Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Làm chủ công nghệ an ninh mạng: Không chỉ là sở hữu sản phẩm

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí An ninh mạng Việt Nam, đại diện MobiFone nhận định, công nghệ an ninh mạng “do Việt Nam làm chủ” trước hết phải là năng lực làm chủ đồng thời cả sản phẩm và dịch vụ, bao gồm toàn bộ chuỗi hoạt động từ nghiên cứu, thiết kế, triển khai, vận hành cho đến ứng cứu sự cố. Điều này có ý nghĩa quan trọng bởi khi làm chủ toàn bộ quá trình, Việt Nam sẽ không chỉ dừng ở việc “sử dụng công nghệ”, mà có thể chủ động định hình cách thức bảo vệ không gian mạng theo điều kiện thực tế của đất nước: từ hạ tầng kỹ thuật, mô hình quản lý cho tới nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong quan điểm của MobiFone đó là: nền tảng cốt lõi của sự làm chủ không nằm ở máy móc hay thiết bị, mà nằm ở con người Việt Nam. Thực tiễn cho thấy Việt Nam sở hữu lực lượng chuyên gia an ninh mạng giỏi, có khả năng thích ứng nhanh, tiếp cận và vận hành các công nghệ phức tạp. Khi được tạo điều kiện, đội ngũ này không chỉ vận hành tốt các giải pháp hiện có, mà còn đủ năng lực nghiên cứu, cải tiến và phát triển các sản phẩm mang dấu ấn Việt Nam.

Không dừng lại ở đó, đại diện MobiFone cũng nhấn mạnh việc làm chủ công nghệ an ninh mạng còn gắn liền với làm chủ không gian ứng dụng và dữ liệu. Khi các sản phẩm và dịch vụ do doanh nghiệp Việt Nam phát triển được triển khai rộng rãi, dữ liệu quan trọng sẽ được xử lý và kiểm soát trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam. Đây là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm an ninh, an toàn và chủ quyền số quốc gia.

Tuy nhiên, làm chủ công nghệ không thể là mục tiêu ngắn hạn hay mang tính hình thức. Đây là một quá trình lâu dài, cần tích lũy từng bước. Việt Nam cần vừa tiếp thu thành tựu công nghệ toàn cầu, vừa chủ động nội địa hóa, phát triển năng lực cốt lõi và tránh phụ thuộc quá mức vào bất kỳ bên nào. Từ thực tiễn phát triển của ngành CNTT - viễn thông trong nhiều năm qua, MobiFone bày tỏ niềm tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ toàn diện các công nghệ an ninh mạng, từ đó tạo nền tảng vững chắc để phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.

Điểm yếu và lợi thế của Việt Nam khi phát triển công nghiệp an ninh mạng

Khi đánh giá năng lực phát triển công nghệ an ninh mạng nội địa, theo MobiFone, Việt Nam đang tồn tại song song cả những điểm yếu cốt lõi lẫn những lợi thế đặc thù đáng trân trọng.

Về điểm yếu, trước hết là nền tảng công nghệ gốc còn hạn chế. Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào công nghệ lõi, phần cứng, hệ điều hành và nhiều nền tảng bảo mật quan trọng từ nước ngoài. Điều này khiến việc phát triển sản phẩm an ninh mạng nội địa gặp khó khăn về chiều sâu, đặc biệt ở các lĩnh vực đòi hỏi đầu tư lớn và tích lũy dài hạn.

Thứ hai là nguồn lực nghiên cứu và phát triển chưa đủ bền bỉ. Dù Việt Nam có nhân lực giỏi, nhưng lực lượng này còn phân tán, trong khi đầu tư cho R&D chưa thực sự dài hơi. Mối liên kết giữa doanh nghiệp - viện nghiên cứu - cơ sở đào tạo cũng chưa chặt chẽ, khiến nhiều sản phẩm dừng lại ở mức giải pháp ứng dụng, chưa tạo được đột phá về công nghệ lõi.

Thứ ba là thị trường trong nước còn nhỏ và phân mảnh, nhu cầu an ninh mạng chưa đồng đều giữa các nhóm khách hàng. Điều này khiến doanh nghiệp nội địa thiếu “đất diễn” để thử nghiệm, hoàn thiện và mở rộng sản phẩm ở quy mô lớn trong môi trường thực tế.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, MobiFone cho rằng Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế quan trọng để phát triển công nghiệp an ninh mạng.

Đầu tiên là lợi thế về nguồn nhân lực trẻ và giàu năng lực thực chiến. Việt Nam có đội ngũ kỹ sư an ninh mạng nhanh nhạy, chịu khó học hỏi, khả năng thích ứng cao. Đặc biệt, kinh nghiệm ứng phó với nhiều hình thức tấn công phức tạp trong môi trường thật đã tạo nên một lực lượng có năng lực thực chiến - yếu tố mà không quốc gia nào có thể “mua” được bằng tiền.

Thứ hai là lợi thế từ môi trường ứng dụng thực tế phong phú. Chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực đã tạo ra nhu cầu bảo vệ đa dạng, qua đó mở ra cơ hội để các sản phẩm an ninh mạng nội địa được thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện ngay trong chính hệ sinh thái số của Việt Nam.

Thứ ba là sự quan tâm và định hướng rõ ràng của Nhà nước đối với an ninh mạng và chủ quyền số. Hệ thống pháp luật, chiến lược và chương trình quốc gia đóng vai trò như hành lang quan trọng, tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn và phát triển năng lực làm chủ công nghệ.

Theo MobiFone, bài toán quan trọng không phải là che giấu điểm yếu hay tuyệt đối hóa lợi thế, mà là “nhìn thẳng, làm thật”, tận dụng con người và thị trường nội địa để bồi đắp năng lực, đồng thời kiên trì đầu tư cho nền tảng cốt lõi. Đây chính là con đường thực tế để công nghệ an ninh mạng “Make in Vietnam” phát triển bền vững.

Trách nhiệm của doanh nghiệp nhà nước trong xây dựng năng lực an ninh mạng quốc gia

Ở góc độ một doanh nghiệp viễn thông - công nghệ nhà nước, MobiFone xác định trách nhiệm của mình trong việc xây dựng năng lực an ninh mạng quốc gia theo hướng “âm thầm, bền bỉ”, đặt lợi ích chung lên trên các mục tiêu hình thức. Theo đó, trách nhiệm lớn nhất của doanh nghiệp là bảo đảm an toàn, ổn định cho hạ tầng viễn thông và hệ thống thông tin do mình quản lý. Đây là nền tảng thiết yếu của nền kinh tế số và đời sống xã hội. Việc giữ cho hệ thống vận hành liên tục, không gián đoạn chính là đóng góp trực tiếp và thiết thực nhất cho an ninh mạng quốc gia.

Cùng với đó, MobiFone coi trọng sứ mệnh tích lũy, làm chủ và chia sẻ năng lực an ninh mạng. Từ kinh nghiệm vận hành mạng quy mô lớn, doanh nghiệp từng bước xây dựng đội ngũ, quy trình và công nghệ, đồng thời chuyển hóa các năng lực này thành dịch vụ, giải pháp hỗ trợ cơ quan và doanh nghiệp khác nâng cao mức độ an toàn thông tin.

Với vị thế doanh nghiệp nhà nước, MobiFone cũng nhấn mạnh vai trò kết nối trong hệ sinh thái an ninh mạng, chủ động phối hợp với cơ quan quản lý, các đơn vị chuyên trách và doanh nghiệp công nghệ trong nước để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và cùng ứng phó các mối đe dọa trên không gian mạng.

Cuối cùng, MobiFone nhìn nhận xây dựng năng lực an ninh mạng quốc gia là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và kỷ luật. Doanh nghiệp lựa chọn cách đi chắc chắn: đầu tư có trọng tâm, ưu tiên con người, tuân thủ chuẩn mực và pháp luật, từng bước nâng cao năng lực nội tại. Đây cũng là cách doanh nghiệp thực hiện sứ mệnh trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Từ góc nhìn của MobiFone, công nghiệp an ninh mạng Việt Nam muốn phát triển mạnh cần dựa trên ba trụ cột: làm chủ sản phẩm - làm chủ dịch vụ - làm chủ con người. Đồng thời, cần xác định đây là cuộc đầu tư dài hạn, tích lũy từng bước, kết hợp giữa tiếp thu công nghệ thế giới và phát triển năng lực cốt lõi nội địa.

Trong bối cảnh các mối đe dọa mạng ngày càng tinh vi, tấn công không chỉ vào hệ thống mà còn vào dữ liệu và niềm tin xã hội, việc hình thành một ngành công nghiệp an ninh mạng “Make in Vietnam” không chỉ là cơ hội kinh tế, mà còn là yêu cầu chiến lược để bảo đảm chủ quyền số và sự phát triển an toàn, bền vững của đất nước.

Phạm Lê