Mua bán dữ liệu tài khoản, app giả, sàn trái phép bị đưa vào diện siết chặt

Ảnh minh họa.

Theo Điều 12 dự thảo, nhóm hành vi vi phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm trên không gian mạng được liệt kê khá rộng. Trong đó, đáng chú ý là hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, tặng cho hoặc công khai hóa trái phép dữ liệu, thông tin tài khoản ngân hàng, thẻ ngân hàng, ví điện tử, tài khoản chứng khoán, tài khoản bảo hiểm, tài khoản thuế và các loại tài khoản số khác.

Dự thảo cũng đề cập trực tiếp tới các hành vi kinh doanh, cung cấp dịch vụ cho vay, huy động vốn trái phép trên không gian mạng; cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự; kêu gọi, tư vấn, hướng dẫn cách chiếm đoạt khoản vay hoặc đòi nợ trái pháp luật. Đây là nhóm hành vi từng xuất hiện dưới nhiều biến tướng như app vay tiền trá hình, nền tảng huy động vốn không phép hay mô hình đầu tư trực tuyến có dấu hiệu lừa đảo.

Một nội dung khác đáng chú ý là hành vi thiết lập, quảng cáo, cung cấp trái phép dịch vụ sàn cho vay ngang hàng, sàn giao dịch tiền ảo, chứng khoán, ngoại hối, trung gian thanh toán. Cùng với đó là hành vi tạo lập, đăng tin quảng cáo, mua bán ứng dụng ngân hàng giả, ứng dụng chứng khoán giả, tiền giả, công cụ chuyển nhượng giả hoặc các giấy tờ có giá giả khác.

Ở góc độ quản lý rủi ro tài chính số, dự thảo cũng đặt vấn đề đối với hành vi rửa tiền; cung cấp trái phép dịch vụ rút tiền, chuyển tiền, nhận tiền hộ; chuyển đổi giá trị sang tiền từ thẻ trả trước dịch vụ viễn thông, thẻ trò chơi điện tử, tiền hoặc vật phẩm trong game, tiền ảo, tài sản ảo và các loại tương tự. Cách tiếp cận này cho thấy không gian mạng đang được nhìn nhận là môi trường ngày càng bị lợi dụng để che giấu, phân tán và hợp thức hóa dòng tiền vi phạm.

Ngoài ra, Điều 12 còn đề cập tới hành vi truy cập, sử dụng trái phép thông tin tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản chứng khoán, tài khoản bảo hiểm, tài khoản thuế; sử dụng danh tính giả, thông tin của người khác, hồ sơ giả để thiết lập, đăng ký tài khoản ngân hàng, tài khoản chứng khoán, tài khoản bảo hiểm, tài khoản thuế và các loại tài khoản số khác. Đây là mắt xích quan trọng bởi tài khoản giả, tài khoản trung gian từ lâu đã trở thành công cụ phổ biến trong lừa đảo trực tuyến, rửa tiền và che giấu giao dịch bất hợp pháp.

Siết chặt tài khoản trung gian và dòng tiền số

Ảnh minh họa.

Điểm đáng chú ý của Điều 12 là định hướng siết cả hệ sinh thái tài chính số trên không gian mạng. Nếu trước đây sự chú ý thường tập trung vào hành vi lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản, thì dự thảo lần này mở rộng sang các công đoạn hỗ trợ như mở tài khoản bằng danh tính giả, dùng tài khoản thanh toán trái quy định để giao dịch thương mại nhằm trốn thuế, gian lận thương mại, hay phát tán thông tin sai lệch gây ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của ngân hàng, tổ chức tín dụng.

Việc đưa các hành vi liên quan đến app ngân hàng giả, app chứng khoán giả, sàn tiền ảo, ngoại hối trái phép và tài khoản số trung gian vào cùng một điều cho thấy dự thảo đang nhắm tới một thực trạng nổi bật: vi phạm tài chính trên không gian mạng không còn diễn ra đơn lẻ mà gắn chặt với công nghệ, danh tính số và hạ tầng thanh toán. Từ một ứng dụng giả mạo, đối tượng có thể dẫn dụ người dùng nhập thông tin, chiếm quyền tài khoản, sau đó trung chuyển dòng tiền qua nhiều lớp tài khoản khác nhau rồi nhanh chóng tẩu tán.

Điều 12 cũng nhấn mạnh tới hành vi đưa thông tin giả, sai sự thật về lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm gây hoang mang dư luận xã hội, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Cùng với đó là hành vi công khai, chia sẻ, phát tán các nội dung chưa xác thực, chưa được kiểm duyệt gây thiệt hại đến các quyền và lợi ích hợp pháp của ngân hàng, tổ chức tín dụng. Điều này cho thấy dự thảo không chỉ xử lý vi phạm có yếu tố chiếm đoạt tài sản, mà còn quan tâm tới rủi ro thông tin có thể tác động tới thị trường tài chính và lòng tin của người dùng.

Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi sử dụng không gian mạng, công nghệ cao vi phạm trong lĩnh vực thuế, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử lý hành chính; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật, đồng thời có thể bị tạm đình chỉ, đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép kinh doanh, tên miền.

Từ nội dung Điều 12 có thể thấy, không gian mạng không còn là vùng “ngoại lệ” đối với các vi phạm tài chính - ngân hàng, và các hành vi từ mua bán dữ liệu tài khoản, giả mạo ứng dụng, lập sàn trái phép đến rửa tiền, dùng danh tính giả để mở tài khoản số đều đang được đặt trong diện siết chặt hơn.

Thu Uyên