Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cam kết mạnh mẽ về việc xây dựng một Chính phủ 'tinh, gọn, mạnh', điều hành bằng tư duy quản trị hiện đại vì nhân dân phục vụ. - Ảnh: VGP

Việc đồng chí Lê Minh Hưng được Quốc hội bầu giữ chức Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn đòi hỏi những cải cách mạnh mẽ hơn về thể chế, mô hình quản trị và năng lực thực thi. Yêu cầu đặt ra không chỉ là bộ máy phải tinh gọn hơn, thủ tục phải đơn giản hơn, mà quan trọng hơn là phương thức điều hành phải chuyển từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, công nghệ và trách nhiệm giải trình.

Trong tinh thần đó, Nghị quyết 22/2026/NQ-CP ngày ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an, phân cấp thẩm quyền đăng ký mẫu con dấu mới từ Công an cấp tỉnh cho Công an cấp xã đối với các cơ quan, tổ chức do Ủy ban nhân dân cấp xã thành lập hoặc cấp phép hoạt động là một tín hiệu chính sách đáng chú ý. Đây không đơn thuần là việc bãi bỏ một số thủ tục, phân cấp thêm một số thẩm quyền hay rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ. Sâu xa hơn, nghị quyết cho thấy một cách tiếp cận mới: Nhà nước không tạo thêm rào cản để quản lý, mà thiết kế lại quy trình để phục vụ tốt hơn; không giữ quyền lực ở tầng nấc trung gian, mà đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp.

Từ “tiền kiểm hành chính” sang “hậu kiểm số”

Cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực Công an liên quan trực tiếp đến căn cước, định danh, con dấu, quản lý ngành nghề kinh doanh có điều kiện và nhiều dữ liệu nhạy cảm của người dân, tổ chức. Khi các rào cản giấy tờ được cắt giảm, mô hình quản lý không thể tiếp tục dựa vào hồ sơ vật lý, xác nhận thủ công hay con dấu truyền thống.

Ảnh minh hoạ

Thay vào đó, trọng tâm quản trị phải chuyển sang dữ liệu số, định danh điện tử, xác thực giao dịch, giám sát rủi ro và hậu kiểm bằng công nghệ.

Đây chính là điểm giao nhau giữa cải cách hành chính và an ninh mạng. Càng đơn giản hóa thủ tục, càng phải nâng cấp năng lực bảo vệ dữ liệu. Càng phân cấp về cơ sở, càng phải bảo đảm các hệ thống từ trung ương đến địa phương vận hành trên cùng một chuẩn an toàn. Càng mở rộng dịch vụ công trực tuyến, càng phải củng cố niềm tin của người dân rằng mỗi thao tác số đều được bảo vệ, mỗi dữ liệu cá nhân đều được quản lý đúng mục đích, đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.

Nói cách khác, nếu cải cách thủ tục là “mở đường”, thì an ninh mạng là “gia cố nền đường”. Không có an toàn số, cải cách rất dễ bị tổn thương trước các nguy cơ giả mạo danh tính, lừa đảo trực tuyến, rò rỉ dữ liệu, tấn công chuỗi cung ứng và thao túng quy trình bằng công nghệ.

Chính phủ kiến tạo phải là Chính phủ biết bảo vệ niềm tin số

Tầm nhìn Chính phủ kiến tạo không dừng ở việc giảm giấy tờ hay rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Một Chính phủ kiến tạo thực chất phải tạo ra môi trường thể chế giúp nguồn lực xã hội được giải phóng, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, người dân thuận lợi tiếp cận dịch vụ công, đồng thời bảo đảm kỷ cương, minh bạch và an toàn.

Trong môi trường số, niềm tin là tài sản công đặc biệt quan trọng. Người dân chỉ sử dụng dịch vụ công trực tuyến khi tin rằng dữ liệu của mình được bảo vệ. Doanh nghiệp chỉ tham gia sâu vào các hệ sinh thái số khi tin rằng giao dịch điện tử có giá trị pháp lý, hệ thống vận hành ổn định và rủi ro được kiểm soát. Bộ máy chỉ có thể tinh gọn nếu dữ liệu đủ chính xác, đủ liên thông và đủ an toàn để thay thế những tầng nấc kiểm tra thủ công.

Vì vậy, an ninh mạng cần được nhìn nhận như một trụ cột của Chính phủ kiến tạo, chứ không phải lớp bảo vệ bổ sung sau cùng. Đó là hạ tầng của niềm tin, là điều kiện để chuyển đổi số quốc gia không trở thành cuộc đua hình thức, mà thực sự tạo ra thay đổi trong quản trị công.

Phân cấp về cơ sở: Cải cách càng gần dân, an toàn dữ liệu càng phải đồng bộ

Một điểm đáng chú ý của Nghị quyết 22/2026/NQ-CP là tinh thần phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, đưa thẩm quyền xử lý đến gần hơn với địa phương và cơ sở. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu phục vụ nhân dân, giảm chi phí tuân thủ, giảm thời gian đi lại và hạn chế tình trạng ách tắc hồ sơ ở cấp trên.

Tuy nhiên, phân cấp không có nghĩa là phân tán tiêu chuẩn an toàn. Khi dữ liệu được khai thác ở nhiều cấp, nhiều điểm tiếp xúc, nhiều cán bộ và hệ thống cùng tham gia xử lý, nguy cơ mất an toàn thông tin cũng mở rộng theo cấp số nhân.

Thách thức đặt ra là phải hình thành một kiến trúc an ninh mạng thống nhất, trong đó hệ thống cấp xã, cấp tỉnh và trung ương đều được kết nối, giám sát, cảnh báo và bảo vệ theo cùng một chuẩn. Địa phương không thể là “vùng trũng” về an toàn thông tin. Cơ sở càng gần dân thì càng phải được trang bị năng lực bảo mật, năng lực vận hành và năng lực ứng cứu sự cố tương xứng.

Đây cũng là yêu cầu rất thực tế đối với lực lượng an ninh mạng trong giai đoạn mới: bảo vệ dữ liệu từ sớm, từ xa, từ cơ sở; phát hiện bất thường ngay trong quy trình; ngăn chặn lỗ hổng trước khi bị khai thác; bảo đảm cải cách hành chính không tạo ra khoảng trống cho tội phạm công nghệ cao lợi dụng.

AI, dữ liệu lớn và bài toán liêm chính của bộ máy

Khi Chính phủ vận hành ngày càng dựa trên dữ liệu, yêu cầu bảo vệ sự liêm chính của bộ máy cũng thay đổi. Liêm chính không chỉ nằm ở đạo đức công vụ, mà còn nằm trong thiết kế hệ thống: ai được truy cập dữ liệu, truy cập vào thời điểm nào, thao tác ra sao, có để lại dấu vết kiểm tra hay không, có bị can thiệp trái phép hay không.

Trong bối cảnh tội phạm mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo để giả mạo giấy tờ, giả mạo giọng nói, hình ảnh, danh tính và giao dịch, các hệ thống hành chính số phải được trang bị năng lực phòng vệ tương ứng. AI không chỉ là công cụ hỗ trợ cải cách, mà còn phải là công cụ phát hiện gian lận, cảnh báo hành vi bất thường, phân tích rủi ro và bảo vệ quy trình công vụ.

Một Chính phủ kiến tạo không thể chỉ số hóa thủ tục cũ. Chính phủ kiến tạo phải thiết kế lại quy trình theo hướng thông minh hơn, minh bạch hơn, ít phụ thuộc vào tiếp xúc trực tiếp hơn và có khả năng kiểm soát rủi ro tốt hơn. Trong tiến trình đó, an ninh mạng phải đi cùng cải cách từ khâu thiết kế chính sách, xây dựng nền tảng, vận hành hệ thống đến kiểm tra, giám sát và ứng cứu sự cố.

An ninh mạng không phải “nút thắt”, mà là điều kiện để cải cách đi nhanh hơn

Trong mô hình quản trị hiện đại, an ninh mạng giúp cải cách đi nhanh hơn vì tạo ra sự tin cậy. 

Một hệ thống định danh điện tử an toàn sẽ giúp giảm giấy tờ. Một cơ sở dữ liệu được bảo vệ tốt sẽ giúp giảm yêu cầu nộp lại thông tin. Một nền tảng dịch vụ công có khả năng xác thực, ghi vết và giám sát giao dịch sẽ giúp giảm tiền kiểm thủ công. Một quy trình hậu kiểm số hiệu quả sẽ giúp bộ máy tinh gọn nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro.

Đó chính là logic của Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên số: không quản lý bằng cách đặt thêm cửa, mà quản lý bằng dữ liệu, công nghệ, chuẩn an toàn và trách nhiệm giải trình.

Nghị quyết 22/2026/NQ-CP là một bước đi cụ thể trong chương trình cải cách thủ tục hành chính, nhưng ý nghĩa của nó rộng hơn phạm vi một văn bản chuyên ngành. Nghị quyết cho thấy tinh thần hành động của Chính phủ trong việc tháo gỡ điểm nghẽn, phân cấp mạnh hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Trong tầm nhìn điều hành của Thủ tướng Lê Minh Hưng về một Chính phủ hiện đại, kiến tạo, liêm chính và phục vụ, an ninh mạng cần được đặt ở vị trí trung tâm của quản trị quốc gia trên không gian số. Bởi chỉ khi dữ liệu được bảo vệ, danh tính số được xác thực, giao dịch điện tử được tin cậy và hệ thống công vụ được giám sát an toàn, cải cách hành chính mới thực sự tạo ra giá trị bền vững.

An ninh mạng vì thế không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ hệ thống. Đó là nhiệm vụ bảo vệ niềm tin của nhân dân, bảo vệ sự liêm chính của bộ máy và bảo vệ nền tảng vận hành của Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên số.

Thuỷ Tiên