Công thức 3D trong lựa chọn nghề nghiệp

Ngày 15/11, mở đầu tọa đàm “Hướng nghiệp cho sinh viên công nghệ: Học – Làm – Khởi nghiệp trong kỷ nguyên an toàn số” Tiến sĩ Nguyễn Thúy Lan - Trưởng ban Thương hiệu và Truyền thông, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối giữa đào tạo, hướng nghiệp và khởi nghiệp trong câu chuyện phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng.

Tiến sĩ Nguyễn Thúy Lan - Trưởng ban Thương hiệu và Truyền thông, Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập phát biểu tại toạ đàm.

Ngay sau đó, bà Nguyễn Thị Cẩm Tú – Đại diện PHI&P trình bày về công thức 3D trong lựa chọn nghề nghiệp và những thách thức sinh viên công nghệ đang gặp phải.

Theo bà Tú, nguyên nhân sinh viên chọn sai ngành thứ nhất đến từ việc thiếu các công cụ đánh giá khoa học. Trên thế giới, học sinh từ cấp một, cấp hai đã làm bài test Holland để xác định sở thích nghề nghiệp và định hướng tương lai, trong khi ở Việt Nam các công cụ này ít được sử dụng. Ngoài ra còn có các bài test về tính cách như Big Five, Strengths Finder, DISC hay MBTI.

Nguyên nhân thứ hai là áp lực xã hội và gia đình, cùng những định kiến về “ngành nghề hot”, khiến nhiều bạn không được theo đuổi ngành học mà bản thân mong muốn.

Nguyên nhân thứ ba là thiếu thông tin về thị trường lao động: sinh viên chưa biết xu hướng nghề nghiệp, kỹ năng cần thiết hay yêu cầu của nhà tuyển dụng.

Bà Tú dẫn câu chuyện cổ tích về Alice và mèo Cheshire để minh họa cho tư duy nghề nghiệp, muốn đi đến công việc mơ ước, trước hết phải xác định đích đến, điểm xuất phát và đường đi – ba yếu tố mà bà gọi là công thức 3D. Điểm xuất phát là năng lực, sở thích và đam mê hiện tại; đường đi là trải nghiệm, học hỏi, thử sai và thích ứng; đích đến là mục tiêu nghề nghiệp muốn đạt được.

Bà Nguyễn Thị Cẩm Tú – Đại diện PHI&P trình bày về công thức 3D trong lựa chọn nghề nghiệp và những thách thức sinh viên công nghệ đang gặp phải.

Bà nhấn mạnh, con đường sự nghiệp không phải đường thẳng mà có nhiều khúc ngoặt, lúc lên, lúc xuống, đôi khi phải rẽ hướng hoặc đi lùi.

Để trở thành lao động hạnh phúc, cần xác định sở thích, đam mê, tính cách, năng lực học tập và giá trị nghề nghiệp. Bà giới thiệu các công cụ hỗ trợ như bài test Holland, bộ thẻ Knowdell Card Sort về sở thích nghề nghiệp, kỹ năng tạo động lực, giải trí và giá trị nghề nghiệp, giúp sinh viên khám phá bản thân và lập kế hoạch nghề nghiệp.

Ngoài ra, bà Tú nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình T-shape, kết hợp giữa kỹ năng chuyên môn với kiến thức rộng về xã hội, kỹ năng mềm, ngoại ngữ, teamwork, xử lý mâu thuẫn và thích ứng thay đổi. Khi lập kế hoạch nghề nghiệp, sinh viên cần đánh giá kỹ năng chuyên môn, tài chính, kỹ năng mềm, ngoại ngữ và kinh nghiệm thực hành.

Với ngành an ninh mạng, bà chỉ ra các ngách nghề có thể tham khảo như nhà nghiên cứu bảo mật, chuyên viên tư vấn bảo mật, chuyên viên pháp y kỹ thuật số, chuyên viên quản trị rủi ro, chuyên viên bảo mật thông tin, đồng thời gợi ý tìm hiểu yêu cầu kỹ năng, thái độ và bằng cấp qua công cụ trực tuyến như ChatGPT hay các nền tảng nghề nghiệp khác để từ đó lên cho bản thân một kế hoạch học tập, rèn luyện có thể đáp ứng được nhu cầu của thị trường.

Bà kết luận, cánh cửa nghề nghiệp đang rộng mở, sinh viên cần kết hợp kỹ năng chuyên môn và kỹ năng mềm, thích ứng với xu hướng toàn cầu, để xây dựng lộ trình nghề nghiệp phù hợp và có bản đồ riêng cho con đường của mình.

Hiểu khách hàng, tích lũy kinh nghiệm - nền tảng cho khởi nghiệp

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Mạnh Luật - CEO Cyber Jutsu, đã rút ra nhiều bài học thiết thực giúp sinh viên định hướng con đường phát triển bản thân và sự nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là an ninh mạng.

Ông Luật mở đầu bằng những chia sẻ về hành trình bước vào ngành an ninh mạng từ rất sớm, khi ông bắt đầu mày mò lập trình và tiếp cận các sân chơi công nghệ ngay từ thời học sinh. Ông cho biết trải nghiệm của bản thân cho thấy sinh viên công nghệ dễ bắt đầu từ những thử nghiệm nhỏ, những dự án đơn giản hoặc tham gia các cuộc thi để rèn thói quen tự học và xử lý vấn đề. 

Ông Nguyễn Mạnh Luật - CEO Cyber Jutsu phát biểu tại toạ đàm.

Theo ông, con đường phát triển sự nghiệp không phải lúc nào cũng thẳng, nhưng điều quan trọng là duy trì được sự chủ động học hỏi và sẵn sàng thử thách bản thân trong môi trường mới. Người trẻ bước vào ngành không cần bắt đầu bằng những thứ quá lớn, đôi khi chỉ cần một cơ hội nhỏ, một đội nhóm phù hợp và sự kiên trì đủ dài để tích lũy kỹ năng thực chiến.

Tiếp nối tọa đàm, tại phiên thảo luận, các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ và giáo dục số chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về khởi nghiệp, phát triển năng lực và cách tiếp cận thị trường cho sinh viên. Ông Bùi Tuấn Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Chuyên gia VSEC cho rằng sinh viên mới ra trường nên cân nhắc làm việc tại các doanh nghiệp đã có kinh nghiệm trước khi tự mình khởi nghiệp. 

Theo ông, môi trường doanh nghiệp lâu năm giúp các bạn trẻ học hỏi quy trình làm việc bài bản, cách vận hành công ty, xử lý sự cố và chăm sóc khách hàng, đồng thời tiếp cận đa dạng các vấn đề thực tế, từ những dự án nhỏ đến các bài toán phức tạp mà trường học không thể cung cấp. 

Làm việc trong môi trường này cũng giúp sinh viên xây dựng hồ sơ năng lực cá nhân, mở rộng mạng lưới quan hệ chuyên nghiệp, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi thử sức khởi nghiệp, bởi họ có thể “đứng trên vai người khổng lồ” và rút ngắn thời gian thử nghiệm thị trường. 

Ông Bùi Tuấn Anh nhấn mạnh rằng kinh nghiệm thực tế là yếu tố vô cùng quý giá, giúp sinh viên nhìn nhận rõ hơn về thị trường, khách hàng và cách đưa sản phẩm ra ngoài đời sống.

Các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ và giáo dục số chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về khởi nghiệp, phát triển năng lực và cách tiếp cận thị trường cho sinh viên tại phiên thảo luận.

Ông Tiến sĩ Đinh Trung Hiếu – CTO Công ty Cổ phần Singalarity chia sẻ kinh nghiệm biến ý tưởng kỹ thuật thành sản phẩm thương mại có giá trị. Ông kể về quá trình nghiên cứu mô hình kinh doanh của Facebook và WhatsApp, từ đó hình thành ý tưởng xây dựng một nền tảng bảo mật thông tin tập trung vào quyền riêng tư của người dùng. 

Theo ông Hiếu, việc thấu hiểu nỗi đau và nhu cầu thực sự của khách hàng là yếu tố quyết định để phát triển sản phẩm thành công. Đồng thời, ông nhấn mạnh rằng lựa chọn công nghệ phù hợp, xây dựng công cụ hỗ trợ và áp dụng phương pháp phát triển bài bản giúp việc tạo sản phẩm trở nên khả thi, nhanh chóng và an toàn hơn.

Góc nhìn quốc tế được cung cấp bởi ông Phạm Vũ Minh – học giả chương trình Erasmus Mundus, cựu cán bộ Liên Hợp Quốc. Ông Minh nhận xét sinh viên Việt Nam có nền tảng toán học rất tốt, đây là lợi thế cạnh tranh khi học tập và làm việc trong các ngành kỹ thuật, trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu ở nước ngoài. 

Tuy nhiên, để phát triển ý tưởng ở quy mô toàn cầu, sinh viên cần hiểu về chính sách số hóa, bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời xây dựng framework phù hợp với bối cảnh và văn hóa Việt Nam. 

Ông Minh cũng chia sẻ kinh nghiệm tham gia truyền thông chống thông tin sai lệch trong đại dịch Covid-19, nhấn mạnh rằng niềm tin trên không gian mạng là tài sản quý giá, và mất niềm tin có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho cả xã hội. Đồng thời, vị chuyên gia cho biết cơ hội nghề nghiệp hiện nay không chỉ dành cho những người làm kỹ thuật mà còn mở ra cho những ai quan tâm đến chính sách, quản trị và an ninh mạng.

Ông Kiều Huy Hoà – Giám đốc Chiến lược Khan Academy Vietnam tập trung vào những kỹ năng quan trọng sinh viên cần phát triển khi bắt đầu khởi nghiệp. Ông nhấn mạnh tư duy mạch lạc, làm việc chi tiết và luôn nghĩ trước một bước, giúp tránh tình trạng làm nửa vời trong học tập, nghiên cứu và công việc. 

Về việc xây dựng đội nhóm, ông Hoà khuyên sinh viên nên tìm những người bổ sung những kỹ năng mà bản thân chưa có, từ đó hình thành đội nhóm toàn diện và hiệu quả. 

Những chia sẻ từ các chuyên gia đã giúp sinh viên không chỉ tiếp cận kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ nhu cầu khách hàng, mà còn nhận ra vai trò then chốt của tư duy chiến lược, kỹ năng thực hành và tầm nhìn toàn cầu. Đây là những kiến thức và kinh nghiệm quan trọng, trang bị cho các bạn trẻ nền tảng vững chắc để bước vào hành trình khởi nghiệp và phát triển sự nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Thuỳ Chi