Chiều 13/11, tại phiên thảo luận toàn thể của Quốc hội về dự án Luật Thương mại điện tử, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã giải trình một loạt vấn đề đại biểu nêu, tập trung vào trách nhiệm của các chủ thể trên môi trường số, ngăn chặn hàng giả - hàng nhái và quản lý hoạt động livestream bán hàng.

Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm rõ nhiều nội dung trọng tâm của dự án Luật Thương mại điện tử, chiều 13/11.

Rõ trách nhiệm của người bán và nền tảng thương mại điện tử

Phó Thủ tướng cho biết thương mại điện tử ở Việt Nam đang phát triển nhanh nhưng hiện mới điều chỉnh bằng hai nghị định (Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP). Việc ban hành một đạo luật riêng là cần thiết nhằm tạo không gian phát triển mới, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng và nhà sản xuất.

Về phạm vi điều chỉnh, đa số đại biểu đồng thuận với đề xuất mở rộng nhưng đề nghị rà soát kỹ để tránh chồng chéo với các luật khác. Cơ quan soạn thảo đã rà soát 51 văn bản pháp luật, gồm 31 luật và 19 nghị định, trong đó có các luật mới như Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo… Tuy vậy, tiếp thu ý kiến đại biểu, Chính phủ sẽ tiếp tục yêu cầu rà soát để bảo đảm sự thống nhất và tương thích trong toàn hệ thống pháp luật.

Liên quan đến mô hình hoạt động của các nền tảng thương mại điện tử, Phó Thủ tướng cho biết dự thảo đã xác lập đầy đủ cơ sở pháp lý cho từng loại hình, từ bán hàng trực tiếp đến mô hình sàn giao dịch nhiều bên và quy định trách nhiệm theo mức độ tham gia của từng chủ thể.

Dự thảo yêu cầu người bán trong nước phải định danh qua VNeID, còn người bán nước ngoài phải cung cấp giấy tờ pháp lý để bảo đảm minh bạch giao dịch, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và phòng chống hàng giả, hàng nhái. Chính phủ sẽ hướng dẫn chi tiết tại nghị định thi hành, bao gồm các công cụ kỹ thuật chống gian lận thương mại trực tuyến.

Đối với các tổ chức trung gian như nền tảng thanh toán, trung gian thanh toán và đơn vị logistics, dự thảo bổ sung thêm trách nhiệm trong việc tiếp nhận khiếu nại, bảo đảm an toàn dữ liệu, phối hợp kiểm tra hồ sơ hàng hóa và gỡ bỏ nội dung vi phạm theo yêu cầu cơ quan có thẩm quyền.

Hoàn thiện khung pháp lý cho livestream và giao dịch xuyên biên giới

Hoạt động livestream bán hàng được nhiều đại biểu quan tâm. Phó Thủ tướng cho biết dự thảo Luật yêu cầu nền tảng livestream phải xác thực danh tính người phát sóng, ngăn chặn và gỡ bỏ nội dung vi phạm, hiển thị cảnh báo rủi ro và lưu trữ dữ liệu hình ảnh, âm thanh phục vụ quản lý.

Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của người livestream và người bán hàng để bảo đảm minh bạch và an toàn giao dịch, đặc biệt bảo vệ trẻ em - nhóm dễ bị tổn thương trong môi trường số.

Liên quan đến hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, theo Phó Thủ tướng, dự thảo đã rà soát 8 điều ước quốc tế và xác định không có điểm nào trái với cam kết của Việt Nam.

Dự thảo nêu rõ: nền tảng thương mại điện tử nước ngoài sử dụng tiếng Việt, tên miền “.vn” hoặc đạt ngưỡng giao dịch nhất định với người mua tại Việt Nam sẽ phải thành lập pháp nhân tại Việt Nam hoặc ủy quyền cho pháp nhân Việt Nam thực hiện nghĩa vụ pháp lý, đồng thời ký quỹ tại ngân hàng để bảo đảm bồi thường khi xảy ra vi phạm. Người bán nước ngoài cũng phải đáp ứng yêu cầu định danh và công khai thông tin kinh doanh tương tự như người bán trong nước.

Phát triển thị trường theo hướng bền vững, đổi mới sáng tạo

Nhiều đại biểu cho rằng chính sách thương mại điện tử cần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường xuyên biên giới, đồng thời bảo đảm lợi ích quốc gia. Phó Thủ tướng cho biết doanh thu thương mại điện tử đạt 21 tỷ USD năm 2023, tăng lên 25 tỷ USD năm 2024 và năm nay dự kiến thu ngân sách khoảng 200.000 tỷ đồng tiền thuế, cho thấy quy mô thị trường tăng rất nhanh.

Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng thông minh, xanh và bền vững, gắn với phát triển hạ tầng số, thanh toán, logistics, nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh, phụ nữ, người khuyết tật và vùng khó khăn thông qua hoạt động đào tạo và chuyển đổi số.

Dự thảo Luật được thiết kế theo nguyên tắc giảm tối đa chi phí tuân thủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Lĩnh vực thương mại điện tử chỉ còn 20 thủ tục hành chính, tất cả đều thực hiện hoàn toàn trên môi trường số, giúp giảm gánh nặng quản lý nhưng vẫn bảo đảm bảo vệ người tiêu dùng và thống nhất quản lý nhà nước.

Lệ Thanh (tổng hợp)