Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam vừa ban hành Quyết định số 366/QĐ-BHXH quy định chi tiết về quy trình mới trong công tác thu BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), cấp sổ BHXH và thẻ BHYT. Sự thay đổi này không chỉ hướng tới chuyển đổi số toàn diện mà còn chuyển dịch trọng tâm sang việc bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người lao động trước tình trạng doanh nghiệp chây ì, trốn đóng bảo hiểm.

Trao quyền "giám sát ngược" và siết chặt chế tài nợ đọng

Tình trạng doanh nghiệp nợ đọng, trốn đóng bảo hiểm từ lâu đã gây ra nhiều hệ lụy trực tiếp đến quyền lợi an sinh và y tế của người lao động. Để giải quyết triệt để vấn đề này, quy trình mới đã thiết lập một cơ chế minh bạch, trao quyền chủ động cho người lao động.

Cụ thể, hệ thống phần mềm quản lý của cơ quan BHXH sẽ tự động rà soát, xác định các đơn vị vi phạm thời hạn đóng và lập tức gửi thông báo đôn đốc đến chủ sử dụng lao động. Quan trọng hơn, thông qua ứng dụng VssID trên điện thoại thông minh, mỗi người lao động giờ đây có thể thực hiện "giám sát ngược". Chỉ với vài thao tác, người lao động dễ dàng theo dõi chi tiết tình trạng đóng BHXH, BHYT, BHTN hằng tháng của doanh nghiệp đối với mình. Nhờ đó, người lao động có thể kịp thời phát hiện những sai phạm, chậm trễ để có ý kiến phản hồi hoặc kiến nghị bảo vệ quyền lợi cá nhân, tránh tình trạng "mất bò mới lo làm chuồng".

Nhằm tạo tính răn đe và bảo vệ tuyệt đối quyền lợi khám chữa bệnh của người lao động, quy trình mới cũng quy định rõ chế tài xử lý nghiêm khắc. Trong trường hợp doanh nghiệp chậm đóng hoặc trốn đóng BHYT khiến người lao động không được hệ thống cấp thẻ hoặc gia hạn thẻ kịp thời, đơn vị sử dụng lao động sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm. Cụ thể, doanh nghiệp phải hoàn trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh (nằm trong phạm vi quyền lợi BHYT quy định) mà người lao động đã phải tự bỏ tiền túi chi trả trước đó tại các cơ sở y tế.

Số hóa toàn diện, cấp thẻ BHYT điện tử "siêu tốc"

Song song với việc trao quyền giám sát, Quyết định 366/QĐ-BHXH còn mang đến một luồng gió mới trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh giao dịch điện tử. Quy trình mới tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp thực hiện các thủ tục trên cơ sở tự kê khai và tự chịu trách nhiệm.

Người lao động hiện nay có thể dễ dàng sử dụng sổ BHXH điện tử để giải quyết các chế độ liên quan đến BHXH, BHTN một cách nhanh chóng. Đặc biệt, khi đi khám chữa bệnh, người dân hoàn toàn được sử dụng thẻ BHYT điện tử đã tích hợp trên ứng dụng VNeID (mức độ 2), ứng dụng VssID hoặc qua email, thay thế hoàn toàn cho thẻ giấy truyền thống.

Để hiện thực hóa điều này, hệ thống phần mềm của ngành BHXH sẽ tự động kết nối và xác thực thông tin người tham gia với Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và dân cư. Nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, hệ thống sẽ tự động cập nhật dữ liệu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử ngay lập tức. Trong trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ cần hướng dẫn bổ sung hoặc trả lại, thời gian cơ quan BHXH xử lý và thông báo không được vượt quá 3 ngày làm việc kể từ lúc tiếp nhận.

Với quy trình mới, BHXH cơ sở sẽ là đầu mối trực tiếp hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả cho người dân. Việc phân cấp rõ ràng cùng nền tảng công nghệ hiện đại được kỳ vọng sẽ chấm dứt những phiền hà về thủ tục, đồng thời xây dựng một môi trường an sinh xã hội công khai, minh bạch và an toàn cho mọi người lao động.

Đăng Khoa