Trong bối cảnh số hóa sâu rộng, không gian mạng đang trở thành môi trường tác động mạnh mẽ tới mọi nhóm dân cư - song song với đó là những rủi ro ngày càng tăng mà nhóm người yếu thế như trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật phải gánh chịu. Theo dữ liệu từ UNICEF Việt Nam, có tới khoảng 7 triệu người khuyết tật đang sống tại Việt Nam, trong đó hơn 5 triệu người ở khu vực nông thôn - nhóm đối tượng vốn có nhiều hạn chế về kỹ năng số và dễ tổn thương trong môi trường trực tuyến.

Trên thực tế, trong 8 tháng đầu năm 2025, Bộ Công an ghi nhận hơn 1.500 vụ lừa đảo qua mạng - tăng khoảng 65 % so với cùng kỳ năm 2024 - và phần lớn nạn nhân là người cao tuổi với tỷ lệ chiếm khoảng 50 % các vụ lừa đảo trực tuyến.

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực an ninh mạng nhận định: “Nhóm người yếu thế gặp nhiều khó khăn hơn khi số hóa tiến nhanh - họ thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thường bị khai thác thông tin cá nhân, bị lừa đảo và thao túng bởi các chiêu thức tinh vi hơn như deep-fake, giả danh cơ quan chức năng, khống chế tâm lý.”

Về khung pháp lý và chính sách, hiện Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản quan trọng như Luật An ninh mạng 2018, Luật Trẻ em 2016 và phát triển chương trình quốc gia “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021 - 2025”. Tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng dự thảo mới vẫn còn thiếu sót khi chỉ tập trung bảo vệ trẻ em mà chưa mở rộng rõ ràng các nhóm như người cao tuổi, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số - những nhóm cũng rất dễ bị tổn thương.

Thực tế đặt ra yêu cầu phải triển khai một khung giải pháp đa tầng: từ hoàn thiện pháp luật, tăng cường trách nhiệm của nền tảng công nghệ đến nâng cao năng lực số cho người dân - đặc biệt là nhóm yếu thế. Báo chí và truyền thông cũng được xác định là một mắt xích quan trọng giúp cảnh báo sớm, giáo dục kỹ năng và làm nổi bật quyền của nhóm này trên mạng.

Dự thảo Luật An ninh mạng đã được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thảo luận và dự kiến thông qua ngay trong Kỳ họp thứ mười, Quốc hội khóa XV. Tuy nhiên, nhiều đại biểu vẫn còn băn khoăn và đề nghị bổ sung thêm các nội dung để hoàn thiện dự thảo luật, trong đó có nội dung về bảo vệ người cao tuổi trên không gian mạng.

Khi cả hệ thống cùng chung tay - từ cơ quan quản lý, nền tảng số, gia đình đến cá nhân - thì mới có hy vọng xây dựng một không gian mạng an toàn, bình đẳng và đáng tin cậy cho tất cả, không để ai bị “bỏ lại phía sau” trong chuyển đổi số.

An Lâm