Cuộc đua mới giữa các ngân hàng

Từ chỗ chỉ phục vụ thanh toán nội địa, mã QR giờ đây đang trở thành “hộ chiếu tài chính số” mới của khu vực. Người dùng có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử tại quốc gia của mình để thanh toán trực tiếp ở nước ngoài mà không cần đổi tiền mặt hay dùng thẻ quốc tế.

Từ đầu năm đến nay, ghi nhân hàng loạt ngân hàng như Vietcombank, BIDV, VietinBank, TPBank, MB Bank,Techcombank, Sacombank, cùng nhiều tổ chức tài chính khác đã liên tiếp công bố mở rộng kết nối QR với Trung Quốc, Hàn Quốc và các quốc gia ASEAN.

Hệ thống ngân hàng Việt Nam bước vào cuộc đua thanh toán quốc tế qua mã QR. Ảnh minh hoạ

Theo giới chuyên gia, thanh toán QR xuyên biên giới đang được xem là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất của ngành tài chính số châu Á. Khác với thẻ quốc tế vốn phụ thuộc nhiều vào các tổ chức trung gian toàn cầu, QR code giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tốc xử lý thanh toán và phù hợp với thói quen tiêu dùng di động tại châu Á.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển QR payment nhanh nhất khu vực. Sự phổ biến của VietQR, ví điện tử và mobile banking đã tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng thanh toán ra quốc tế.

Đơn cử, Vietcombank phối hợp NAPAS và Ant International triển khai kết nối thanh toán QR xuyên biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc thông qua nền tảng VIETQRGlobal. Theo đó, khách du lịch Trung Quốc sử dụng Alipay có thể thanh toán trực tiếp tại Việt Nam bằng cách quét mã QR như khi ở trong nước.

Đại diện NAPAS cho biết, “NAPAS đang từng bước xây dựng và mở rộng nền tảng thanh toán xuyên biên giới với tiêu chí đảm bảo an toàn, hiệu năng cao, và có khả năng mở rộng linh hoạt, đáp ứng các chuẩn kết nối quốc tế.

Không dừng lại ở đó, Vietcombank tiếp tục công bố hợp tác với Alipay+ để triển khai thanh toán QR cho khách hàng Việt Nam tại hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ. Người dùng chỉ cần mở ứng dụng VCB Digibank để quét QR thanh toán tại nước ngoài mà không cần đổi ngoại tệ.

Theo Vietcombank, lượng người Việt xuất cảnh cho du lịch, công tác và học tập tăng mạnh là động lực thúc đẩy ngân hàng mở rộng dịch vụ QR quốc tế.

Trong khi đó, BIDV đẩy mạnh kết nối với Hàn Quốc thông qua hợp tác cùng Hana Bank và GLN International. Theo BIDV, dịch vụ cho phép người dùng các ứng dụng ngân hàng và ví điện tử Hàn Quốc thanh toán trực tiếp tại Việt Nam thông qua VietQR Pay mà không cần tiền mặt.

Đây được xem là bước đi chiến lược bởi Hàn Quốc hiện là một trong những thị trường du lịch và đầu tư lớn nhất tại Việt Nam. Việc thanh toán bằng QR giúp du khách Hàn Quốc có trải nghiệm thuận tiện hơn khi mua sắm, ăn uống và giải trí. Trước đó, BIDV cũng đã kết nối QR với Thái Lan, Lào và Campuchia.

Tương tự, nhiều ngân hàng thương mại khác cũng đang mở rộng hiện diện trong hệ sinh thái QR khu vực. Trong đó, Sacombank một trong những ngân hàng tiên phong tham gia triển khai VIETQRGlobal với định hướng kết nối thanh toán Việt Nam - Trung Quốc và ASEAN.

Cùng với đó, cộng đồng người dùng quốc tế trên Reddit cũng ghi nhận nhiều ngân hàng Việt Nam đã xuất hiện trong mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới như: VietinBank, TPBank, MB Bank, Techcombank, Agribank. Điều này cho thấy phạm vi kết nối QR của Việt Nam đang mở rộng nhanh hơn so với các công bố chính thức.

Không chỉ ngân hàng, các công ty fintech và trung gian thanh toán như Alipay, GLN International, VNPAY, ví điện tử khu vực ASEAN cũng đang tham gia mạnh vào cuộc đua.

Theo giới chuyên gia, việc các ngân hàng lớn đồng loạt tham gia cho thấy QR xuyên biên giới không còn là thử nghiệm công nghệ, mà đã trở thành “đường đua” chiến lược của ngành ngân hàng số. Hệ sinh thái QR xuyên biên giới sẽ sớm trở thành “hạ tầng mặc định” của ngành du lịch và thương mại điện tử khu vực.

Điểm kết nối quốc tế

Khác với thanh toán nội địa, QR xuyên biên giới đòi hỏi sự liên thông đồng bộ giữa ngân hàng, tổ chức chuyển mạch, hệ thống quy đổi ngoại tệ, ví điện tử, nền tảng fintech và các tiêu chuẩn bảo mật quốc tế. Điều đó đồng nghĩa mỗi mã QR giờ đây không còn đơn thuần là công cụ thanh toán, mà đang trở thành một “điểm kết nối giao thương quốc tế” trong nền kinh tế số.

 

Mỗi mã QR tại Việt Nam đang dần trở thành “một điểm kết nối giao thương quốc tế”. Ảnh minh hoạ

Tại lễ công bố triển khai thanh toán QR Việt Nam - Hàn Quốc, đại diện BIDV nhận định mỗi mã QR tại Việt Nam đang dần trở thành “một điểm kết nối giao thương quốc tế”, góp phần hình thành hệ sinh thái tài chính hiện đại, thông minh và bền vững. Theo BIDV, việc kết nối QR không chỉ phục vụ nhu cầu thanh toán của du khách quốc tế, mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy thương mại, dịch vụ và du lịch giữa các quốc gia trong khu vực.

Theo giới chuyên gia, sự phát triển mạnh của QR xuyên biên giới cho thấy ngành ngân hàng Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới: cạnh tranh hệ sinh thái số.

Nếu trước đây các ngân hàng chủ yếu cạnh tranh về lãi suất, mạng lưới chi nhánh hay dịch vụ tín dụng, thì nay cuộc đua đang dịch chuyển sang độ phủ thanh toán quốc tế, khả năng kết nối đa nền tảng, trải nghiệm người dùng và năng lực bảo mật dữ liệu.

Trong cuộc đua này, ngân hàng nào sở hữu mạng lưới kết nối rộng hơn, tốc độ xử lý nhanh hơn và hệ thống bảo mật mạnh hơn sẽ chiếm ưu thế trong thị trường tài chính số khu vực. Không chỉ dừng ở thanh toán, QR xuyên biên giới còn được xem là nền tảng để mở rộng nhiều dịch vụ tài chính khác như ví điện tử quốc tế, chuyển tiền số, thương mại điện tử và du lịch thông minh.

Đặc biệt, QR xuyên biên giới được đánh giá sẽ tạo tác động lớn tới ngành du lịch và bán lẻ. Việc khách quốc tế có thể thanh toán bằng ứng dụng quen thuộc ngay tại Việt Nam giúp giảm phụ thuộc vào tiền mặt, đồng thời tăng trải nghiệm tiêu dùng và thúc đẩy chi tiêu du lịch.

Ở chiều ngược lại, người Việt Nam cũng đang dần hình thành thói quen sử dụng ứng dụng ngân hàng nội địa để thanh toán ở nước ngoài mà không cần đổi ngoại tệ hay mang theo nhiều tiền mặt.

Theo nhiều chuyên gia, trong vài năm tới, thanh toán QR xuyên biên giới có thể tiếp tục mở rộng sang Singapore, Malaysia, Indonesia, Nhật Bản, Trung Đông và nhiều thị trường quốc tế khác. Khi đó, điện thoại thông minh sẽ dần thay thế ví tiền truyền thống trong phần lớn hoạt động du lịch, mua sắm và giao dịch quốc tế.

"Sự dịch chuyển này không chỉ phản ánh tốc độ số hóa của ngành tài chính, mà còn cho thấy tham vọng xây dựng hệ sinh thái thanh toán “không biên giới” của các ngân hàng Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế số", một chuyên tài chính cho hay.

Áp lực an ninh mạng

Trong cuộc đua QR xuyên biên giới, bảo mật sẽ là yếu tố quyết định niềm tin của người dùng cũng như tương lai của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số Việt Nam. Tuy nhiên, chính sự mở rộng nhanh chóng của thanh toán QR quốc tế cũng kéo theo áp lực lớn về an ninh mạng và phòng chống gian lận số.

Mã QR xuyên biên giới đang trở thành mục tiêu hấp dẫn của tội phạm công nghệ cao. Ảnh minh hoạ

Theo các chuyên gia an ninh mạng, QR xuyên biên giới đang trở thành mục tiêu hấp dẫn của tội phạm công nghệ cao khi dòng tiền được kết nối liên quốc gia với tốc độ xử lý theo thời gian thực.

Nếu trước đây hacker chủ yếu tập trung tấn công Internet Banking hoặc thẻ tín dụng, thì hiện nay mã QR lại nổi lên như một “điểm yếu mới” do người dùng thường mất cảnh giác khi quét mã thanh toán. Chỉ cần thay đổi một mã QR tại cửa hàng hoặc gửi đường dẫn giả mạo qua mạng xã hội, đối tượng xấu có thể đánh cắp thông tin tài khoản hoặc chuyển hướng dòng tiền sang tài khoản khác.

Điểm nguy hiểm của QR xuyên biên giới nằm ở việc giao dịch liên quan nhiều ngân hàng, tổ chức chuyển mạch và nền tảng thanh toán khác nhau. Điều này khiến việc truy vết dòng tiền, xử lý tranh chấp hoặc phong tỏa giao dịch gian lận trở nên phức tạp hơn rất nhiều so với thanh toán nội địa.

Không chỉ vậy, sự phát triển của AI tạo sinh (Generative AI) cũng đang khiến các cuộc tấn công tài chính số trở nên tinh vi hơn. Một số chuyên gia cảnh báo công nghệ AI có thể bị lợi dụng để tạo website ngân hàng giả mạo, deepfake tổng đài chăm sóc khách hàng, giả giọng nói nhân viên ngân hàng, tạo tin nhắn lừa đảo với độ chân thực cao, tự động hóa các cuộc tấn công social engineering.

Trước áp lực gia tăng, nhiều ngân hàng đang đẩy mạnh đầu tư vào AI chống gian lận, xác thực đa lớp và công nghệ bảo mật thời gian thực. Đơn cử, Vietcombank đã chuyển mạnh từ SMS OTP sang Smart OTP nhằm nâng cao an toàn giao dịch trực tuyến và hạn chế nguy cơ giả mạo SIM hoặc đánh cắp mã xác thực.

Trong khi đó, các hệ thống AI hiện đại có thể phát hiện giao dịch bất thường, nhận diện thiết bị lạ, phân tích hành vi người dùng theo thời gian thực, đánh giá vị trí đăng nhập, tự động cảnh báo hoặc khóa giao dịch nghi ngờ.

Một số ngân hàng cũng bắt đầu ứng dụng xác thực sinh trắc học, nhận diện khuôn mặt và công nghệ tokenization nhằm giảm nguy cơ rò rỉ dữ liệu thanh toán.

Theo các chuyên gia, trong tương lai gần, yếu tố quyết định thành công của QR xuyên biên giới sẽ không chỉ nằm ở số lượng quốc gia kết nối, độ phủ thanh toán hay tốc độ giao dịch, mà còn ở khả năng bảo vệ người dùng trước các rủi ro an ninh mạng ngày càng tinh vi. Bởi trong kỷ nguyên tài chính số không biên giới, chỉ cần một lỗ hổng bảo mật nhỏ cũng có thể làm lung lay niềm tin của hàng triệu người dùng và ảnh hưởng tới toàn bộ hệ sinh thái thanh toán điện tử.

Sỹ Đồng