Mô hình huấn luyện mới, sát thực tiễn điều tra số

Cuộc thi “Hành trình truy vết tội phạm mạng” được tổ chức nhằm nâng cao năng lực chuyên môn toàn diện cho cán bộ, chiến sĩ trong các lĩnh vực điều tra số, khai thác nguồn tin mở (OSINT) và giám định kỹ thuật số (Forensic). Thông qua việc tham gia các tình huống mô phỏng sát thực tế, thí sinh không chỉ củng cố kiến thức kỹ thuật mà còn phát triển tư duy điều tra, khả năng phân tích, xử lý và liên kết thông tin trong môi trường số ngày càng phức tạp.

Ngày 08/05/2026 sẽ diễn ra Vòng 1 Cuộc thi “Hành trình truy vết tội phạm mạng” với thông điệp "Nối liền mảnh ghép - Tái hiện hành tung"

Cuộc thi gồm 4 vòng thi, trong đó vòng 1 là vòng mở đầu với sự tham gia của 14 đội. Đây là vòng thi có ý nghĩa khởi động, giúp Ban Tổ chức đánh giá năng lực nền tảng của các đội về khai thác dữ liệu, phân tích dấu vết, kết nối manh mối và tư duy điều tra số trước khi bước vào các vòng thi tiếp theo.

Điểm nổi bật của vòng thi là được xây dựng theo mô hình mô phỏng các vụ việc xảy ra trong thực tế. Các đội thi lần lượt tiếp cận những giai đoạn cơ bản của quá trình điều tra như thu thập dữ liệu, phân tích dấu vết, truy vết đối tượng và tổng hợp chứng cứ. Đây là hành trình tái hiện tư duy nghiệp vụ của lực lượng điều tra trong không gian mạng, thay vì chỉ dừng lại ở việc giải các bài toán kỹ thuật riêng lẻ.

Trong mỗi phần thi, các dữ kiện được thiết kế có tính liên kết, kế thừa và phát triển. Kết quả của nhiệm vụ trước có thể trở thành dữ liệu đầu vào cho nhiệm vụ sau, buộc thí sinh phải suy luận logic, nhìn nhận vấn đề trong tổng thể và không thể tiếp cận theo cách “giải rời rạc”. Cách tổ chức này giúp người tham gia rèn luyện khả năng xâu chuỗi thông tin, phát hiện mối liên hệ giữa các dấu vết số, từ đó từng bước dựng lại quá trình hoạt động của đối tượng.

Kết hợp OSINT, Forensic và tư duy điều tra nghiệp vụ

Không chỉ kiểm tra khả năng sử dụng công cụ hay xử lý kỹ thuật, cuộc thi đặt trọng tâm vào việc hình thành phương pháp tiếp cận bài bản, logic và có chiều sâu. Các đội thi phải vận dụng đồng thời nhiều kỹ năng: khai thác thông tin công khai trên môi trường mạng, phân tích dữ liệu kỹ thuật, nhận diện dấu vết để lại trên các hệ thống, nền tảng khác nhau và tổng hợp các manh mối thành chuỗi chứng cứ có giá trị.

Các dữ liệu tưởng như rời rạc như địa chỉ IP, tài khoản ảo, log truy cập, dấu vết di chuyển của đối tượng trên các nền tảng số, phương thức che giấu hành vi hay các điểm bất thường trong hạ tầng ẩn danh đều có thể trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình điều tra. Khi các mảnh ghép được kết nối đầy đủ, lực lượng điều tra có thể tái dựng lại hành vi, phương thức thực hiện và dấu vết phạm tội của đối tượng.

Với cách tiếp cận này, cuộc thi không chỉ là sân chơi nghiệp vụ mà còn là quá trình huấn luyện thực chiến. Người tham gia được đặt vào bối cảnh gần với thực tế điều tra, nơi mỗi quyết định phân tích, mỗi bước xử lý dữ liệu đều ảnh hưởng đến khả năng nhận diện đúng bản chất vụ việc.

"Nối liền mảnh ghép - Tái hiện hành tung"

Thông điệp “Nối liền mảnh ghép - Tái hiện hành tung” thể hiện rõ tinh thần xuyên suốt của cuộc thi. “Nối liền mảnh ghép” là quá trình thu thập, phân tích và liên kết các dữ liệu rời rạc trong môi trường số. Đây là nhiệm vụ quan trọng của lực lượng điều tra khi phải bóc tách thông tin từ nhiều nguồn, loại bỏ nhiễu, phát hiện mối liên hệ và xây dựng bức tranh tổng thể về vụ việc.

“Tái hiện hành tung” là mục tiêu cuối cùng của quá trình điều tra. “Hành” được hiểu là hành động của đối tượng trong không gian mạng; “tung” là tung tích, dấu vết và quá trình di chuyển, hoạt động của đối tượng qua các hệ thống, nền tảng khác nhau. Từ những manh mối ban đầu, người điều tra phải dựng lại được toàn bộ quá trình hoạt động của đối tượng, từ thời điểm bắt đầu, phương thức thực hiện, các bước che giấu cho đến dấu vết để lại.

Cuộc thi, Cục A05 hướng tới phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có năng lực nổi trội, phục vụ xây dựng lực lượng an ninh mạng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đồng thời, cuộc thi cũng góp phần tạo động lực học tập, nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm, đổi mới phương pháp huấn luyện và từng bước nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng thực chiến, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trên không gian mạng trong tình hình mới.

Thu Uyên