Chỉnh quyền thành phố Hà Nội nỗ lực đưa Luật Thủ đô vào cuộc sống (ảnh: Thành ủy Hà Nội)

Từ hành lang pháp lý mới đến yêu cầu hành động ngay

Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua chiều 23/4/2026 với 488/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, đạt 97,60% tổng số đại biểu Quốc hội. Luật gồm 9 chương, 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026; một số quy định về xây dựng, ban hành văn bản thi hành có hiệu lực ngay từ thời điểm luật được thông qua.

Điểm nổi bật của đạo luật lần này là trao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội, trong đó HĐND thành phố có 127 thẩm quyền, UBND thành phố có 56 thẩm quyền và Chủ tịch UBND thành phố có 16 thẩm quyền. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để Hà Nội chủ động hơn trong tổ chức bộ máy, quản trị đô thị, huy động nguồn lực và xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn phát triển.

Không chỉ dừng lại ở việc “trao quyền”, Luật Thủ đô (sửa đổi) đặt ra yêu cầu rất rõ: phân cấp, phân quyền phải đi cùng cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch. Chính quyền thành phố được giao thêm không gian để thiết kế chính sách, song đồng thời phải chịu trách nhiệm cao hơn về chất lượng ban hành văn bản, hiệu quả thực thi và khả năng tạo chuyển biến thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, các cơ chế mới giúp Hà Nội đổi mới phương thức quản trị, khơi thông nguồn lực xã hội, nâng cao chất lượng sống của nhân dân và thúc đẩy sự phát triển không chỉ của Thủ đô mà còn của Vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, trung du miền núi phía Bắc và cả nước.

Ngay sau khi luật được thông qua, Hà Nội đã ban hành kế hoạch tổ chức thi hành, trong đó yêu cầu triển khai theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”. Thành phố cũng xác định việc tuyên truyền, phổ biến, tập huấn luật và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, phải được tiến hành đồng bộ trước thời điểm luật có hiệu lực.

Khơi thông nguồn lực, tạo chuyển biến cho người dân và doanh nghiệp

Một trong những nhiệm vụ cấp bách của Hà Nội là rà soát toàn bộ các nội dung cần cụ thể hóa bằng nghị quyết của HĐND, quyết định của UBND và văn bản hướng dẫn thi hành. Theo thông tin từ thành phố, nhiều nội dung đã được chuẩn bị song song trong quá trình xây dựng luật, giúp rút ngắn thời gian triển khai sau khi luật được ban hành. Cách làm này thể hiện tinh thần không chờ đến khi luật có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị.

Các chính sách được ưu tiên cụ thể hóa bao gồm tổ chức bộ máy, quản trị đô thị, kinh tế số, kinh tế đêm, nông nghiệp công nghệ cao, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, quản lý không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao, ưu đãi đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, tiêu chuẩn và quy chuẩn đặc thù.

Những nội dung này cho thấy Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ là công cụ quản lý hành chính, mà còn là khuôn khổ cho quản trị phát triển. Với Hà Nội, bài toán không chỉ là giải quyết các tồn tại trước mắt như ùn tắc giao thông, quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, áp lực dân số, mà còn là kiến tạo các động lực tăng trưởng dài hạn, đưa Thủ đô trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh trong khu vực.

Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho rằng Luật Thủ đô (sửa đổi) có thể tạo ra các “luồng lan tỏa” về tư duy quản trị, kinh tế - xã hội và hình ảnh quốc gia. Nếu các chính sách thí điểm tại Hà Nội được thực hiện hiệu quả, đây sẽ là kinh nghiệm để nghiên cứu, nhân rộng cho các đô thị lớn và địa phương khác.

Tuy nhiên, để luật đi vào cuộc sống, thách thức lớn nhất nằm ở khâu thực thi. Cơ chế đặc thù chỉ phát huy tác dụng khi được cụ thể hóa thành những quy định dễ hiểu, dễ áp dụng, có nguồn lực bảo đảm và có đội ngũ cán bộ đủ năng lực triển khai. Vì vậy, cùng với xây dựng văn bản hướng dẫn, Hà Nội đang chú trọng đào tạo, tập huấn cán bộ, tăng cường sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân trong quá trình hoàn thiện chính sách.

PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, nhấn mạnh rằng nội dung cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) là tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế. Theo bà, luật không thể chỉ nằm trên giấy; hiệu quả của luật phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ cán bộ thực thi, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu.

Với lộ trình đã được khởi động, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng trở thành động lực mới để Hà Nội bứt phá, tạo thủ tục hành chính thuận tiện hơn, hạ tầng đồng bộ hơn, môi trường sống tốt hơn, thông tin minh bạch hơn và tiếng nói của người dân được lắng nghe nhiều hơn trong quá trình phát triển Thủ đô.

Đăng Khoa