Hạ tầng thông tin trọng yếu quốc gia đang trở thành mục tiêu ưu tiên của các nhóm tấn công có chủ đích. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hệ thống điện lực, tài chính, viễn thông, giao thông, y tế và cơ sở dữ liệu công dân không chỉ là nền tảng vận hành kinh tế - xã hội mà còn là “xương sống” bảo đảm chủ quyền số quốc gia.

Một sự cố an ninh mạng tại các hệ thống này không dừng ở thiệt hại tài chính. Hệ lụy có thể lan rộng, làm gián đoạn dịch vụ thiết yếu, gây hoang mang xã hội và suy giảm niềm tin số.

APT gia tăng, nhắm vào ngành thiết yếu

Các chiến dịch APT (Advanced Persistent Threat) đang chuyển hướng mạnh vào hạ tầng thiết yếu. Đặc trưng của APT là xâm nhập âm thầm, duy trì quyền truy cập trong thời gian dài, thu thập thông tin và chờ thời điểm thích hợp để gây tác động tối đa.

Ba nhóm mục tiêu thường xuyên bị nhắm đến gồm: Năng lượng - điện lực; Tài chính - ngân hàng; Viễn thông - Internet - trung tâm dữ liệu

Hình thức tấn công phổ biến là chiếm quyền quản trị, đánh cắp dữ liệu nhạy cảm, cài cắm mã độc trong hệ thống điều hành hoặc phá hoại quy trình vận hành. Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ APT không tấn công ồ ạt mà “nằm vùng”, che giấu dấu vết, khiến tổ chức chỉ phát hiện khi thiệt hại đã xảy ra.

Diễn tập an ninh cấp quốc gia: thước đo năng lực thực chiến

Trước áp lực gia tăng từ các mối đe dọa có chủ đích, diễn tập an ninh mạng quy mô quốc gia không còn là hoạt động hình thức mà là yêu cầu bắt buộc.

Các kịch bản thường được mô phỏng gồm: Tấn công ransomware quy mô lớn; Xâm nhập APT kéo dài; Chiếm quyền hệ thống điều khiển công nghiệp (ICS/SCADA)

Diễn tập nhằm kiểm tra khả năng phối hợp liên ngành, đánh giá thời gian phát hiện – xử lý – khôi phục, đồng thời rà soát lỗ hổng trong quy trình ứng cứu. Đây là thước đo khách quan về năng lực phòng thủ thực tế của từng đơn vị và toàn hệ thống.

Khuyến nghị hành động

Để tăng cường bảo vệ hạ tầng thông tin trọng yếu quốc gia, các cơ quan, doanh nghiệp cần:

Thứ nhất, rà soát toàn bộ tài sản số và phân loại theo mức độ quan trọng.

Thứ hai, triển khai SOC giám sát 24/7 theo chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Thứ ba, tổ chức diễn tập định kỳ theo kịch bản APT và ransomware.

Thứ tư, áp dụng mô hình phòng thủ nhiều lớp, kết hợp công nghệ và quy trình.

An ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm chuyển đổi số quốc gia an toàn, bền vững và có chủ quyền.

Trong kỷ nguyên kinh tế số, bảo vệ hạ tầng thông tin trọng yếu chính là bảo vệ ổn định xã hội, tăng trưởng kinh tế và niềm tin số của quốc gia.

Thu Uyên