Trung tướng Lê Xuân Minh: An ninh mạng đối mặt với nhiều thách thức mới phức tạp

Báo cáo tại Phiên họp thứ nhất Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia ngày 21/3/2026, Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), cho rằng an ninh mạng và an ninh dữ liệu của Việt Nam đang đứng trước những thách thức ngày càng phức tạp, từ tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến đến nguy cơ bị chi phối bởi nền tảng xuyên biên giới và các công nghệ mới như AI.

Tại phiên họp, thay mặt Văn phòng Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia, Trung tướng Lê Xuân Minh đã trình bày báo cáo tóm tắt về tình hình an ninh mạng năm 2025, kết quả công tác bảo đảm an ninh mạng thời gian qua, những vấn đề mới đặt ra, đồng thời đề xuất một số phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho các bộ, ngành, địa phương trong thời gian tới.

Theo Trung tướng, bối cảnh an ninh mạng toàn cầu tiếp tục diễn biến phức tạp. Xung đột tại nhiều khu vực trên thế giới cho thấy rõ hơn một đặc điểm của chiến tranh hiện đại: sự đan xen giữa chiến tranh mạng, chiến tranh thông tin và xung đột quân sự thực địa. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ chịu tác động từ bên ngoài mà còn phải đối mặt những sức ép mới nảy sinh ngay trong quá trình chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ và mở rộng hạ tầng dữ liệu.

Tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến tiếp tục là điểm nóng

Một trong những nội dung được nhấn mạnh trong báo cáo là xu hướng gia tăng của các hoạt động tấn công mạng, gián điệp mạng với tính chất ngày càng nguy hiểm và tinh vi hơn. Trung tướng Lê Xuân Minh cho biết các đối tượng ở ngoài nước đã triển khai nhiều chiến dịch nhắm vào hệ thống thông tin trọng yếu của các bộ, ngành, địa phương với mục đích thu thập thông tin, xâm nhập, phá hoại hoặc mã hóa dữ liệu. Nhiều cuộc tấn công cũng nhằm vào các tập đoàn, doanh nghiệp có vai trò xương sống của nền kinh tế.

Cùng với đó, tình trạng lộ, mất bí mật nhà nước, mua bán thông tin, dữ liệu cá nhân và phát tán thông tin xấu độc, sai sự thật trên không gian mạng vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp. Theo người đứng đầu Cục A05, điều đáng lo ngại là các hành vi này đang xuất hiện với những phương thức mới, trong đó nổi lên việc lợi dụng trí tuệ nhân tạo, nội dung tổng hợp và các chủ đề dân sinh, dân quyền để tác động nhận thức theo hướng âm thầm, kéo dài, từng bước gây ảnh hưởng tới tư tưởng xã hội, nhất là trong một bộ phận giới trẻ và môi trường nội bộ.

Bên cạnh đó, tội phạm sử dụng công nghệ cao tiếp tục là một điểm nóng đáng chú ý. Báo cáo nêu rõ, hầu hết các loại tội phạm truyền thống hiện nay đều có xu hướng lợi dụng công nghệ thông tin và không gian mạng để hoạt động. Từ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổ chức đánh bạc, quảng cáo, mua bán hàng cấm, đến tội phạm trong lĩnh vực thanh toán, thương mại điện tử, đầu tư đa cấp trái pháp luật hay các đường dây có yếu tố nước ngoài, xuyên quốc gia đều đang dịch chuyển mạnh lên môi trường số.

Theo số liệu được Trung tướng Lê Xuân Minh nêu ra tại cuộc họp, trong năm 2025, Tiểu ban an ninh mạng của Bộ Công an và công an các địa phương đã phát hiện, tiếp nhận hơn 4.000 vụ việc với tổng thiệt hại hơn 3.000 tỷ đồng; đã khởi tố hơn 2.000 vụ án. Những con số này cho thấy tội phạm mạng không còn là hiện tượng đơn lẻ, mà đã trở thành một thách thức trực tiếp đối với trật tự an toàn xã hội, an ninh kinh tế và niềm tin của người dân trong môi trường số.

Tuy nhiên, Trung tướng Lê Xuân Minh cũng nêu lên nhiều kết quả tích cực trong công tác đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng. Trung tướng cho biết lực lượng chức năng đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn một số âm mưu lợi dụng không gian mạng để kích động, tập hợp lực lượng, phục vụ các hoạt động chống phá, khủng bố hoặc gây rối an ninh trật tự. Nhiều đối tượng chống đối trong và ngoài nước đã bị xử lý kiên quyết, góp phần giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an toàn cho các sự kiện lớn và chuẩn bị an ninh cho các dấu mốc chính trị quan trọng trong thời gian tới.

Có chuyển biến về thể chế, giám sát và phối hợp

Đánh giá về kết quả công tác năm 2025, Trung tướng Lê Xuân Minh cho biết với sự chỉ đạo sát sao của Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã triển khai khá đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, công tác tham mưu, lãnh đạo, chỉ đạo về bảo đảm an ninh mạng được triển khai thống nhất và xuyên suốt hơn. Ban Chỉ đạo tiếp tục được kiện toàn; các tiểu ban tại bộ, ngành, địa phương đã tham gia triển khai một số nhiệm vụ quan trọng, đặc biệt là gắn với việc thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 57 của Ban Bí thư về tăng cường bảo vệ bí mật thông tin, an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị.

Thể chế, pháp luật về an ninh mạng cũng tiếp tục được hoàn thiện với việc ban hành thêm các luật, nghị định, tiêu chuẩn, quy chuẩn, tạo cơ sở pháp lý cho quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Công tác quản lý các dịch vụ xuyên biên giới đã có chuyển biến tích cực hơn so với trước.

Ở góc độ kỹ thuật, năng lực giám sát và bảo vệ an ninh mạng được đầu tư đồng bộ hơn. Hệ thống trung tâm ứng cứu, giám sát an ninh mạng tiếp tục được kiện toàn, nhiều đơn vị duy trì chế độ giám sát 24/7 đối với các hệ thống thông tin trọng yếu quốc gia. Tại địa phương, một số nơi đã chủ động xây dựng hệ thống giám sát, triển khai phần mềm phòng, chống mã độc tập trung, trong khi nhiều địa phương khác được Bộ Công an hỗ trợ giám sát, kiểm tra và cảnh báo.

Ngoài ra, công tác đào tạo nguồn nhân lực, hợp tác quốc tế và truyền thông về an ninh mạng cũng được chú trọng. Các đơn vị đã tổ chức nhiều khóa huấn luyện chuyên sâu cho cán bộ các cấp; đồng thời triển khai các cuộc thi, chương trình thực chiến về an ninh mạng trong sinh viên và lực lượng chuyên trách. Theo báo cáo, công tác đối ngoại và truyền thông cũng được đổi mới theo hướng gần gũi hơn với người dân, nhất là giới trẻ, trong đó có sự tham gia của Liên minh Niềm tin số và nhiều sáng kiến truyền thông sáng tạo.

Dù vậy, người đứng đầu Cục A05 cũng thẳng thắn chỉ ra không ít tồn tại. Đó là nhận thức của một bộ phận lãnh đạo, cán bộ, đảng viên và người dân về an ninh mạng, an ninh dữ liệu vẫn chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi số; việc chấp hành quy trình, quy chế bảo vệ an ninh mạng ở một số nơi còn lỏng lẻo; công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp viễn thông, Internet và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xuyên biên giới vẫn còn nặng theo lối cũ, chưa theo kịp thực tiễn. Trong khi đó, nguy cơ mất an toàn thông tin vẫn ở mức cao, còn năng lực phòng ngừa, ứng phó của một số lực lượng chưa đáp ứng yêu cầu.

Thách thức mới từ chủ quyền số, AI và sự phụ thuộc nền tảng xuyên biên giới

Một nội dung đáng chú ý khác trong báo cáo là phần nhận diện các vấn đề lớn đặt ra trong giai đoạn tới. Theo Trung tướng Lê Xuân Minh, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, chủ quyền dữ liệu và cả bản sắc văn hóa đang đứng trước sức ép ngày càng lớn khi mức độ phụ thuộc vào công nghệ, dịch vụ và các nền tảng xuyên biên giới gia tăng.

Ông cho rằng các nền tảng xuyên biên giới sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân phối và điều hướng nội dung có thể tác động sâu đến nhận thức, tâm lý xã hội, đặc biệt là với giới trẻ. Khi công nghệ mạng ngày càng trở thành một phần của lối sống và sinh hoạt hàng ngày, nguy cơ xâm lấn mềm trên không gian số cũng trở nên rõ ràng hơn.

Theo báo cáo, sự phát triển của điện toán đám mây, AI và các công nghệ số mới không chỉ làm thay đổi mô hình vận hành kinh tế - xã hội mà còn làm thay đổi cấu trúc của bảo vệ an ninh quốc gia. Trong tương lai, các cuộc tấn công có thể không chỉ nhằm phá hệ thống mà còn nhắm trực tiếp vào nhận thức cộng đồng, thao túng cảm xúc xã hội, định hướng dư luận bằng những nội dung rẻ, phát tán nhanh nhưng khó kiểm soát. Đây được xem là một dạng thách thức mới, âm thầm hơn nhưng cũng nguy hiểm hơn.

Trung tướng cũng nhận định hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng sẽ ngày càng đan xen với cạnh tranh chiến lược. Không gian mạng sẽ tiếp tục là mặt trận quan trọng trong quan hệ quốc tế, nơi các quốc gia vừa hợp tác để xây dựng chuẩn mực, vừa cạnh tranh để thiết lập ảnh hưởng và quy tắc chơi mới. Vì vậy, theo người đứng đầu A05, hợp tác quốc tế về an ninh mạng phải được tiến hành chủ động, thực chất, gắn với yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia và làm chủ công nghệ.

Từ thực tế đó, Trung tướng Lê Xuân Minh đề xuất Ban Chỉ đạo tập trung chỉ đạo xây dựng thể chế, chính sách và phát triển đội ngũ chuyên gia an ninh mạng; thúc đẩy phê chuẩn và triển khai Công ước Hà Nội; đầu tư xây dựng các trung tâm an ninh mạng quốc gia tại các vùng, các bộ, ngành và địa phương; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục triệt để những điều kiện để tội phạm mạng lợi dụng hoạt động.

Một đề xuất khác là đẩy mạnh mô hình đào tạo gắn lý thuyết với thực chiến, phối hợp với Bộ Quốc phòng và Bộ Giáo dục và Đào tạo để triển khai các chương trình đào tạo quy mô lớn, hướng tới phát triển lực lượng nhân sự chất lượng cao cho lĩnh vực an ninh mạng, an ninh dữ liệu.

Đối với các bộ, ngành, địa phương, Trung tướng đề nghị khẩn trương ban hành kế hoạch hành động bám sát chương trình của Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia; rà soát các hệ thống thông tin trọng yếu, cơ sở dữ liệu quan trọng; tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát; tổ chức diễn tập phòng, chống tấn công mạng định kỳ; đồng thời kiện toàn lực lượng chuyên trách và nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức, viên chức và người dân, nhất là người đứng đầu.

Xem thêm:

Đăng Khoa