Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới đây đã công bố thông tin về kết thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) và chuyển đổi số trong những tháng đầu năm 2026. 

Theo đó, NHNN tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và TTKDTM. Nhiều văn bản, thông tư về an toàn hệ thống, an ninh mạng được ban hành, đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, tạo điều kiện triển khai các công nghệ mới như xác thực qua VNeID.

Song song, NHNN kiện toàn Ban Chỉ đạo chuyển đổi số ngành Ngân hàng, tập trung 5 trụ cột: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. Kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW với 105 nhiệm vụ trọng tâm cũng được ban hành, định hướng xuyên suốt cho toàn ngành.

Thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ

Hạ tầng thanh toán tiếp tục được đầu tư theo hướng hiện đại, an toàn. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành ổn định; hệ thống chuyển mạch, bù trừ điện tử mở rộng kết nối dịch vụ công trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Việt Nam cũng đã triển khai thanh toán QR song phương với nhiều quốc gia, từng bước mở rộng kết nối xuyên biên giới.

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, phản ánh rõ sự thay đổi trong hành vi tài chính của người dân. Năm 2025, giá trị TTKDTM gấp khoảng 28 lần GDP. Trong 3 tháng đầu năm 2026, giao dịch TTKDTM tăng gần 38% về số lượng; riêng kênh Internet tăng hơn 65%, QR tăng mạnh về giá trị trên 52%.

Cùng với đó, hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch với các ngành, lĩnh vực khác, đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn 100%. 

Nhiều TCTD tại Việt Nam có tỷ lệ trên 90% giao dịch thực hiện trên kênh số. Đặc biệt, đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt gần 89%.

Dịch vụ Tiền di động (Mobile - Money) đã đạt được kết quả khả quan, góp phần phát triển TTKDTM, tăng cường việc tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo của Việt Nam.

Đến 31/3/2026, tổng số tài khoản Tiền di động được đăng ký và sử dụng là 11,45 triệu tài khoản; số lượng giao dịch qua tài khoản Tiền di động đạt 5,64 triệu giao dịch và giá trị giao dịch đạt 154,34 tỷ đồng.

TTKDTM trong khu vực dịch vụ công cũng đạt nhiều kết quả tích cực. 100% cơ sở giáo dục đại học tại đô thị đã triển khai thanh toán học phí không dùng tiền mặt; phần lớn cơ sở giáo dục phổ thông đã sẵn sàng hạ tầng thanh toán số. Khoảng 82% người hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội tại đô thị đã nhận chi trả qua phương thức điện tử.

Hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu sinh trắc học

Ở lĩnh vực dữ liệu, ngành Ngân hàng đẩy mạnh xây dựng hệ thống dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Ngành Ngân hàng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hệ thống định danh và xác thực điện tử VNeID, căn cước công dân gắn chip để làm sạch dữ liệu khách hàng, định danh chính xác khách hàng đăng ký và sử dụng dịch vụ.

Tính đến hết ngày 24/4/2026, đã có hơn 156,6 triệu hồ sơ khách hàng (hơn 154,5 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,13 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức) đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VneID, giúp loại bỏ tài khoản ảo và nâng cao tính minh bạch cho toàn hệ thống. 

Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam đã đối chiếu khoảng 57 triệu lượt hồ sơ khách hàng, làm sạch được gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng. 57 tổ chức tín dụng (TCTD) và 39 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (TGTT) đã tích hợp trên ứng dụng Mobile Banking tính năng đối khớp thông tin sinh trắc học với dữ liệu trong CCCD gắn chip để nhận biết khách hàng; 

63 TCTD đã triển khai tại quầy giao dịch ứng dụng nhận biết khách hàng qua thẻ CCCD gắn chip, 32 TCTD và 15 TGTT đang triển khai tích hợp ứng dụng VNeID trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức (gồm 16 TCTD và 05 TGTT).

Công tác đảm bảo an toàn, an ninh mạng tiếp tục được tăng cường. Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) đã triển khai đến 149 đơn vị (gồm 99 TCTD và 50 tổ chức TGTT). 

Hệ thống đã hỗ trợ cảnh báo đến hơn 3,8 triệu lượt khách hàng, trong đó có hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận được cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng là hơn 4.300 tỷ đồng. 

Song song, cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số được đẩy mạnh, với hơn 90% thủ tục hành chính được cắt giảm hoặc đơn giản hóa. NHNN hiện cung cấp 57 dịch vụ công toàn trình, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt gần 74% và tỷ lệ hài lòng của người dân, doanh nghiệp duy trì trên 90%.

Những kết quả trên cho thấy chuyển đổi số ngành Ngân hàng không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành, mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế số, tài chính toàn diện và tăng cường an toàn hệ thống trong bối cảnh mới.

Thu Hương