Sáng ngày 9/4, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã chính thức trình Quốc hội dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi). Với nhiều điểm mới đột phá về chủ thể cung cấp thông tin và ứng dụng công nghệ số, dự thảo Luật kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt trong việc nâng cao tính công khai, minh bạch của bộ máy Nhà nước
 |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) trước Quốc hội. |
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) để thay thế Luật năm 2016 là bước đi tất yếu nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng và cụ thể hóa Hiến pháp về bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.
Việc sửa đổi lần này không chỉ hướng tới mục tiêu nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của các cơ quan Nhà nước mà còn để khắc phục những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành gần 10 năm qua. Đặc biệt, dự thảo Luật được thiết kế để tương thích với mô hình tổ chức bộ máy mới và việc sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
Những điểm mới đột phá
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của dự thảo Luật là việc bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập (như bệnh viện, trường học, cơ sở văn hóa) vào nhóm chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin. Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, đây là những đơn vị trực tiếp tạo ra nguồn thông tin liên quan mật thiết đến đời sống hằng ngày của người dân trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, do đó cần có trách nhiệm bảo đảm quyền tiếp cận cho công dân.
Về trách nhiệm của chính quyền cơ sở, dự thảo Luật điều chỉnh theo hướng thực tế hơn: Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ có trách nhiệm cung cấp những thông tin do mình tạo ra, thay vì phải cung cấp cả những thông tin nhận được từ nơi khác. Quy định này nhằm tăng cường trách nhiệm của cơ quan gốc tạo ra thông tin, đồng thời giảm áp lực hành chính cho cấp xã.
Đặc biệt, dự thảo Luật ưu tiên đẩy mạnh chuyển đổi số. Thay vì chỉ dựa vào các phương thức truyền thống, các hình thức cung cấp thông tin sẽ được đa dạng hóa, tăng cường trên môi trường số để người dân tiếp cận kịp thời, tiết kiệm thời gian và chi phí. Chính phủ cũng đề xuất rút ngắn thời hạn giải quyết các thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu.
 |
| Các đại biểu tham dự phiên họp sáng ngày 9/4 của Quốc hội khóa XVI thảo luận về các nội dung lập pháp quan trọng. |
Dự thảo Luật bổ sung quy định cho phép cơ quan Nhà nước cung cấp một phần hồ sơ, tài liệu nếu phần đó có thể phân tách hợp lý khỏi các thông tin thuộc diện không được tiếp cận. Việc cung cấp thông tin cũng được ưu tiên trong các trường hợp cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng và sức khỏe cộng đồng.
Bên cạnh đó, Luật sửa đổi cũng chú trọng đến tính nhân văn khi bổ sung các chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tại vùng biên giới, hải đảo, miền núi và những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
 |
Cơ quan thẩm tra cần bao quát hơn các tổ chức sử dụng ngân sách
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành với các nội dung sửa đổi của Chính phủ, đặc biệt là việc mở rộng chủ thể cung cấp thông tin và tăng cường công khai trên nền tảng số.
Tuy nhiên, để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân được thực hiện toàn diện, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với cả các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng có sử dụng ngân sách Nhà nước, tài sản công.
Đồng thời, cơ quan thẩm tra đề xuất bổ sung thêm các nhóm đối tượng yếu thế khác như người cao tuổi, người nghèo, trẻ em vào diện được áp dụng các quy định đặc thù để bảo đảm quyền lợi tốt hơn. Về kỹ thuật lập pháp, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các danh mục thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số để bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đại diện cơ quan thẩm tra đề xuất nghiên cứu mở rộng đối tượng hỗ trợ tiếp cận thông tin đối với người nghèo, trẻ em và người cao tuổi. |
Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) sau khi được trình Quốc hội sẽ tiếp tục được thảo luận và hoàn thiện, hướng tới một hành lang pháp lý minh bạch, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm trong kỷ nguyên số.
Lệ Thanh