Tự chủ công nghệ an ninh mạng - nền tảng bền vững cho Việt Nam trong kỷ nguyên số

Trong kỷ nguyên số, an ninh mạng không còn là chi phí, mà là năng lực cạnh tranh cốt lõi và là nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững. Khi tự chủ công nghệ không chỉ là khẩu hiệu, đó là “sinh mệnh” của nền an ninh mạng quốc gia, vai trò của các doanh nghiệp như Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam - VNPT là xây dựng một “hệ sinh thái an ninh mạng toàn diện”, nơi các giải pháp “Make in Việt Nam” phải hiểu rõ đặc thù dữ liệu và hành vi của chính người dùng Việt…

Tự chủ công nghệ an ninh mạng: Yếu tố sống còn bảo vệ chủ quyền số quốc gia

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định: an ninh mạng là trụ cột then chốt trong bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tự chủ công nghệ và ưu tiên các giải pháp an ninh mạng nội địa.  Quan điểm chủ đạo được đưa ra đó là: Phát triển nhanh và bền vững, từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược; ưu tiên nguồn lực quốc gia đầu tư cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát huy tối đa tiềm năng, trí tuệ Việt Nam gắn với nhanh chóng tiếp thu, hấp thụ, làm chủ và ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến của thế giới; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, chú trọng nghiên cứu cơ bản, tiến tới tự chủ và cạnh tranh về công nghệ ở một số lĩnh vực Việt Nam có nhu cầu, tiềm năng, lợi thế.

Tinh thần này được cụ thể hóa trong Luật An ninh mạng năm 2025 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 10/12/2025, khi lần đầu tiên an ninh dữ liệu được xác lập là cấu phần trung tâm của an ninh mạng quốc gia, coi dữ liệu không chỉ là nguồn lực kinh tế mà còn là tài sản chiến lược cần được bảo vệ xuyên suốt vòng đời. Luật Luật An ninh mạng năm 2025 bổ sung quy định khuyến khích cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng sản phẩm an ninh mạng nội địa, qua đó tạo dư địa thị trường và động lực đầu tư cho doanh nghiệp Việt.

Kế hoạch số 04-KH/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, về bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị được ban hành ngày 5/1/2026 đặt mục tiêu xây dựng không gian mạng quốc gia an toàn, có năng lực phòng vệ và chống chịu cao, gắn chặt với tự chủ công nghệ. Lộ trình đến năm 2030 xác định rõ: sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng “Make in Vietnam” chiếm hơn 50% thị trường trong nước, hình thành đội ngũ 10.000 chuyên gia an ninh mạng trình độ cao, từng bước làm chủ công nghệ lõi và giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Từ những nội dung nêu trên, có thể thấy việc nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng là một yêu cầu cấp thiết, không chỉ để bảo vệ an toàn cho các cơ sở hạ tầng quan trọng của quốc gia, mà còn để duy trì sự ổn định xã hội và phát triển kinh tế bền vững; Việc nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng cũng giúp Việt Nam có thể xây dựng các giải pháp bảo vệ thông tin cá nhân, dữ liệu doanh nghiệp, cũng như đảm bảo sự an toàn cho các giao dịch trực tuyến. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người dân mà còn tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi, nâng cao niềm tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Việc nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng còn giúp Việt Nam có thể chủ động hơn trong việc phát hiện, ngăn chặn và đối phó với các mối đe dọa, không phải hoàn toàn phụ thuộc vào các đối tác quốc tế trong việc bảo vệ an ninh mạng; xây dựng một môi trường số an toàn, bảo vệ các hệ thống công nghệ cao và hỗ trợ sự phát triển bền vững của nền kinh tế số.

Việc nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng giúp Việt Nam bảo vệ được chủ quyền quốc gia trong không gian mạng, đảm bảo an toàn cho các dữ liệu và hệ thống thông tin chiến lược, tránh bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài biên giới… Và việc tăng cường năng lực tự chủ về an ninh mạng là một yêu cầu không thể thiếu đối với Việt Nam trong việc bảo vệ an toàn thông tin quốc gia, đảm bảo quyền lợi của người dân và doanh nghiệp, đồng thời giữ vững chủ quyền quốc gia trong không gian mạng. Đây cũng là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam phát triển bền vững trong nền kinh tế số, đảm bảo an ninh và ổn định xã hội trong bối cảnh thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ số.

Doanh nghiệp Việt trước bài toán tự chủ công nghệ an ninh mạng

Có thể nói, sự phụ thuộc lớn vào nền tảng và sản phẩm công nghệ nước ngoài đang là một trong những rủi ro đáng kể đối với an ninh dữ liệu và an ninh quốc gia, làm suy giảm khả năng kiểm soát và chủ động ứng cứu khi xảy ra sự cố. Do đó, việc khuyến khích phát triển, sử dụng sản phẩm an ninh mạng nội địa nhằm giảm rủi ro kỹ thuật, nâng cao khả năng chủ động kiểm soát, ứng cứu và bảo vệ dữ liệu theo đặc thù pháp lý, hạ tầng của Việt Nam.

Khi thế giới đang bước sang một giai đoạn mới, nơi an ninh mạng không còn là một khái niệm kỹ thuật thuần túy, mà trở thành điều kiện tiên quyết cho sự vận hành an toàn của chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là Generative AI, đã làm thay đổi sâu sắc cục diện không gian mạng, khi vừa mở ra cơ hội phát triển vượt bậc, vừa trở thành “vũ khí” nguy hiểm trong tay tội phạm mạng.

Thực tiễn cho thấy, AI đã bị lợi dụng để hạ thấp đáng kể rào cản kỹ thuật cho các cuộc tấn công mạng. Việc tạo ra mã độc biến thể, kịch bản lừa đảo tinh vi hay các chiến dịch tấn công có chủ đích giờ đây diễn ra với tốc độ và quy mô chưa từng có. Trong bức tranh đó, hai mối đe dọa nổi bật nhất hiện nay là ransomware quy mô lớn - với khả năng mã hóa toàn bộ hạ tầng doanh nghiệp, gây tê liệt hoạt động - và các cuộc tấn công chuỗi cung ứng, nơi tin tặc không tấn công trực diện mục tiêu mà xâm nhập thông qua đối tác, nhà cung cấp phần mềm, tạo ra hiệu ứng sụp đổ dây chuyền đặc biệt nguy hiểm.

Những thách thức này đặt ra một yêu cầu mang tính sống còn: tự chủ công nghệ an ninh mạng. Đây không chỉ là khẩu hiệu chiến lược, mà là sinh mệnh của an ninh mạng quốc gia. Theo các chuyên gia công nghệ, thời gian qua, năng lực của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực an ninh mạng đã được đánh giá cao thông qua việc ra mắt nhiều giải pháp an ninh mạng “Make in Vietnam” với những bước tiến đáng kể. Nhiều sản phẩm nội địa đã được triển khai tại các hạ tầng trọng yếu như ngân hàng, viễn thông, năng lượng, chính phủ điện tử...

Trong bối cảnh đó, vai trò của các doanh nghiệp công nghệ lớn trong nước, tiêu biểu là VNPT Cyber Immunity (VCI) - thương hiệu An ninh mạng của Tập đoàn VNPT, không dừng lại ở việc cung cấp giải pháp bảo vệ hệ thống, mà còn là xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng toàn diện, thấu hiểu đặc thù dữ liệu, hành vi và bối cảnh vận hành của người dùng Việt Nam.

Để đối phó với AI bị “vũ khí hóa” trong tay tội phạm mạng, VNPT Cyber Immunity xác định đầu tư vào AI phòng thủ (AI for Defense) là hướng đi tất yếu. AI được ứng dụng để phát hiện sớm các hành vi bất thường, tự động hóa quy trình giám sát và ứng cứu sự cố, từ đó giảm thiểu tối đa độ trễ - yếu tố quyết định trong các cuộc tấn công hiện đại. Một hệ sinh thái an ninh mạng tự chủ không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, mà còn đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ an toàn dữ liệu quốc gia trong mọi kịch bản.

Từ thực tiễn triển khai, VNPT Cyber Immunity định hình và tư vấn cho khách hàng, đối tác dịch chuyển chiến lược bảo mật theo năm trụ cột cốt lõi. Đó là chuyển dịch sang mô hình Zero Trust - “không bao giờ tin tưởng, luôn luôn xác thực”; đầu tư bài bản vào AI phòng thủ; thường xuyên tổ chức diễn tập thực chiến và nâng cao nhận thức an ninh mạng cho con người - mắt xích quan trọng nhất; ứng dụng bảo hiểm an ninh mạng như một công cụ tài chính giảm thiểu rủi ro; và xây dựng năng lực phục hồi sau thảm họa (Disaster Recovery), nhằm đảm bảo khả năng “đứng dậy” nhanh nhất sau sự cố.

Xây dựng “hệ miễn dịch số” quốc gia từ nội lực 

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc chuyển mình quan trọng trong hành trình phát triển của VNPT Cyber Immunity. Nếu như trước đây, VCI chủ yếu được biết đến với vai trò xây dựng “hệ miễn dịch số” vững chắc cho khối Chính phủ và doanh nghiệp lớn, thì từ giai đoạn này, định vị chiến lược được mở rộng sang một khái niệm mới: Cyber Wellness - An sinh số.

Cyber Wellness được tiếp cận như chăm sóc sức khỏe số cho toàn xã hội. Một quốc gia chỉ thực sự an toàn khi mỗi cá nhân, mỗi hộ gia đình đều được bảo vệ trên không gian mạng. Theo đó, các giải pháp an ninh mạng không chỉ dành cho tổ chức lớn, mà được thiết kế chuyên biệt cho những nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, người dân ở vùng sâu, vùng xa, thông qua các dịch vụ tích hợp sẵn trên thuê bao di động và đường truyền Internet hộ gia đình.

Chiến lược này xuất phát từ thực tế: các cuộc tấn công mạng thường nhắm vào “mắt xích yếu nhất”, vốn là các đơn vị cấp cơ sở với hạ tầng công nghệ mỏng và nguồn nhân lực chuyên trách hạn chế. Từ năm 2025, chiến lược “An toàn thông tin cấp cơ sở” của VNPT được triển khai nhằm đưa các giải pháp bảo mật chuyên sâu xuống tận xã, phường, các chi nhánh nhỏ và đơn vị thực thi tại địa phương. Thay vì những hệ thống cồng kềnh, các sản phẩm an toàn thông tin được cung cấp dưới dạng dịch vụ (SaaS) tinh gọn, dễ vận hành nhưng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia.

Việc phủ sóng an toàn thông tin đến cấp cơ sở không chỉ giúp “vá” những điểm yếu tồn tại lâu nay, mà còn tạo dựng một mạng lưới phòng thủ vệ tinh rộng khắp, đảm bảo rằng không một đơn vị nào bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số. Đây chính là nền móng cho một nền an ninh mạng quốc gia tự chủ và bền vững.

Trong bối cảnh Chính phủ đang hoàn thiện hành lang pháp lý về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, VNPT Cyber Immunity xác định Cyber Wellness (An sinh số) sẽ là mũi nhọn phát triển trọng tâm trong những năm tới.

Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của VNPT Cyber Immunity nằm ở việc xây dựng một “mạng lưới an toàn” đa lớp. Bên cạnh các sản phẩm kỹ thuật cho hộ gia đình và cá nhân, VNPT đã hợp tác chiến lược với Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) để triển khai Bảo hiểm An ninh mạng - một bước đi mang tính đột phá. Theo đó, công nghệ an ninh mạng đóng vai trò phòng ngừa và bảo vệ, trong khi bảo hiểm cung cấp cơ chế bù đắp rủi ro tài chính khi sự cố xảy ra. Sự kết hợp này hình thành một hệ sinh thái an sinh số khép kín, giúp người dân và các đơn vị yếu thế có thêm một tầng bảo vệ vững chắc, không chỉ về mặt kỹ thuật mà cả về kinh tế.

Song song với đó, chiến lược Cyber Global được xác định là lời khẳng định cho năng lực “Make in Vietnam” trong lĩnh vực an ninh mạng. Với nguồn nhân lực chất lượng cao, có tư duy và kỹ năng không thua kém các cường quốc công nghệ, mục tiêu của VNPT khi vươn ra thị trường quốc tế là xuất khẩu tri thức thông qua dịch vụ giám sát và ứng cứu sự cố (MSSP), khẳng định tiêu chuẩn sản phẩm Việt Nam qua các bài kiểm thử quốc tế khắt khe, đồng thời học hỏi, cập nhật xu hướng tấn công mới để làm giàu thêm “hệ miễn dịch số” trong nước.

Một lợi thế chiến lược khác của VNPT Cyber Immunity nằm ở sự cộng hưởng giữa an toàn thông tin và hạ tầng viễn thông. Với mạng lưới phục vụ hơn 30 triệu khách hàng, VNPT không chỉ cung cấp kết nối, mà còn cung cấp sự an tâm. Hệ sinh thái Cyber Wellness được đồng bộ hóa hoàn toàn với các dịch vụ viễn thông sẵn có, tích hợp sẵn các lớp bảo vệ trên đường truyền Internet và thuê bao di động, giúp người dùng được bảo vệ tự nhiên và xuyên suốt trong mọi trải nghiệm số.

Đối với doanh nghiệp, mô hình Managed Security Services (MSS) được thiết kế nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn lực an ninh mạng chuyên trách. Bằng cách kết hợp hạ tầng nội địa vững chắc với các công nghệ bảo mật hàng đầu thế giới, hệ thống giám sát an ninh mạng 24/7 đạt chuẩn quốc tế nhưng được vận hành bởi đội ngũ chuyên gia Việt Nam am hiểu sâu sắc bối cảnh trong nước. Việc tối ưu hóa chi phí thông qua hạ tầng tập trung giúp doanh nghiệp tập trung hoàn toàn vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Đặc biệt, lợi thế về hạ tầng truyền dẫn cho phép VNPT triển khai lớp phòng thủ ngay tại cửa ngõ mạng (Gateway), tích hợp sâu các giải pháp chống tấn công DDoS vào hệ thống ISP. Cách tiếp cận này giúp phát hiện và ngăn chặn các luồng truy cập độc hại từ xa, trước khi chúng chạm tới hệ thống khách hàng, đảm bảo băng thông và sự ổn định cho các dịch vụ số.

5 trụ cột bảo đảm an toàn hạ tầng số quốc gia

Đối với VNPT Cyber Immunity, tự chủ công nghệ không đơn thuần là việc đặt nhãn mác Việt Nam lên sản phẩm. Đó là một hệ giá trị gồm 5 trụ cột cốt lõi mà VNPT đang theo đuổi để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hạ tầng số quốc gia.

Thứ nhất, làm chủ công nghệ cốt lõi (Core Engine). VNPT Cyber Immunity tự viết và kiểm soát những module quan trọng nhất. Việc hiểu rõ từng dòng code giúp VNPT đảm bảo không có "cửa hậu" (backdoor) hay bất kỳ lỗ hổng cài cắm nào từ bên ngoài. Đây là yếu tố sống còn về mặt bảo mật.

Thứ hai, tự chủ về dữ liệu nội địa. Đây là chủ quyền số. Toàn bộ dữ liệu của người dùng, doanh nghiệp và Chính phủ phải được lưu trữ, xử lý trên hạ tầng đặt tại Việt Nam, tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật Việt Nam.

Thứ ba, năng lực tùy biến (Customization). Khi có sự cố, các chuyên gia của VNPT Cyber Immunity có thể chỉnh sửa, nâng cấp hệ thống ngay lập tức theo đặc thù hạ tầng Việt Nam mà không cần chờ đợi sự phê duyệt hay hỗ trợ từ các hãng nước ngoài. Tốc độ ứng cứu chính là chìa khóa giảm thiểu thiệt hại.

Thứ tư, sở hữu trí tuệ và Thương hiệu. Sản phẩm phải được sở hữu bởi pháp nhân Việt Nam. Người Việt phải là bên nắm quyền quyết định lộ trình phát triển (Roadmap) và chiến lược kinh doanh của sản phẩm đó.

Thứ năm, đội ngũ chuyên gia tại chỗ. VNPT Cyber Immunity xây dựng lực lượng kỹ sư bản địa trình độ quốc tế. Đội ngũ này đảm bảo vận hành ổn định và xử lý được các cuộc tấn công phức tạp nhất, kể cả khi có những biến động địa chính trị toàn cầu gây đứt gãy sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Năng lực tự chủ công nghệ không phải một khẩu hiệu xa vời mà được định lượng bằng những con số cụ thể. Hiện nay, hơn 90% danh mục sản phẩm cốt lõi của VNPT Cyber Immunity được phát triển và làm chủ hoàn toàn công nghệ lõi bởi đội ngũ chuyên gia Việt Nam. Các giải pháp như VNPT Cloud WAF, VNPT IoT Guard, VNPT Smart IR hay VNPT DNS Protection đều mang hàm lượng trí tuệ Việt trên 90%.

Sản phẩm “Make in VietNam” của VNPT Cyber Immunity không chỉ là một công cụ kỹ thuật, mà là lời cam kết về sự an toàn tuyệt đối được xây dựng từ bàn tay và khối óc của người Việt, vì một Việt Nam hung cường và tự chủ trên không gian mạng.

Với quan điểm, để bảo vệ chủ quyền số quốc gia, chúng ta phải sở hữu những "vũ khí" do chính người Việt chế tạo. luôn tiếp cận an ninh mạng theo kiềng ba chân: Công nghệ - Quy trình - Con người. Trong đó, hai mảnh ghép Quy trình và Con người tại VNPT là 100% nội lực và kinh nghiệm thực chiến từ môi trường hạ tầng số tại Việt Nam. Về mặt công nghệ, chúng tôi đặt ra tiêu chuẩn khắt khe: Sản phẩm phải đạt đẳng cấp thế giới nhưng phải được hình thành từ sức lao động và sự sáng tạo của người Việt.

Chiến lược phát triển sản phẩm của VNPT Cyber Immunity được định hình theo công thức 4-3-2-1, kết hợp giữa nội lực, công nghệ tương lai, hợp tác toàn cầu và giá trị tinh thần. Cách tiếp cận này đảm bảo mỗi sản phẩm vừa mang bản sắc Việt, vừa đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế.

● 40% Nội lực: Đây là nền tảng quan trọng nhất, đại diện cho sức lao động, tư duy sáng tạo và nguồn lực chuyên gia Việt Nam.

● 30% Công nghệ tương lai (AI hóa): Chúng tôi tích hợp AI vào mọi sản phẩm để tối ưu hóa khả năng tự động nhận diện và xử lý mối đe dọa, mang lại trải nghiệm an toàn tốt nhất cho khách hàng.

● 20% Hợp tác toàn cầu: Chúng tôi không "đóng cửa" mà sẵn sàng tiếp nhận, chuyển giao những công nghệ lõi từ các đối tác quốc tế hàng đầu để rút ngắn khoảng cách với thế giới.

● 10% Giá trị tinh thần: Đó là khát vọng vươn mình, là lòng tự hào dân tộc khi xây dựng một nền an ninh mạng Việt Nam vững mạnh.

Trong giai đoạn tới, VNPT Cyber Immunity được xác định không chỉ là nhà cung cấp giải pháp kỹ thuật, mà là thực thể chiến lược đồng hành cùng sự thịnh vượng quốc gia. Vai trò đó được thể hiện qua bốn nhiệm vụ quan trọng.

1. "Lá chắn quốc gia" trong Chính phủ số

Trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện, VNPT Cyber Immunity đóng vai trò là "Lá chắn thép" bảo vệ hạ tầng dữ liệu và các hệ thống điều hành của Chính phủ số. Chúng tôi không chỉ phòng ngự, mà còn xây dựng năng lực tự phục hồi và bền bỉ (Resilience) cho các hệ thống trọng yếu trước những đợt tấn công tinh vi nhất từ bên ngoài.

2. "Người dẫn dắt" Hệ sinh thái “Make in Vietnam” vươn tầm quốc tế

VNPT mang sứ mệnh dẫn dắt, kết nối các doanh nghiệp công nghệ trong nước để cùng tạo nên một hệ sinh thái an ninh mạng tự chủ. Với chiến lược Cyber Global, chúng tôi đóng vai trò là "đầu tàu" đưa các sản phẩm, giải pháp thuần Việt chinh phục thị trường quốc tế, khẳng định rằng trí tuệ Việt hoàn toàn có thể giải quyết các bài toán an ninh mạng toàn cầu.

3. "Thao trường" đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao (Cyber Champion)

An ninh mạng là cuộc chiến của tri thức. VNPT không chỉ sở hữu những chuyên gia hàng đầu - những người vừa đạt Top 3 Giải vô địch An ninh mạng thế giới 2025 - mà còn biến mình thành một "thao trường" thực chiến. Đây là nơi đào tạo, bồi dưỡng và tôi luyện những tài năng trẻ, tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ cho VNPT mà cho cả nền an ninh mạng nước nhà.

4. Phổ cập an ninh mạng cho toàn dân (Cyber Wellness)

Đây là trụ cột mang tính nhân văn sâu sắc nhất của chúng tôi. VNPT cam kết đưa an ninh mạng đến mọi tầng lớp nhân dân. Đặc biệt, chương trình Cyber Wellness tập trung bảo vệ những "người yếu thế" trên không gian mạng như trẻ em và người cao tuổi. Chúng tôi muốn đảm bảo rằng, trong thế giới số, ai cũng có quyền được an toàn và không ai bị bỏ lại phía sau.

Sự kết hợp của bốn trụ cột: “Lá chắn quốc gia” trong Chính phủ số; Người dẫn dắt hệ sinh thái Make in VietNam vươn tầm quốc tế; “Thao trường” đào tạo nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao; và Phổ cập an ninh mạng cho toàn dân thông qua Cyber Wellness đang từng bước hình thành một “hệ miễn dịch số” quốc gia bền vững, nơi an ninh mạng không chỉ là phòng thủ, mà trở thành động lực thúc đẩy niềm tin số, tạo nền tảng cho Việt Nam phát triển tự chủ, an toàn và vươn xa trên không gian mạng toàn cầu.

Phạm Lê