Một loại tên lửa phòng không của Iran được trưng bày tại lễ kỷ niệm 47 năm cuộc cách mạng Hồi giáo ở Tehran (ảnh: West Asia News)

Drone chiến đấu và tấn công hàng loạt

The Guardian đưa tin, để trả đũa Mỹ và Israel, hàng trăm drone (máy bay không người lái) do Iran sản xuất, nổi bật nhất là loại Shahed 136, đã được sử dụng để tấn công nhiều quốc gia và mục tiêu trên toàn khu vực. Trước đây, những chiếc Shahed này đã trở nên nổi tiếng bởi vai trò gây hiệu ứng kinh hoàng ở chiến trường Ukraine khi được Nga sử dụng hàng loạt, và giờ đây Tehran đã áp dụng chiến thuật tương tự ngay trên vùng Vịnh, nhằm đáp trả các cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành vào lãnh thổ Iran sau cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei.

Trong vòng 48 giờ qua, hơn 1.000 drone đã phóng đi và tiếp cận hoặc trúng mục tiêu ở Bahrain, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) và có thể cả Síp. UAE công bố đã chặn được 645 trong số 689 drone tấn công, nhưng khoảng hơn 40 chiếc vẫn lọt qua phòng không, gây thiệt hại cho các cơ sở hạ tầng quan trọng và khu dân cư, đồng thời làm bùng cháy một số khu vực trong thành phố.

Với kích thước khoảng 3,5 m chiều dài và sải cánh 2,5 m, những drone này mang theo đầu nổ gần 50 kg, đủ sức gây thiệt hại cấu trúc đáng kể dù chúng bay khá chậm và dễ bị định vị mục tiêu. Âm thanh gầm rú đặc trưng của động cơ cũng góp phần tạo ra tâm lý sợ hãi cho người dân bị ảnh hưởng.

Khả năng hoạt động của Shahed 136 rất ấn tượng: chúng thường được lập trình sẵn hành trình bay dọc theo các tuyến đường phức tạp, có thể bay xa tới gần 2.000 km và thường bay thấp nhằm cố gắng né các radar phòng không. Có bằng chứng cho thấy trong nhiều trường hợp chúng còn có thể được điều khiển từ xa, cho phép thay đổi mục tiêu vào phút cuối.

Drone Shahed 136 của Iran được nhìn thấy trên bầu trời Kyev (Ukraine) vào tháng 10 năm 2022 (ảnh: Reuters)

Sự xuất hiện của loại vũ khí này trên không trung Trung Đông không chỉ gây thiệt hại vật chất mà còn khiến các quốc gia vùng Vịnh gia tăng cảnh giác, tự động đóng cửa không phận và triển khai mạng lưới phòng không rộng khắp để đối phó với đợt tấn công quy mô lớn chưa từng thấy trước đây.

Tên lửa đạn đạo và vũ khí siêu vượt âm (hypersonic)

Theo Aljazeera, sau khi Mỹ và Israel khai hỏa các cuộc không kích đồng loạt vào Iran, giết chết lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei và nhiều quan chức cấp cao khác, Tehran đã đáp trả bằng một loạt vũ khí và chiến thuật đa dạng nhằm tấn công Israel và các căn cứ có liên hệ với Mỹ trên khắp Trung Đông. Trung tâm chiến lược của Iran là kho vũ khí tên lửa và các hệ thống tấn công tầm xa, vốn được phát triển trong nhiều thập niên.

Iran không có một lực lượng không quân hiện đại như Mỹ hay Israel, nên chương trình tên lửa đã trở thành xương sống cho chiến lược quân sự. Các tên lửa đạn đạo tầm ngắn tới tầm trung (150 - 2.000 km) có thể nhắm tới các mục tiêu trong khu vực, bao gồm Israel và căn cứ Mỹ tại Qatar, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia và UAE. Các hệ thống tên lửa như Fateh, Zolfaghar, Shahab và Sejjil tạo thành một mạng lưới phản công với số lượng lớn và khả năng phóng loạt để gây áp lực phi đối xứng cho đối phương.

Ngoài tên lửa đạn đạo, Iran có tên lửa hành trình. Những tên lửa hành trình như Soumar và Hoveyzeh tạo áp lực lên hệ thống phòng không của đối phương và có thể nhắm vào mục tiêu chiến lược như cảng, sân bay hay cơ sở năng lượng.

Các loại tên lửa của Iran và tầm bắn (ảnh: Aljazeera)

Một điểm nổi bật của chiến lược Iran là khả năng bảo vệ và duy trì vũ khí sau các cuộc tấn công đầu tiên. Các kho chứa tên lửa, bệ phóng và cơ sở hạ tầng được xây dựng sâu trong lòng đất hoặc nép mình quanh địa hình tự nhiên nhằm giảm thiểu tác động từ đòn không kích. Điều này khiến việc đối thủ muốn nhanh chóng tiêu diệt hoàn toàn năng lực trả đũa của Tehran trở nên khó khăn, và đồng thời buộc đối phương phải cân nhắc chiến lược kéo dài hay tập trung vào một đòn quyết định.

Tấn công mạng và tác chiến điện tử

Theo Euronews, trong bối cảnh chiến sự leo thang thành một cuộc chiến tranh đa miền, không gian mạng đang nổi lên như một “mặt trận số” ngày càng quan trọng và quyết định. Các cuộc tấn công mạng quy mô lớn đã diễn ra song song với các đợt không kích, pháo kích và tên lửa, thể hiện rằng cuộc xung đột không chỉ bó hẹp trên mặt đất hay trên không, mà còn lan rộng vào hệ thống máy tính và mạng lưới kỹ thuật số của các quốc gia liên quan.

Cả Israel, Iran và Mỹ đều đã tiến hành hoặc bị nhắm mục tiêu bởi những chiến dịch tấn công mạng phức tạp, nhằm vào chính phủ, quân đội và hạ tầng trọng yếu như viễn thông, dịch vụ công và các hệ thống thông tin quan trọng khác. Các chuyên gia an ninh mạng nhận định rằng khi chiến sự vật lý leo thang, thì chiến tranh mạng sẽ theo sau như một phần của chiến lược quân sự tổng thể, với những “vũ khí số” nhằm làm rối loạn hệ thống của đối thủ và gây thiệt hại mà không cần sử dụng vũ khí truyền thống.

Tình hình trên mạng đã chứng kiến nhiều dạng tấn công, trong đó nổi bật là việc tin tặc xâm nhập và chiếm quyền điều khiển các trang web, ứng dụng phổ biến, hay làm gián đoạn dịch vụ kỹ thuật số tại Iran và các nước liên quan. Một ví dụ cụ thể là việc ứng dụng lịch tôn giáo BadeSaba với hàng triệu người dùng bị hack để hiển thị các thông điệp có tính ảnh hưởng chính trị, trong thời điểm Iran gặp khủng hoảng nội tại và chiến sự bùng nổ.

Ảnh minh họa: Euro News

Ngoài ra, các chuyên gia cảnh báo rằng làn sóng tấn công mạng địa-chính trị (geopolitical cyberattacks) có thể gia tăng trong những ngày tới, khi các quốc gia sử dụng các đội quân hacker do nhà nước hậu thuẫn hoặc nhóm tin tặc thân hữu để gây áp lực số lên đối thủ. Những cuộc tấn công này không chỉ giới hạn trong mục tiêu quân sự, mà còn nhắm đến cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu như viễn thông, dịch vụ công, và mạng lưới internet, nhằm gây rối loạn và làm giảm năng lực phản ứng của chính phủ đối phương.

Chiến sự “trên không gian mạng” này có thể kéo dài và mở rộng ngay cả khi các chiến dịch quân sự truyền thống tạm lắng, bởi các hạ tầng số tồn tại ở mọi lĩnh vực của đời sống hiện đại, từ chính phủ đến doanh nghiệp và công dân.

Xem thêm:

Đăng Khoa