Ngày 30/4 vừa qua, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026 về tình hình bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại các đối tác thương mại của Mỹ. Trong báo cáo này, Việt Nam bị xếp vào nhóm “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” (Priority Foreign Country - PFC), mức cảnh báo cao nhất trong cơ chế giám sát sở hữu trí tuệ của Hoa Kỳ. Đây cũng là lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, Mỹ áp dụng mức phân loại này với một quốc gia, kể từ trường hợp Ukraine năm 2013.

Theo USTR, quyết định đưa Việt Nam vào nhóm PFC xuất phát từ 5 nhóm vấn đề lớn, gồm: tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường số chưa được xử lý hiệu quả; hàng giả, hàng xâm phạm nhãn hiệu vẫn phổ biến; cơ chế kiểm soát tại biên giới còn hạn chế; chưa có biện pháp thực thi đáng kể đối với việc sử dụng phần mềm không bản quyền trong doanh nghiệp; và thiếu quy định hình sự đầy đủ với hành vi chiếm dụng trái phép tín hiệu truyền hình cáp, vệ tinh được mã hóa.

Triệt phá các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai quyết liệt các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc.

Công điện nhấn mạnh yêu cầu tạo chuyển biến rõ rệt trong công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín quốc gia trong tiến trình hội nhập quốc tế. Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố cùng cấp ủy địa phương thực hiện nghiêm các quy định pháp luật liên quan, đồng thời triển khai đồng bộ Nghị quyết 397/NQ-CP và Chỉ thị 02/CT-TTg về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Đáng chú ý, các lực lượng chức năng được yêu cầu tập trung nguồn lực, tập trung triển khai thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 07/5/2026 đến ngày 30/5/2026, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật và xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Trong đó, Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật.

Triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh.

Loạt website phim lậu dừng hoạt động

Chỉ ít ngày sau khi công điện được ban hành, hàng loạt website và ứng dụng xem phim, truyền hình lậu tại Việt Nam đã đồng loạt thông báo dừng hoạt động.

Doraemon fansub Việt Nam - một trong những cộng đồng dịch phim Doraemon lớn tại Việt Nam cho biết đã gỡ toàn bộ cơ sở dữ liệu phim và hệ thống lưu trữ chỉ sau hai ngày rà soát hoạt động. Fanpage của nhóm cho biết sau khi đánh giá các quy định pháp luật mới liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ và quản lý nội dung số, mô hình hoạt động hiện tại “không còn phù hợp với các tiêu chuẩn pháp lý mới”.

Website Mon Fanssub thông báo ngừng hoạt động.

“Với tinh thần thượng tôn pháp luật và trách nhiệm đối với vấn đề bản quyền, chúng tôi quyết định dừng mọi hoạt động chia sẻ phim và nội dung liên quan để tránh các sai phạm không đáng có. Tất cả các dự án dịch thuật và biên tập đang dang dở sẽ bị hủy bỏ ngay lập tức”, fanpage thông báo.

Nhóm này đồng thời cho biết việc dừng hoạt động là cần thiết nhằm “đảm bảo sự phát triển lành mạnh của môi trường mạng và tôn trọng giá trị sáng tạo của tác giả”, đồng thời khuyến khích người dùng tiếp cận các kênh phát hành có bản quyền chính thức.

Cùng thời điểm, ứng dụng xem truyền hình lậu Cò TV cũng phát đi thông báo ngừng cung cấp dịch vụ. Đây là nền tảng chuyên cung cấp các nội dung truyền hình, phim ảnh và bóng đá trực tuyến không bản quyền tại Việt Nam.

Nhiều website phim lậu thông báo đóng cửa, dừng hoạt động.

Trang web Phim4k cũng hiển thị thông báo dừng hoạt động từ ngày 6/5/2026 với lý do “tuân thủ pháp luật Việt Nam”. Trong khi đó, Thiaphim.net - một website/ứng dụng xem phim lậu khác - xác nhận đóng cửa và thậm chí công khai rao bán mã nguồn hệ thống sau khi ngừng vận hành.

Diễn biến hàng loạt nền tảng vi phạm bản quyền tự đóng cửa ngay sau Công điện 38/CĐ-TTg cho thấy tác động tức thì từ động thái siết chặt quản lý của cơ quan chức năng.

Trong nhiều năm qua, vi phạm bản quyền trên không gian mạng vẫn là vấn đề gây nhiều tranh cãi tại Việt Nam khi các website phim lậu, truyền hình lậu hoạt động công khai nhưng chưa bị xử lý triệt để. Công điện mới của Chính phủ được xem là bước đi mạnh tay nhằm thay đổi thực trạng này.

Theo yêu cầu của Thủ tướng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tổ chức kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền phần mềm tại doanh nghiệp, đồng thời rà soát hoạt động sử dụng phim, âm nhạc, chương trình truyền hình và trò chơi điện tử trên môi trường mạng.

Các bộ, ngành và địa phương cũng được yêu cầu tập trung xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý ngay các vụ việc nghiêm trọng, bảo đảm số vụ vi phạm được xử lý trong tháng 5/2026 tăng ít nhất 20% so với cùng kỳ năm trước.

Thu Hương