Thực hiện Quyết định 830/QĐ-TTg ngày 01/06/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình "Bảo vệ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021 -2025" và Quyết định số 969/QĐ-BVHTTDL ngày 10/04/2025 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Sáng 18/11, tại Hà Nội, Cục Báo chí tổ chức khóa tập huấn cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí về hiện trạng vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và cá xu hướng công nghệ để bảo vệ, hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng. 

Trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng ngày càng tác động mọi mặt tới đời sống xã hội, bên cạnh cơ hội học tập, sáng tạo và kết nối, thế hệ trẻ, đặc biệt là trẻ em đang phải đối mặt với nhiều rủi ro như bị bắt nạt trực tuyến, xâm hại, lừa đảo, tiếp cận nội dung độc hại,... Những nguy cơ này ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ.

Bà Mai Hương Giang - Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ tại chương trình khóa học tập huấn. Ảnh LT.

Phát biểu khai mạc Chương trình khóa tập huấn về chủ đề "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng, Bà Mai Hương Giang - Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết các số liệu nghiên cứu của các bộ, ngành về xu hướng, hành vi sử dụng mạng xã hội của trẻ em. 

Theo các nghiên cứu của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây, trong số trẻ em từ 12-17 tuổi sử dụng internet, có tới 87% online hằng ngày nhưng chỉ có 36% các em biết cách bảo đảm an toàn thông tin trên mạng. Số liệu từ Trung tâm quốc gia về trẻ em mất tích và bị bóc lột (NCMEC) cho thấy, năm 2023 có khoảng hơn 500 nghìn báo cáo liên quan đến hình ảnh/video xâm hại tình dục trẻ em trên mạng liên quan tới Việt Nam - con số này đặt nước ta vào nhóm bị ảnh hưởng mạnh trong khu vực.

Ngoài ra, theo Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) thống kê có tới 66% số trẻ em Việt Nam trả lời không biết các đường dây trợ giúp khi bị bắt nạt qua mạng và nhóm tuổi 10-14 là đối tượng bị bắt nạt trực tuyến rất nhiều.

Theo thống kê của Câu lạc bộ Bảo vệ trẻ em Việt Nam trên không gian mạng đưa ra con số có 40% trẻ em cảm thấy không an toàn, hơn 70% từng có trải nghiệm không mong muốn khi sử dụng internet; có 1% (xấp xỉ hơn 94 nghìn) số người dùng internet độ tuổi 12-17 ở Việt Nam là nạn nhân của bóc lột và xâm hại tình dục qua mạng...

Thống kê của Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, hơn 77% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam truy cập internet hàng ngày. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã ghi nhận hàng chục vụ lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý và bắt cóc trực tuyến liên quan đến trẻ em và sinh viên. Nhiều nạn nhân bị ép buộc cắt đứt liên lạc với gia đình, bị điều khiển từ xa, nhằm mục đích tống tiền hoặc buôn người.

Bà Mai Hương Giang nhấn mạnh, bảo vệ trẻ em trước những tác động tiêu cực của không gian mạng là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó có vai trò rất quan trọng của báo chí, truyền thông. 

Ngoài ra, bà đề cập đến các chiến dịch được truyền thông rộng rãi gần đây như chiến dịch  “Không một mình”, “Chậm mà chắc” nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh, sinh viên, phụ huynh, nhà trường và cộng đồng. Trong đó Chiến dịch “Không một mình" được báo chí lan tỏa rất mạnh mẽ, đã truyền đi thông điệp: Trẻ em không đơn độc trên không gian mạng mà luôn có sự đồng hành, hỗ trợ của gia đình, nhà trường, xã hội, mỗi đứa trẻ đều có quyền được an toàn, được bảo vệ và lắng nghe, cả trong đời thực lẫn trên không gian mạng.

Bà Mai Hương Giang khẳng định, khóa tập huấn là dịp để chúng ta trao đổi kinh nghiệm, cập nhật thông tin, chia sẻ bài học thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, một nhiệm vụ vừa mang tính nhân văn sâu sắc, vừa là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.

Bà Lệ Thị Mai Quyên, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em (số 111) - Cục Bà mẹ về Trẻ em, Bộ Y tế. Ảnh LT.

Chia sẻ tại chương trình khóa tập huấn, bà Lệ Thị Mai Quyên, Tổng đài điện thoại quốc gia bảo vệ trẻ em (số 111) cho biết vai trò của truyền thông và báo chí.

Thứ nhất, không chỉ đưa tin mà còn giao dục kỹ năng số, giúp trẻ em có thêm kỹ năng ứng phó và hiểu được quyền của mình trên môi trường mạng.

Thứ hai, năng cao nhận thức xã hội về trách nhiệm bảo vệ trẻ em đặc biệt là bảo vệ trẻ em trong thời đại số.

Thứ ba, phản chính sách, lan tỏa mô hình tốt.

Thứ tư, đưa tiếng nói của trẻ em vào truyền thông an toàn.

Bà Lệ Thị Mai Quyên chia sẻ 5 nguyên tắc cốt lõi, những nhà truyền thông trên môi trường số cần nắm được:

Thứ nhất, không tiết lộ danh tính, hình ảnh, địa chỉ trẻ em.

Thứ hai, không khai thác yếu tố thương tâm, giật tít.

Thứ ba, luôn xin phép trước khi phỏng vấn chụp ảnh. 

Thứ tư, cảnh báo rõ ràng nội dung không phù hợp

Thứ năm, không đặt lợi ích của trẻ lên trên giá trị tin tức.

Trong bối cảnh môi trường số ngày càng phức tạp, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng hay ngành giáo dục, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Những con số được nêu tại khóa tập huấn cho thấy mức độ rủi ro mà trẻ em Việt Nam đang đối mặt đã vượt khỏi phạm vi cảnh báo, trở thành thách thức cấp thiết đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ gia đình, nhà trường, cộng đồng và đặc biệt là báo chí - lực lượng trực tiếp tham gia dẫn dắt dư luận và lan tỏa các giá trị tích cực.

Các chiến dịch như “Không một mình”, “Toàn dân chống lừa đảo” hay “Chậm mà chắc” chứng minh truyền thông có thể trở thành tuyến phòng thủ quan trọng, giúp trẻ em được trang bị kỹ năng số, tăng khả năng tự bảo vệ và được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi hoạt động tuyên truyền. Khi mỗi cấp xã, mỗi gia đình, mỗi người dân đều ý thức rằng trẻ em có quyền được an toàn, được lắng nghe và được bảo vệ cả trong đời thực lẫn trên không gian mạng, thì môi trường số mới thực sự trở thành nơi trẻ em có thể học tập, sáng tạo và phát triển một cách lành mạnh.

Khóa tập huấn không chỉ cung cấp kiến thức, mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng: bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, liên cấp và liên tục. Chỉ khi toàn xã hội cùng chung tay, các chiến dịch truyền thông mới có thể đi đến tận cấp cơ sở, trở thành “lá chắn mềm” nhưng bền vững, giúp trẻ em Việt Nam tự tin bước vào thế giới số một cách an toàn và có trách nhiệm.

Thu Uyên