Việc Liên hợp quốc thông qua Công ước về chống tội phạm mạng và lựa chọn Hà Nội làm nơi tổ chức Lễ mở ký không chỉ là một sự kiện pháp lý quốc tế, mà còn là dấu mốc ngoại giao đa phương đặc biệt quan trọng. Trong tiến trình đó, Việt Nam đã thể hiện vai trò chủ động, trách nhiệm và xây dựng, góp phần thúc đẩy đồng thuận toàn cầu về quản trị không gian mạng, trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, chủ quyền quốc gia và quyền con người.
 |
| Ông Đặng Hoàng Giang - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phát biểu tại họp báo về lễ mở ký Công ước Hà Nội chiều 8/10/2025. |
Bước sang năm 2026, trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động sâu sắc dưới tác động đan xen của cạnh tranh chiến lược, xu thế toàn cầu hóa và chuyển đổi số, bảo đảm an ninh, an toàn không gian mạng đã trở thành một trong những yêu cầu lớn nhất đối với mỗi quốc gia và cộng đồng quốc tế. Không gian mạng, từ chỗ là công cụ hỗ trợ phát triển, đã trở thành không gian chiến lược mới, gắn chặt với an ninh quốc gia, trật tự xã hội, niềm tin của người dân và sự vận hành ổn định của nền kinh tế số toàn cầu. Những thách thức an ninh phi truyền thống mới, trong đó có tội phạm mạng, đang nổi lên với mức độ tinh vi ngày càng cao, phạm vi tác động ngày càng rộng và tính chất xuyên biên giới ngày càng rõ nét.
Trong bối cảnh đó, việc Liên hợp quốc thông qua Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng và quyết định tổ chức Lễ mở ký Công ước tại Hà Nội (Công ước Hà Nội) không chỉ đánh dấu một sự kiện pháp lý quốc tế quan trọng, mà còn thể hiện sự ghi nhận đối với vai trò, uy tín và trách nhiệm ngày càng cao của Việt Nam trong việc tham gia và định hình các khuôn khổ hợp tác quốc tế về an ninh mạng và phòng, chống tội phạm mạng.
Công ước Hà Nội và dấu ấn của Việt Nam
Công ước Hà Nội là văn kiện pháp lý đầu tiên ở cấp độ toàn cầu, điều chỉnh toàn diện các vấn đề liên quan đến phòng, chống tội phạm mạng, thiết lập một khuôn khổ hợp tác quốc tế thống nhất, dựa trên các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bao gồm tôn trọng chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ và quyền con người.
Tiến trình đàm phán Công ước được khởi động theo Nghị quyết 74/247 của Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 2019 là một trong những tiến trình phức tạp nhất trong nhiều năm qua. Với sự tham gia đàm phán của hơn 150 quốc gia cùng các tổ chức quốc tế liên chính phủ, phi chính phủ, và đặc biệt là các tập đoàn công nghệ, các bên đã phải đối mặt với nhiều bất đồng sâu sắc liên quan đến phạm vi điều chỉnh, nội dung hình sự hóa hành vi phạm tội và cơ chế bảo đảm quyền con người. Tuy nhiên, với tinh thần đối thoại và trách nhiệm, các quốc gia đã từng bước thu hẹp khác biệt để tiến tới đồng thuận, thông qua toàn văn Công ước vào cuối năm 2024.
Nhận thức rõ những nguy cơ và thách thức từ tội phạm mạng, Việt Nam từ sớm đã có chủ trương nhất quán ủng hộ việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý quốc tế mang tính phổ quát, đặt dưới sự điều phối của Liên hợp quốc, nhằm tạo nền tảng hợp tác bình đẳng, hiệu quả giữa các quốc gia trong phòng, chống tội phạm mạng. Với phương châm tích cực, chủ động tham gia vào định hình các khuôn khổ pháp lý, bảo đảm tốt nhất lợi ích của Việt Nam, Bộ Ngoại giao đã giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu chiến lược, điều phối liên ngành và triển khai ngoại giao đa phương, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, các bộ, ngành liên quan và Phái đoàn Việt Nam tại Liên hợp quốc, tham gia thương lượng Công ước từ những ngày đầu tiên. Trong suốt quá trình đàm phán, Việt Nam đã phát huy vai trò chủ động, tích cực và xây dựng, với tinh thần tôn trọng khác biệt, thúc đẩy đồng thuận và tìm kiếm giải pháp. Việt Nam đã góp phần quan trọng thúc đẩy nhiều nội dung then chốt của Công ước, cân bằng giữa an ninh và phát triển, giữa tôn trọng chủ quyền và bảo vệ quyền con người trên không gian chung, đồng thời, thúc đẩy hỗ trợ kỹ thuật, thu hẹp khoảng cách số và nâng cao năng lực cho các nước đang phát triển. Những đóng góp của Việt Nam được đánh giá cao, bởi tính thực tiễn, cân bằng, hài hòa, phản ánh tiếng nói và quan tâm chính đáng của các nước, đặc biệt các nước đang phát triển.
Việc Liên hợp quốc lựa chọn Hà Nội làm nơi tổ chức Lễ mở ký Công ước không chỉ đánh dấu một sự kiện pháp lý quốc tế quan trọng, mà còn thể hiện sự ghi nhận đối với vai trò, uy tín và trách nhiệm ngày càng cao của Việt Nam trong việc tham gia và định hình các khuôn khổ hợp tác quốc tế về an ninh mạng và phòng, chống tội phạm mạng.
Hà Nội - điểm hội tụ của cam kết quốc tế
Lễ mở ký Công ước Hà Nội được tổ chức vào ngày 25-26/10/2025 tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch nước Lương Cường, sự tham dự của Tổng Thư ký Liên hợp quốc và Nguyên thủ, Lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo bộ, ngành của 119 quốc gia thành viên Liên hợp quốc. Việc 72 quốc gia ký Công ước ngay tại Lễ mở ký (đến nay có 74 nước đã ký Công ước) cho thấy sự hưởng ứng rộng rãi và niềm tin của cộng đồng quốc tế đối với khuôn khổ pháp lý mới này.
Phát biểu tại Lễ mở ký, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres khẳng định “Việt Nam là một trụ cột quan trọng trong hệ thống đa phương”, đánh giá cao việc Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước Hà Nội, cho rằng đây là biểu hiện rõ nét của một quốc gia thành viên tích cực, có trách nhiệm trong hệ thống đa phương, đã nhiều lần đóng góp thực chất vào các tiến trình then chốt của Liên hợp quốc. Tổng Thư ký nhấn mạnh rằng Việt Nam không chỉ tham gia, mà còn chủ động thúc đẩy đối thoại, xây dựng đồng thuận và tạo không gian hợp tác bao trùm giữa các quốc gia có trình độ phát triển và quan điểm khác nhau. Tổng Giám đốc Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC) ghi nhận vai trò nổi bật của Việt Nam trong suốt tiến trình xây dựng Công ước, từ tham gia đàm phán, đóng góp nội dung đến việc đăng cai Lễ mở ký, qua đó góp phần củng cố niềm tin vào các cơ chế đa phương do Liên hợp quốc dẫn dắt. Theo lãnh đạo UNODC, việc Hà Nội được lựa chọn là địa điểm tổ chức Lễ mở ký phản ánh sự tin cậy cao của cộng đồng quốc tế đối với năng lực điều phối, tinh thần hợp tác và cam kết lâu dài của Việt Nam đối với các nỗ lực chung của Liên hợp quốc.
Trong bối cảnh đó, Hà Nội không chỉ là điểm hội tụ của cam kết toàn cầu, mà còn là biểu tượng cho tiếng nói và đóng góp ngày càng rõ nét của các nước đang phát triển và khu vực ASEAN trong kiến tạo luật chơi quốc tế về an ninh mạng.
 |
| Sáng 25/10/2025 tại Hà Nội, các đại biểu tham dự tại Lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng. |
Hướng tới tương lai: Từ ký kết đến triển khai hiệu quả
Lễ mở ký Công ước vượt qua ý nghĩa của một sự kiện đối ngoại để truyền tải thông điệp về tinh thần hành động toàn cầu, mở ra tương lai mới của đối thoại, hợp tác và niềm tin. Với Việt Nam, đây không chỉ là cơ hội mà còn là trách nhiệm tiên phong trong việc thúc đẩy hiện thực hóa các cam kết toàn cầu bằng những hành động cụ thể. Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ tập trung triển khai ba định hướng lớn:
Một là, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và thể chế pháp luật trong nước về phòng chống tội phạm mạng, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế; nâng cao năng lực thực thi, tăng cường nhận thức cộng đồng, hướng tới không gian mạng an toàn, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương, trên môi trường số.
Hai là, thúc đẩy hợp tác quốc tế thực chất về chia sẻ dữ liệu, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ; kết nối chính phủ, trung tâm, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế, phát triển hành lang hợp tác công-tư về an ninh mạng và an toàn dữ liệu.
Ba là, phát huy vai trò tiên phong của Việt Nam trong định hình các quy tắc, chuẩn mực đạo đức và khung pháp lý quốc tế về công nghệ, thúc đẩy các sáng kiến khu vực và toàn cầu gắn thực thi Công ước với hợp tác an ninh mạng, chuyển đổi số, kinh tế số, quản trị dữ liệu.
Công ước Hà Nội không chỉ là kết tinh trí tuệ và nỗ lực của các quốc gia, mà còn là lời cam kết chung của cộng đồng quốc tế về một thế giới an toàn, hợp tác và nhân văn hơn trong kỷ nguyên số. Từ trang mở ký Công ước Hà Nội, một chương mới của đối thoại và hợp tác đang mở ra, nơi các quốc gia cùng chung tay xây dựng tương lai số an toàn cho con người và vì con người, phấn đấu cho hòa bình và thịnh vượng chung của toàn nhân loại.
 |
| Những con số ấn tướng tạo một dấu ấn lịch sử tại Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội). |
NGOẠI GIAO ĐA PHƯƠNG TRONG KỶ NGUYÊN SỐ
Trong bối cảnh không gian mạng trở thành không gian chiến lược mới, ngoại giao đa phương không còn chỉ xoay quanh các vấn đề truyền thống, mà ngày càng mở rộng sang những lĩnh vực phi truyền thống như an ninh mạng và quản trị công nghệ. Quá trình hình thành Công ước Hà Nội là minh chứng điển hình cho xu thế đó, khi các quốc gia phải tìm kiếm đồng thuận giữa an ninh, phát triển, chủ quyền quốc gia và bảo vệ quyền con người. Việt Nam, với cách tiếp cận cân bằng, xây dựng và thực chất, đã tham gia tích cực từ sớm, góp phần thúc đẩy đối thoại, thu hẹp khác biệt và hình thành một khuôn khổ hợp tác quốc tế mang tính bao trùm, phản ánh lợi ích chính đáng của cả các nước phát triển và đang phát triển.
Đặng Hoàng Giang
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao