Xây dựng ngân hàng thế hệ mới

Nếu như trước đây, chuyển đổi số chủ yếu tập trung vào số hóa dịch vụ, thì hiện nay các ngân hàng đang tiến tới một cấp độ cao hơn: “trí tuệ hóa” toàn bộ hệ thống. Đây không chỉ là cuộc đua công nghệ, mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện từ mô hình vận hành, quản trị dữ liệu đến triết lý phục vụ khách hàng.

Thời gian gần đây, nhiều ngân hàng như VIB, TPBank, SHB...đang cho thấy một xu hướng chiến lược, đó là xây dựng ngân hàng thế hệ mới dựa trên sự kết hợp giữa con người, AI và Data.

Các tổ chức tài chính bước vào cuộc đua xây dựng ngân hàng thông min dựa trên AI và Data. Ảnh minh hoạ

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, VIB đã xác định 4 định hướng chiến lược cho năm 2026, với trọng tâm là xây dựng ngân hàng bán lẻ “Nhanh nhất, tốt nhất, cá nhân hóa nhất”, hướng tới trở thành nền tảng tài chính chính cho mỗi khách hàng. Ngân hàng mở rộng phục vụ toàn bộ phân khúc cá nhân và SME, đồng thời đẩy mạnh cá nhân hóa bằng dữ liệu và AI trên 5 trụ cột sản phẩm gồm tín dụng số, huy động vốn, thẻ, bảo hiểm – đầu tư và thanh toán.

Ở mảng doanh nghiệp, VIB theo đuổi tăng trưởng có chọn lọc, số hóa toàn trình và kiểm soát rủi ro bằng hệ thống cảnh báo sớm theo ngành. Về công nghệ, ngân hàng đầu tư mạnh vào hạ tầng cloud-native, AI và hệ thống dữ liệu 360 độ nhằm phục vụ hàng chục triệu khách hàng với khả năng cá nhân hóa và ra quyết định theo thời gian thực.

Đồng thời, VIB tái định nghĩa nguồn lực nhân sự với mô hình HAGT, kết hợp con người và AI để nâng gấp đôi năng suất. Theo Chủ tịch Đặng Khắc Vỹ, đây là nền tảng để ngân hàng duy trì tốc độ tăng trưởng 20-30%/năm trong giai đoạn VIB 3.0.

Không chỉ riêng VIB, TPBank cũng xem dữ liệu và AI là “lõi vận hành”, ứng dụng xuyên suốt từ chấm điểm tín dụng, quản trị rủi ro đến chăm sóc khách hàng. Trong khi đó, SHB tiếp cận theo hướng “data-driven”, đặt dữ liệu làm nền tảng cho mọi quyết định chiến lược, đồng thời đảm bảo tính an toàn và linh hoạt trong vận hành.

Xu hướng này cho thấy lợi thế cạnh tranh của ngân hàng đang dịch chuyển mạnh mẽ từ quy mô tài sản sang khả năng khai thác và chuyển hóa dữ liệu thành giá trị.

Chuyển từ ngân hàng số sang ngân hàng thông minh

Trong mô hình ngân hàng thế hệ mới, dữ liệu đang trở thành tài sản chiến lược. Các ngân hàng đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng công nghệ với core banking trên nền tảng cloud-native, hệ thống CRM 360 độ và các mô hình AI thế hệ mới. Nhờ đó, ngân hàng có thể phân tích hành vi khách hàng theo thời gian thực, rút ngắn thời gian ra quyết định tín dụng và đặc biệt là phát hiện gian lận ngay khi giao dịch phát sinh.

Đại diện SHB nhấn mạnh nguyên tắc “data-driven decision”, coi dữ liệu là nền tảng cho mọi quyết định chiến lược và vận hành.

Chuyển từ mô hình vận hành từ ngân hàng số sang ngân hàng thông minh. Ảnh minh hoạ

Song song với đó, cá nhân hóa dịch vụ tài chính đang trở thành xu hướng chủ đạo. Các ngân hàng hướng tới phục vụ hàng chục triệu khách hàng với trải nghiệm được thiết kế riêng biệt, thậm chí mở rộng từ từng cá nhân sang toàn bộ hệ sinh thái xung quanh khách hàng.

Nói cách khác, ngân hàng đang chuyển sang mô hình “lấy con người làm trung tâm”, trong đó AI đóng vai trò giúp hiểu sâu nhu cầu khách hàng và đưa ra giải pháp phù hợp theo từng thời điểm, đồng thời đảm bảo trải nghiệm liền mạch, an toàn và linh hoạt.

Một xu hướng đáng chú ý là sự thay đổi trong cách tổ chức nguồn lực con người. Toàn ngành ngân hàng đang chứng kiến làn sóng tinh gọn bộ máy nhằm tối ưu hiệu quả vận hành.

Tuy nhiên, đây không phải là sự thu hẹp đơn thuần, mà là quá trình chuyển đổi sang mô hình nhân sự mới: nhân viên được hỗ trợ bởi AI, các công việc lặp lại được tự động hóa, trong khi con người tập trung vào các vai trò tạo giá trị cao hơn.

Chiến lược của VIB với mục tiêu “10.000 người làm việc như 20.000 người” là minh chứng rõ nét cho xu hướng này.

Tuy nhiên theo các chuyên gia an ninh mạng, dù AI mang lại nhiều lợi thế vượt trội, các ngân hàng cũng phải đối mặt với những thách thức không nhỏ như rủi ro bảo mật dữ liệu, tính minh bạch trong các quyết định do AI đưa ra và việc duy trì niềm tin của khách hàng trong môi trường số.

Do đó, các ngân hàng vẫn nhấn mạnh yếu tố bảo mật như một ưu tiên chiến lược, bằng cách tăng cường đầu tư vào hệ thống kiểm soát rủi ro và cảnh báo sớm. Điều này cho thấy, ngân hàng trong tương lai không chỉ cần “thông minh”, mà còn phải an toàn và đáng tin cậy.

Những chiến lược từ VIB, TPBank và SHB cho thấy một xu hướng rõ ràng: ngành ngân hàng đang chuyển từ “digital banking” sang “intelligent banking”. Trong mô hình mới này, con người là trung tâm tạo giá trị, AI là công cụ khuếch đại năng lực và dữ liệu là nền tảng cạnh tranh. Ngân hàng nào làm chủ được “tam giác chiến lược” này sẽ không chỉ tăng trưởng nhanh hơn, mà còn có khả năng định hình chuẩn mực mới cho ngành tài chính trong thập kỷ tới.

Sỹ Đồng