Tại Hội thảo và Triển lãm cấp cao thường niên ngành Ngân hàng - Smart Banking 2025, diễn ra ngày 25/9 tại Hà Nội, các nhà quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ đã cùng bàn thảo về chiến lược “dữ liệu là nền tảng, khách hàng là trung tâm”, nhằm kiến tạo hệ sinh thái ngân hàng số thông minh, an toàn và bền vững.

Thành tựu nổi bật và yêu cầu mới trong chuyển đổi số ngành Ngân hàng

Những năm gần đây, hệ sinh thái dịch vụ tài chính - ngân hàng Việt Nam đã có sự thay đổi sâu sắc. Nếu như trước đây, chuyển đổi số mới chỉ dừng lại ở việc số hóa từng quy trình riêng lẻ thì nay, các tổ chức tín dụng (TCTD) đã bước sang giai đoạn tái thiết toàn diện hành trình khách hàng, coi dữ liệu là “tài sản chiến lược” để vận hành, phân tích và dự báo.

Ông Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam. Ảnh BTC.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam khẳng định: “Ngành ngân hàng đã chuyển từ sở hữu dữ liệu rời rạc sang quản trị dữ liệu có hệ thống. Từ phản ứng thụ động, chúng ta đang tiến tới dự báo chủ động, thậm chí gợi mở nhu cầu cho khách hàng”.

Theo thống kê, hiện nay trên 95% giao dịch ngân hàng cơ bản đã được số hóa, gần 88% người trưởng thành sở hữu tài khoản ngân hàng - con số nền tảng để phát triển tài chính toàn diện. Nhiều ngân hàng lớn đã cắt giảm hàng trăm phòng giao dịch nhờ 98% khách hàng chuyển sang kênh số. Hệ sinh thái ngân hàng số ngày càng đa dạng: khách hàng có thể chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm, vay vốn chỉ bằng một vài thao tác trên điện thoại.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Tiến Dũng. Ảnh BTC.

Làm rõ hơn về vấn đề đó tại Hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) - Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - ông Phạm Tiến Dũng cho biết: “Không một dữ liệu nào được thu thập ngoài khuôn khổ pháp lý. Hệ thống báo cáo, giám sát tín dụng, CIC, phòng chống rửa tiền, đến tất cả các ứng dụng nghiệp vụ đều có Thông tư quy định, làm căn cứ pháp lý cho toàn nghành”. Ông nhấn mạnh hai trụ cột quan trọng: khai thác dữ liệu hiệu quả và xây dựng ứng dụng thông minh, tiện ích cho khách hàng.

Một điểm nhấn khác là sự tích hợp ngày càng sâu giữa hệ thống ngân hàng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đến tháng 6/2025, ngành ngân hàng đã có hơn 117 triệu hồ sơ cá nhân và gần 1 triệu hồ sơ tổ chức được đối chiếu sinh trắc học qua CCCD gắn chip và VNeID. Con số này phản ánh bước tiến lớn trong định danh điện tử, mở tài khoản trực tuyến và làm sạch dữ liệu khách hàng.

Tuy nhiên, như TS. Nguyễn Quốc Hùng phân tích, dữ liệu chỉ có ý nghĩa khi được “chuẩn hóa, làm sạch và khai thác đúng mục đích”. Thách thức đặt ra là làm sao để biến khối dữ liệu khổng lồ thành trải nghiệm liền mạch, an toàn và cá nhân hóa cho khách hàng, đồng thời vẫn đảm bảo các yêu cầu pháp lý về bảo mật, quyền riêng tư và đạo đức sử dụng.

Phiên toạ đàm mở với chủ đề: Kết nối, khai thác dữ liệu và phát triển hệ sinh thái số thông minh và tiện ích

AI, ngân hàng mở và thách thức đa chiều trong kỷ nguyên số

Smart Banking 2025 không chỉ dừng lại ở việc tổng kết thành tựu mà còn mở ra nhiều cuộc thảo luận chuyên sâu. Ba chuyên đề lớn được tổ chức song song đã phản ánh rõ những ưu tiên mới: quản trị an ninh mạng trong môi trường rủi ro, kiến tạo hệ sinh thái số liền mạch và đổi mới dựa trên AI.

Phát biểu khai mạc tại phiên Chuyên đề An ninh mạng, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định, trong những năm gần đây, đặc biệt giai đoạn 2024-2025, ngân hàng nói riêng và ngành tài chính nói chung luôn phải đối mặt với những áp lực rất lớn về an ninh mạng, xuất phát từ sự gia tăng nhanh chóng của số hóa, dịch vụ ngân hàng điện tử, ví điện tử, cũng như tích hợp FinTech, AI, đám mây (cloud) … Rủi ro an ninh mạng ngày càng tinh vi, phức tạp và có khả năng gây ra những tác động sâu rộng, không chỉ đến hoạt động của từng tổ chức tài chính, mà còn đến niềm tin của khách hàng và sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

Ông Vũ Duy Hiền phát biểu khai mạc phiên thảo luận 1 với chủ đề quản trị An ninh mạng trong môi trường rủi ro hiện nay.

Quản trị an ninh mạng trong môi trường rủi ro hiện nay không phải là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo hoạt động ổn định, bảo vệ tài sản, giữ vững niềm tin của khách hàng, duy trì uy tín của ngân hàng và hệ thống tài chính quốc gia. Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cam kết đồng hành cùng các ngân hàng, các cơ quan quản lý, các đối tác công nghệ để xây dựng môi trường ngân hàng an toàn, bền vững.

Ông Vũ Duy Hiền kỳ vọng, trong phiên hội thảo này, các đại biểu sẽ cùng trao đổi sâu sắc, thực tế, chia sẻ được các giải pháp hiệu quả, và từ đó đề xuất được các bước hành động cụ thể nhằm quản trị an ninh mạng tốt hơn trong năm tới và những năm tiếp theo.

Được biết, trong chuyên đề về An ninh mạng, các chuyên gia từ Fortinet, Samsung, Group-IB… đã cảnh báo xu hướng tấn công mạng ngày càng tinh vi, đặc biệt khi ngân hàng tích hợp sâu dữ liệu khách hàng và dịch vụ số. Các mô hình phòng thủ chủ động, giải pháp bảo mật AI, phát hiện gian lận trong thời gian thực được nhấn mạnh như “lá chắn sống còn” để bảo vệ niềm tin số.

Chuyên đề thứ hai tập trung vào hành trình trải nghiệm khách hàng liền mạch. Các ngân hàng thương mại như TPBank, HDBank, LPBank… cùng doanh nghiệp công nghệ chia sẻ mô hình hợp tác xây dựng siêu ứng dụng tài chính, ứng dụng Banking-as-a-Service (BaaS) và phân tích dữ liệu lớn nhằm cá nhân hóa dịch vụ. Theo ông Trần Hoài Nam - Giám đốc Trung tâm Ngân hàng số TPBank, tần suất sử dụng ứng dụng ngân hàng hàng ngày là lợi thế để phát triển Super App - không chỉ cung cấp dịch vụ tài chính mà còn mở rộng ra nhiều tiện ích khác trong đời sống.

Chuyên đề thứ ba nhấn mạnh vai trò của AI. Các giải pháp như Agentic AI trong chấm điểm tín dụng, AI-Native Networking trong vận hành hạ tầng, hay GenAI trong tự động hóa quy trình được coi là “chìa khóa vàng” để nâng cao hiệu quả, giảm rủi ro và tối ưu chi phí. Tuy nhiên, như ông Nguyễn Đăng Khoa (Viettel Cyber Security) lưu ý, GenAI cũng mang đến rủi ro về rò rỉ dữ liệu và vi phạm tuân thủ, đòi hỏi ngân hàng phải xây dựng mô hình quản trị AI minh bạch.

Một xu hướng nổi bật khác là ngân hàng mở (Open Banking). Việt Nam đã ban hành Thông tư về Open API - cho phép các bên thứ ba kết nối dịch vụ ngân hàng an toàn, học hỏi từ chuẩn mực PSD2 và PSD3 của châu Âu. Đây được xem là nền tảng để mở rộng dịch vụ ngân hàng ra ngoài ứng dụng truyền thống, kết nối với thương mại điện tử, bảo hiểm, viễn thông… và tạo hệ sinh thái dịch vụ toàn diện.

Trong khi đó, chương trình DF Cyber Defense 2025 với mô hình thực chiến “King of the Hill” đã thu hút hơn 50 đội đến từ ngân hàng, công ty bảo hiểm và chứng khoán. Đây là lần đầu tiên mô hình diễn tập này được áp dụng tại Việt Nam, nhằm nâng cao năng lực phản ứng nhanh trước tấn công mạng.

Nhìn tổng thể, Smart Banking 2025 khẳng định một định hướng nhất quán: dữ liệu là nền tảng, khách hàng là trung tâm. Nhưng để hiện thực hóa, ngành ngân hàng phải đối diện nhiều thách thức: cạnh tranh gay gắt từ các tổ chức phi truyền thống; rủi ro an ninh mạng ngày càng tinh vi; kỳ vọng khách hàng vượt trước chu kỳ đầu tư hạ tầng; cùng những yêu cầu khắt khe về bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ pháp lý.

Hội thảo Smart Banking 2025 đã cho thấy, chuyển đổi số ngành ngân hàng không chỉ là bài toán công nghệ, mà còn là sự dịch chuyển căn bản trong tư duy quản trị: từ quản lý chức năng sang quản lý theo quy trình; từ báo cáo hậu kiểm sang phân tích dự báo; từ đo lường cục bộ sang tối ưu giá trị toàn vòng đời khách hàng.

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, khi dữ liệu và AI trở thành động lực tăng trưởng mới. Song, hành trình ấy chỉ bền vững khi kết hợp được chiến lược - dữ liệu - công nghệ - con người, đặt trên nền tảng quản trị rủi ro và tuân thủ. Đó cũng chính là thông điệp xuyên suốt của Smart Banking 2025: đổi mới nhưng an toàn, nhanh nhưng chuẩn mực, cá nhân hóa nhưng vẫn bảo đảm quyền riêng tư, mở kết nối nhưng kiểm soát chặt chẽ rủi ro hệ thống.

Thu Uyên