Theo dữ liệu khảo sát của tờ The Guardian từ 113 trường đại học tại Anh, năm học 2023-2024 ghi nhận gần 7.000 trường hợp đến gian lận bằng AI (trí tuệ nhân tạo), tương đương 5,1 vụ trên mỗi 1.000 sinh viên. Con số này tăng mạnh so với mức 1,6 vụ của năm trước, dù nhiều chuyên gia nhận định thực tế có thể còn cao hơn do không phải mọi hành vi đều bị phát hiện.

Trước đây, đạo văn chiếm phần lớn các vi phạm học thuật nhưng khi AI tạo sinh trở nên dễ tiếp cận, cách thức gian lận cũng thay đổi. Số vụ đạo văn truyền thống đã giảm từ 19 xuống còn 15,2 trên mỗi 1.000 sinh viên trong năm học vừa qua và có thể tiếp tục giảm trong thời gian tới.

Nhiều sinh viên sử dụng AI để gian lận trong học tập (Ảnh minh hoạ)

Trong cuộc khảo sát, The Guardian đã gửi yêu cầu cung cấp dữ liệu tới 155 trường đại học theo Đạo luật Tự do Thông tin, nhưng chỉ có 131 trường phản hồi. Đáng chú ý, hơn 27% số trường vẫn chưa tách riêng hành vi lạm dụng AI thành một nhóm vi phạm cụ thể. Điều này cho thấy nhiều trường vẫn còn lúng túng trong việc nhận diện và kiểm soát vấn đề.

Theo Higher Education Policy Institute, có tới 88% sinh viên từng sử dụng AI trong quá trình học tập. Trong khi đó, nghiên cứu tại University of Reading chỉ ra rằng các bài viết do AI tạo ra có thể vượt qua hệ thống kiểm tra với tỷ lệ lên tới 94%.

Tiến sĩ Peter Scarfe nhận định rằng việc chứng minh một bài làm có sử dụng AI gần như là "bất khả thi". Điều này khiến các trường rơi vào thế khó, đồng thời phải thận trọng để tránh kết luận sai đối với sinh viên. 

Bên cạnh đó, trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, nhiều nội dung chia sẻ cách "lách luật" bằng AI đang lan rộng, khiến việc kiểm soát càng trở nên khó khăn hơn.

Theo quan điểm của Tiến sĩ Thomas Lancaster từ Imperial College London, nếu biết cách sử dụng và chỉnh sửa, việc gian lận bằng AI rất khó bị phát hiện. Tuy nhiên, ông cũng kỳ vọng sinh viên vẫn có thể học được điều gì đó từ quá trình này, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ.

Ông cho rằng không phải mọi cách sử dụng AI đều mang tính tiêu cực. Nhiều sinh viên cho biết họ tận dụng công cụ này để lên ý tưởng, xây dựng dàn bài hoặc tóm tắt tài liệu, thay vì sao chép hoàn toàn. Với một số người gặp khó khăn trong học tập, AI thậm chí còn là công cụ hỗ trợ hiệu quả.

Nhiều sinh viên tận dụng AI như một công cụ hỗ trợ học tập hiệu quả (Ảnh minh hoạ)

Ở cấp độ chính sách, chính phủ Anh nhìn nhận AI vừa là thách thức, vừa là cơ hội để cải thiện giáo dục, đặc biệt trong việc hỗ trợ những người học có nhu cầu đặc biệt.

Các công ty công nghệ đang đẩy mạnh việc tiếp cận sinh viên như một nhóm người dùng trọng điểm. Điển hình như Google cung cấp miễn phí nâng cấp công cụ AI cho sinh viên, còn OpenAI triển khai nhiều chương trình ưu đãi tại một số thị trường.

Trước thực tế này, các chuyên gia cho rằng thay vì chỉ tập trung vào việc kiểm soát, các trường đại học cần thay đổi cách đánh giá, chú trọng hơn vào những năng lực mà AI khó thay thế như giao tiếp, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với công nghệ, những yếu tố then chốt để sinh viên thành công trong tương lai.

Thuý Hằng (Theo The Guardian)