Học sinh An ninh mạng 2026: Trang bị bản lĩnh số từ ghế nhà trường

Cuộc thi “Học sinh An ninh mạng 2026” được kỳ vọng không chỉ là một sân chơi trực tuyến, mà còn là bước đi cụ thể để đưa kỹ năng số an toàn vào đời sống học đường, trong bối cảnh trẻ em Việt Nam ngày càng hiện diện sâu trên không gian mạng.

Cuộc thi do Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo bảo trợ, NCA chủ trì, phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), cùng các đơn vị thuộc ngành giáo dục triển khai.

Một điểm đặc biệt tại Lễ phát động cuộc thi Học sinh An ninh mạng 2026 là sự kiện được kết nối trực tiếp tại 4 điểm cầu là các trường THCS ở Hà Nội, Lào Cai, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh. 

Từ góc độ cơ quan chuyên trách về an ninh mạng, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng A05, cho rằng việc tổ chức cuộc thi mang ý nghĩa thiết thực khi Internet và các nền tảng số đã trở thành môi trường học tập, giao tiếp quen thuộc của học sinh. Tuy nhiên, cùng với cơ hội là sự gia tăng các nguy cơ mất an toàn thông tin, từ lừa đảo, dụ dỗ đến thao túng tâm lý và điều khiển từ xa nhằm mục đích tống tiền. Phó Cục trưởng A05 nhấn mạnh rằng bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không thể chỉ là việc của cơ quan chức năng, mà cần sự vào cuộc đồng bộ của nhà trường, gia đình và toàn xã hội; trong đó, nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng an ninh mạng cho học sinh là giải pháp nền tảng, lâu dài.

Nguy cơ trên mạng đang đi thẳng vào học đường

Thực tế mà ban tổ chức nêu ra cho thấy áp lực bảo vệ trẻ em trên không gian số không còn là câu chuyện xa. Theo thống kê của A05, hơn 77% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam truy cập Internet hằng ngày. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã ghi nhận hàng chục vụ việc liên quan đến lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý học sinh trên mạng; có trường hợp bị khống chế, bị điều khiển cắt liên lạc với gia đình để phục vụ hành vi tống tiền, thậm chí liên quan nguy cơ buôn người. Những con số này cho thấy khi trẻ em tiếp cận Internet ngày càng sớm, kỹ năng phòng vệ số phải được coi như một phần của giáo dục phổ thông, thay vì chỉ là nội dung tuyên truyền theo đợt.

Từ thực trạng đó, cuộc thi năm nay được thiết kế theo hướng gắn với tình huống thực tiễn, tập trung vào những kỹ năng thiết yếu mà học sinh cần có khi tham gia môi trường mạng. Đây không chỉ là một cuộc kiểm tra kiến thức đơn thuần, mà còn là cách để học sinh tập nhận diện rủi ro, hiểu đúng về đạo đức, pháp luật trên mạng, biết tự bảo vệ dữ liệu cá nhân, biết ứng xử an toàn trên mạng xã hội và khi sử dụng thiết bị di động. Thông điệp mà cuộc thi hướng tới là “Click thông thái - Gặt hái an toàn”, nhấn mạnh mỗi lựa chọn trực tuyến của học sinh đều có thể trở thành một bước tiến tích cực hoặc một rủi ro nếu thiếu hiểu biết và kỹ năng cần thiết.

Phát biểu tại lễ phát động, ông Nguyễn Sơn Hải - Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin - Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá đây là hoạt động thiết thực, góp phần trực tiếp triển khai các chủ trương về phát triển nguồn nhân lực số.

“Một trong những yếu tố then chốt, có ý nghĩa quyết định đó là phải nâng cao nhận thức, kiến thức và năng lực tự bảo vệ của chính học sinh, giúp các em không chỉ “biết” mà còn “hiểu”, “phòng tránh” và “ứng xử đúng” trong môi trường số”, ông Hải nói.

Từ sân chơi kiến thức đến mô hình giáo dục số có chiều sâu

Theo quy chế, cuộc thi sẽ dành cho học sinh THCS trên toàn quốc và được tổ chức hoàn toàn trực tuyến. Mỗi thí sinh đăng ký một tài khoản, làm bài trong 30 phút với 24 câu hỏi trắc nghiệm thuộc 8 nhóm chủ đề, gồm đạo đức và pháp luật trong môi trường mạng; kiến thức tin học và an ninh mạng; phòng chống nội dung xấu độc và bảo vệ dữ liệu cá nhân; nguy cơ từ tương tác có hại; rủi ro từ quảng cáo, tiêu dùng trên mạng; các nguy cơ mất an toàn, an ninh mạng; sử dụng mạng xã hội lành mạnh; và sử dụng an toàn thiết bị di động. Cách tổ chức này giúp học sinh trên cả nước có thể tham gia linh hoạt, đồng thời phản ánh xu hướng đưa giáo dục an toàn số lên nền tảng trực tuyến để tăng độ phủ và khả năng tiếp cận.

Một điểm đáng chú ý của cuộc thi năm nay là quy mô giải thưởng được mở rộng mạnh. Ban tổ chức dự kiến trao tổng cộng 111 giải cho cả tập thể và cá nhân, với 11 giải tập thể dành cho địa phương và trường học, cùng 100 giải cá nhân gồm giải Nhất, Nhì, Ba và Khuyến khích. Tổng kinh phí giải thưởng dự kiến 216 triệu đồng. Việc mở rộng cơ cấu giải không chỉ tạo thêm động lực cho học sinh, mà còn cho thấy kỳ vọng của ban tổ chức trong việc kéo nhà trường, địa phương và phụ huynh cùng nhập cuộc, biến giáo dục an ninh mạng thành một nỗ lực có tính cộng đồng thay vì chỉ bó hẹp trong phạm vi lớp học.

Chia sẻ với Tạp chí An ninh mạng bên lề Lễ phát động Cuộc thi, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh mong muốn cuộc thi góp phần hình thành “thế trận toàn dân” trên không gian mạng, trong đó học sinh là lực lượng sẽ trực tiếp tham gia bảo vệ an ninh mạng, chủ quyền số quốc gia trong tương lai. Theo ông, khi mỗi học sinh biết sử dụng Internet an toàn, có trách nhiệm, biết tự bảo vệ mình trước các nguy cơ trên môi trường số, đó cũng là lúc nền tảng của một thế hệ công dân số có bản lĩnh bắt đầu được hình thành. Cuộc thi vì thế không chỉ dừng ở việc phổ biến kiến thức, mà đang được định hình như một mô hình giáo dục số có chiều sâu, góp phần xây dựng thói quen ứng xử văn minh, nâng cao năng lực nhận diện rủi ro và vun đắp ý thức trách nhiệm công dân trên không gian mạng.

Cô giáo Nguyễn Thị Lý, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Du chia sẻ rằng hiểu biết về an ninh mạng là yếu tố cần thiết để học sinh trở thành một công dân số. Năm 2025, THCS Nguyễn Du là trường tiên phong tham gia chương trình “Không một mình” do Cục A05 và Hiệp hội An ninh mạng Việt Nam tổ chức nhằm tuyên truyền đến học sinh, sinh viên các kiến thức về lừa đảo trực tuyến. Trong năm học tới, trường THCS sẽ tiếp tục là một trong các cơ sở giáo dục tiên phong xây dựng ngôi trường số. Học sinh của trường luôn cập nhật các kiến thức để bảo vệ mình khi tham gia môi trường số.

Xa hơn một cuộc thi, thông điệp được gửi đi từ lễ phát động cuộc thi năm nay là tạo ra một môi trường mạng an toàn cho trẻ em, không thể chỉ trông chờ vào các công cụ kỹ thuật hay biện pháp xử lý sau vi phạm. Điều quan trọng hơn là phải bắt đầu từ giáo dục sớm, từ sự đồng hành của gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và cộng đồng. Khi học sinh được trao kiến thức đúng, được rèn kỹ năng đúng và được đặt vào một hệ sinh thái số lành mạnh, các em sẽ không chỉ là người dùng Internet an toàn hơn, mà còn có thể trở thành những “chiến binh mạng” có trách nhiệm trong tương lai.

Bài và ảnh: Đăng Khoa

Xem thêm: