Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, Internet và mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội. Từ trao đổi thông tin, học tập, kinh doanh đến giải trí, không gian mạng đang hình thành một môi trường sinh hoạt mới của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, cùng với những tiện ích mang lại, môi trường số cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như tin giả, lừa đảo trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân hay phát tán thông tin độc hại.
Nhằm tăng cường bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, Quốc hội đã thông qua Luật An ninh mạng 2025 (sửa đổi) với nhiều quy định mới, và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Một trong những điểm đáng chú ý của luật là nhấn mạnh trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân khi tham gia không gian mạng. Điều này có nghĩa là mỗi người dùng Internet đều cần hiểu rõ các quy định pháp luật để tránh những hành vi vi phạm không đáng có.
 |
Theo quy định của pháp luật về an ninh mạng, tổ chức, cá nhân tham gia môi trường mạng có trách nhiệm tuân thủ pháp luật, không sử dụng không gian mạng để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.
Trong thực tế, nhiều hành vi vi phạm pháp luật trên mạng xuất phát từ những hoạt động tưởng chừng đơn giản như chia sẻ lại một thông tin chưa được kiểm chứng, đăng tải nội dung xúc phạm cá nhân hoặc phát tán hình ảnh, dữ liệu riêng tư của người khác.
Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng, khác với môi trường đời thực, thông tin trên Internet có tốc độ lan truyền rất nhanh và phạm vi ảnh hưởng rộng. Vì vậy, một bài viết hoặc một lần chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng cũng có thể gây tác động tiêu cực đến xã hội.
Các trường hợp vi phạm pháp luật trên không gian mạng bắt nguồn từ việc người dùng thiếu hiểu biết về quy định pháp luật. Do đó, việc nâng cao nhận thức của người dân về trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội là yếu tố rất quan trọng để xây dựng môi trường mạng an toàn.
Những hành vi vi phạm phổ biến trên môi trường mạng
Theo cơ quan chức năng, các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng hiện nay khá đa dạng, trong đó phổ biến nhất là phát tán thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự cá nhân, mạo danh tài khoản để lừa đảo hoặc thu thập dữ liệu cá nhân trái phép.
Đặc biệt, trong bối cảnh các nền tảng mạng xã hội phát triển mạnh, nhiều người dùng có thói quen chia sẻ thông tin nhanh chóng mà chưa kiểm chứng nguồn tin. Điều này vô tình góp phần lan truyền tin giả, gây hoang mang dư luận và ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, cá nhân.
Ngoài ra, các hình thức lừa đảo trực tuyến cũng ngày càng tinh vi. Các đối tượng có thể giả mạo người thân, cơ quan chức năng hoặc tổ chức tài chính để yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin tài khoản hoặc mã xác thực.
Các vụ việc lừa đảo trực tuyến gây thiệt hại lớn cho người dân xuất phát từ việc thiếu cảnh giác khi tham gia các hoạt động trên môi trường mạng.
Nâng cao ý thức để xây dựng môi trường mạng an toàn
Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng, bên cạnh các giải pháp công nghệ và hoạt động quản lý của cơ quan chức năng, yếu tố quan trọng nhất để xây dựng môi trường mạng lành mạnh vẫn là ý thức của người sử dụng Internet.
Người dân cần chủ động trang bị kiến thức về an toàn an ninh mạng, đồng thời thực hiện một số nguyên tắc cơ bản khi tham gia không gian mạng như: Kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ trên mạng xã hội; Bảo vệ dữ liệu cá nhân và tài khoản trực tuyến; Không cung cấp mật khẩu hoặc mã OTP cho người lạ; Cảnh giác với các đường link hoặc tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo; Báo cáo các nội dung vi phạm cho nền tảng mạng xã hội hoặc cơ quan chức năng.
Trong kỷ nguyên số, mỗi người sử dụng Internet không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn là người tạo ra và lan tỏa thông tin. Vì vậy, việc hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định của pháp luật về an ninh mạng sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh và đáng tin cậy cho xã hội.
Thu Uyên