Theo đánh giá, dự án đồng euro kỹ thuật số của châu Âu đang đối mặt nguy cơ đánh mất lợi thế trong cuộc cạnh tranh tiền tệ toàn cầu, trong bối cảnh tiến độ triển khai bị đánh giá là chậm. Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde trước đó cũng đã công khai bày tỏ sự không hài lòng về tốc độ triển khai vào cuối năm ngoái.

Giới quan sát nhận định việc chậm chân này đang tạo dư địa để Mỹ củng cố vai trò của đồng USD trong hệ sinh thái tài chính số. Dưới thời Tổng thống Donald Trump, chính quyền Mỹ đẩy mạnh ủng hộ các đồng tiền ổn định (stablecoin) - loại tài sản số được neo giá vào các tài sản đảm bảo như vàng hoặc đồng USD. Quy mô thị trường stablecoin toàn cầu hiện đã đạt khoảng 320 tỷ USD, trong đó gần 99% giá trị gắn với đồng USD.

Đồng stablecoin Tether. (Nguồn ảnh: Newsy Today)

Sự bùng nổ này được củng cố về mặt pháp lý thông qua Đạo luật Genius ban hành năm ngoái. Stablecoin về bản chất cung cấp một hạ tầng giao dịch dựa trên đồng USD với tốc độ cao, chi phí thấp và khả năng vận hành liên tục 24/7 trên toàn cầu. Tổng thống Donald Trump từng nhấn mạnh đạo luật này sẽ góp phần "bảo đảm vị thế của đồng USD là đồng tiền dự trữ của thế giới trong nhiều thế hệ".

Gia tăng phụ thuộc hạ tầng thanh toán ngoài khu vực

Tại châu Âu, các nhà hoạch định chính sách thấy quan ngại về mức độ phụ thuộc vào hạ tầng thanh toán bên ngoài khu vực. Hiện khoảng 2/3 giao dịch thẻ tại châu Âu được xử lý bởi Visa và Mastercard, trong khi các hệ sinh thái thanh toán số trên thiết bị di động chủ yếu thuộc về Apple và Google.

Theo các quan chức EU, xu hướng này không chỉ là vấn đề cạnh tranh mà còn liên quan trực tiếp đến chủ quyền dữ liệu và an ninh tài chính. Trong trường hợp xảy ra gián đoạn dịch vụ, xung đột địa chính trị hoặc thay đổi chính sách từ các nhà cung cấp bên ngoài, hệ thống thanh toán của khu vực có thể chịu tác động đáng kể.

Song song đó, sự phát triển của các stablecoin neo theo USD đang làm thay đổi cấu trúc thị trường tài chính số. Các tổ chức phát hành lớn như Tether hiện nắm giữ lượng lớn trái phiếu Chính phủ Mỹ, qua đó góp phần gia tăng nhu cầu đối với tài sản bằng USD và củng cố vai trò của đồng tiền này trong thanh toán toàn cầu. Đơn vị này hiện đang nắm giữ khoảng 117 tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ.

Trong bối cảnh đó, tiến độ phát triển đồng euro kỹ thuật số vẫn được đánh giá là tương đối thận trọng. Ngân hàng Trung ương châu Âu đang tiếp tục nghiên cứu và thử nghiệm, trong khi một số ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính trong khu vực đã bắt đầu triển khai các giải pháp thanh toán số riêng, nhằm thích ứng với xu hướng thị trường đang thay đổi nhanh chóng.

Tiến độ euro số chậm, ngân hàng tăng tốc triển khai riêng

Tiến trình về đồng euro số đang chịu ảnh hưởng từ sự phức tạp trong quy trình lập pháp của EU cũng như khác biệt quan điểm giữa các quốc gia thành viên, đặc biệt liên quan đến quyền riêng tư dữ liệu, vai trò của ngân hàng thương mại và giới hạn sử dụng tiền mặt, đó là lí do lại sao tiến trình này lại diễn ra một cách chậm trễ và tương đối thận trọng.

Trong khi đó, khu vực tư nhân tại châu Âu đang chủ động triển khai các giải pháp thanh toán số riêng, nhằm thích ứng với xu hướng thị trường đang thay đổi nhanh chóng. Ngân hàng Société Générale đã phát triển các sản phẩm stablecoin neo theo đồng euro. Liên danh Qivalis với sự tham gia của ING và UniCredit cũng đặt mục tiêu phát hành stablecoin trong năm 2026.

Nhiều ngân hàng lớn đã và đang lên kế hoạch phát hành stablecoin (Ảnh minh hoạ)

Các chuyên gia nhận định sự tham gia của khu vực ngân hàng có thể giúp thu hẹp khoảng cách công nghệ trong ngắn hạn, song đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về một khung pháp lý thống nhất nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống và hạn chế các hành vi lợi dụng công nghệ tài chính.

ECB cuối tháng 4/2026 đã khởi động thêm các sáng kiến nhằm hiện đại hóa thanh toán liên ngân hàng và hỗ trợ các tổ chức tài chính tích hợp tài sản số. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai vẫn phụ thuộc lớn vào tiến độ hoàn thiện hành lang pháp lý và khả năng phối hợp chính sách giữa các quốc gia thành viên.

Thuý Hằng (tổng hợp)