Trung tướng Nguyễn Minh Chính - Phó Chủ tịch, Tổ trưởng Tổ cố vấn công nghệ Hiệp hội An ninh mạng quốc gia.

Nâng tầm vị thế bằng năng lực thực thi và niềm tin quốc tế

Tội phạm mạng có đặc tính ẩn danh, xuyên biên giới, không bị giới hạn bởi thời gian và không gian; hạ tầng kỹ thuật phân tán; chứng cứ điện tử có thể bị xóa chỉ trong một cú nhấn phím. Trong bối cảnh ấy, không một quốc gia đơn lẻ nào có thể đối phó hiệu quả nếu thiếu cơ chế hợp tác quốc tế, thiếu nền tảng chia sẻ thông tin và thiếu “ngôn ngữ pháp lý chung” để cùng hành động. Công ước Hà Nội vì vậy tạo ra một hành lang quan trọng để hợp tác đi vào thực chất, khả năng phối hợp và năng lực thực thi.

Công ước Hà Nội mở ra cơ hội quan trọng để nâng tầm vị thế chính trị - đối ngoại của Việt Nam; khẳng định Việt Nam là một thành viên tích cực, có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, không chỉ giải quyết các vấn đề trong nước, mà còn chủ động tham gia vận động, ký kết và cùng cộng đồng quốc tế xử lý những thách thức chung về an ninh mạng.

Việc đăng cai Lễ mở ký cũng khẳng định năng lực tổ chức các sự kiện quốc tế đa phương lớn của Việt Nam. Thành công của sự kiện không chỉ mang ý nghĩa nhất thời, mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam tiếp tục đăng cai các sự kiện lớn khác của Liên hợp quốc trong tương lai, qua đó gia tăng vai trò và tiếng nói trên các diễn đàn đa phương.

Công ước Hà Nội là cơ hội để thúc đẩy hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực thực thi. Việt Nam sẽ nội luật hóa các quy định của Công ước, bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm mạng. Quá trình này đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng, bài bản, hài hòa giữa yêu cầu điều tra, xử lý tội phạm với bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm chủ quyền quốc gia. Chỉ khi nội luật hóa đi cùng với nâng cao năng lực thực thi, Công ước mới thực sự trở thành công cụ hữu hiệu chứ không chỉ dừng lại ở một văn kiện ký kết.

Công ước Hà Nội cũng tạo điều kiện nâng cao năng lực kỹ thuật, nguồn nhân lực và năng lực tổ chức của Việt Nam trong giai đoạn hậu ký kết. Năng lực phòng, chống tội phạm mạng không chỉ thuộc về các cơ quan chuyên trách, mà là năng lực tổng thể của cả hệ sinh thái, từ hạ tầng kỹ thuật, quy trình phối hợp, chuẩn nghiệp vụ thu thập - bảo quản chứng cứ điện tử, đến đội ngũ nhân lực có khả năng làm việc trong môi trường hợp tác xuyên biên giới. Đây cũng là thời điểm thuận lợi để quảng bá hình ảnh Việt Nam như một điểm đến hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn, thúc đẩy hợp tác công nghệ, dịch vụ số và đầu tư cho kinh tế số.

Công ước còn góp phần nâng cao nhận thức của hệ thống chính trị, người dân và doanh nghiệp về an ninh, an toàn không gian mạng. Nhận thức đúng sẽ dẫn đến hành vi số đúng, qua đó giảm thiểu rủi ro và chi phí xã hội do tội phạm mạng gây ra, tạo nền tảng cho chuyển đổi số bền vững.

Chiều 26/10, trong khuôn khổ Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Cơ quan Phát triển và Hợp tác kinh tế, Cộng hoà Áo đã có buổi làm việc và ký biên bản hợp tác, thiết chặt mối quan hệ ngoại giao giữa hai quốc gia.

Những thách thức và yêu cầu đặt ra để thành công trọn vẹn

Trước hết là quá trình vận động và đàm phán quốc tế để đưa Lễ mở ký về Hà Nội, bởi đây là lần đầu tiên một sự kiện ký kết của Liên hợp quốc được tổ chức bên ngoài trụ sở. Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì, lập luận thuyết phục và uy tín quốc gia, thể hiện rõ tính chủ động và chuyên nghiệp của Việt Nam.

Thứ hai là công tác tổ chức một sự kiện quốc tế lớn với nhiều đoàn cấp cao và doanh nghiệp lớn tham dự, bảo đảm tuyệt đối an ninh, trật tự; bảo đảm tài chính, hậu cần bởi nước chủ nhà sẽ phải chủ động mời và hỗ trợ các đoàn đến từ những quốc gia, vùng lãnh thổ gặp khó khăn về kinh phí tham dự; bảo đảm các sự kiện bên lề diễn ra thành công. Đây là khâu chuẩn bị khổng lồ, đòi hỏi phối hợp đồng bộ và nhịp nhàng giữa Ban Chỉ đạo và tất cả các cơ quan liên quan, đặc biệt là Bộ Công an với vai trò chủ trì, sự phối hợp chặt chẽ của Bộ Ngoại giao và sự tham gia tích cực của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia.

Thứ ba là nội luật hóa. Mỗi quốc gia có hệ thống pháp luật riêng liên quan đến chủ quyền, thu giữ tài sản, quy trình tố tụng, dẫn độ. Bên cạnh đó là các vấn đề phức tạp trong chính Công ước, liên quan đến tố tụng, phát hiện tội phạm, thu thập chứng cứ điện tử; đồng thời phải bảo đảm các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ tư về hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực. Chúng ta phải chuẩn bị kỹ lưỡng hệ thống thông tin để quảng bá sự kiện, truyền tải thông điệp và hình ảnh Việt Nam ra thế giới một cách thông suốt và an toàn. Trong thế giới số, mỗi “điểm nghẽn” kỹ thuật có thể trở thành một rủi ro truyền thông và một lỗ hổng an ninh. Vượt qua thách thức này chính là một phần quan trọng của năng lực quốc gia.

Vai trò của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia trong vận động quốc tế và kiến tạo nền tảng triển khai

Quá trình đàm phán và vận động quốc tế để đưa Lễ mở ký Công ước về Hà Nội là một nỗ lực lớn. Cần nhấn mạnh rằng đây là ý tưởng và sự chỉ đạo của Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia. Ý tưởng xuất phát từ mong muốn khẳng định Việt Nam coi trọng hợp tác quốc tế trong phòng, chống tội phạm mạng và xem đây là một vấn đề an ninh quốc gia; đồng thời thể hiện Việt Nam có đủ vị thế, vai trò, uy tín và khả năng để phối hợp với các quốc gia khác.

Trên cơ sở phân công của Ban Chỉ đạo, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia được giao phối hợp cùng Bộ Ngoại giao và Bộ Công an tham gia các hội nghị của Liên hợp quốc, vận động các quốc gia ủng hộ đưa lễ mở ký về Việt Nam. Mỗi lần tiếp xúc với các đối tác, phải xây dựng thông điệp, chuẩn bị trình chiếu, xây dựng trang web và cung cấp thông tin để giải thích vì sao Việt Nam có thể đăng cai một lễ ký kết lớn như vậy; đồng thời khẳng định Việt Nam ổn định về chính trị, yêu chuộng hòa bình, có trách nhiệm, có năng lực bảo đảm an ninh, an toàn và có khả năng xử lý các vấn đề quốc tế. Những nỗ lực ấy góp phần tạo sự đồng thuận, gia tăng niềm tin và thúc đẩy quyết định lựa chọn Hà Nội cho sự kiện lịch sử này.

Bên cạnh vai trò vận động quốc tế, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia còn trực tiếp tham gia kiến tạo nền tảng triển khai Công ước tại Việt Nam thông qua hàng loạt hoạt động cụ thể, mang tính tổ chức và điều phối. Hiệp hội phối hợp tiếp đón các đoàn quốc tế đến khảo sát, làm việc trước thời điểm Công ước diễn ra, bảo đảm cung cấp đầy đủ thông tin về điều kiện tổ chức, năng lực bảo đảm an ninh, an toàn và hạ tầng kỹ thuật.

Đối với các đoàn chính thức tham dự lễ mở ký, Hiệp hội tham gia chuẩn bị chu đáo các khâu triển khai, từ nội dung làm việc, hậu cần, lễ tân đến phối hợp tổ chức các phiên làm việc, ký kết bên lề Công ước.

Một điểm nhấn quan trọng là vai trò chủ trì của Hiệp hội trong việc tổ chức các triển lãm công nghệ an ninh mạng trong khuôn khổ Công ước. Thông qua các không gian trưng bày, Hiệp hội đã giới thiệu một cách có hệ thống năng lực, giải pháp và hệ sinh thái an ninh mạng của doanh nghiệp Việt Nam, từ phòng, chống tội phạm mạng, bảo vệ dữ liệu, an toàn hạ tầng số đến các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giám sát, phân tích và ứng phó sự cố. Hoạt động này không chỉ quảng bá năng lực công nghệ trong nước, mà còn thể hiện cam kết thực chất của Việt Nam trong việc gắn nghĩa vụ quốc tế với năng lực kỹ thuật và nguồn lực xã hội, tạo nền tảng cho việc thực thi Công ước một cách hiệu quả và bền vững.

Trong khuôn khổ Lễ mở ký và Hội nghị Cấp cao, Hiệp hội đã chủ động tổ chức và thúc đẩy các phiên làm việc, ký kết hợp tác song phương và đa phương với các quốc gia, tổ chức quốc tế và đối tác chuyên ngành. Các nội dung hợp tác tập trung vào chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực điều tra số, đào tạo nguồn nhân lực, phối hợp kỹ thuật và xây dựng không gian số an toàn, đáng tin cậy. Với vai trò “kết nối mềm”, Hiệp hội đã góp phần chuyển hóa các cam kết chính trị - pháp lý của Công ước thành các chương trình hợp tác cụ thể, có khả năng triển khai lâu dài sau ký kết..

Trên cả hai trục - kiến tạo chuẩn mực ở tầm quốc tế và hỗ trợ triển khai ở tầm thực tiễn, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong hệ sinh thái an ninh mạng Việt Nam, góp phần quan trọng vào việc biến dấu mốc ngoại giao của Công ước Hà Nội thành nền tảng hợp tác thực chất, lâu dài, phục vụ mục tiêu xây dựng không gian mạng an toàn, tin cậy và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trong kỷ nguyên số.

Nhiệm vụ trọng tâm của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia sau ký kết

Hiệp hội An ninh mạng quốc gia ra đời trong bối cảnh cuộc cách mạng khoa học công nghệ diễn ra mạnh mẽ và Việt Nam bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số. Hiệp hội có vai trò quan trọng trong việc “phát huy sức mạnh tổng hợp, kết nối cơ quan nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và người dân”.

Thứ nhất, nâng cao nhận thức xã hội và thúc đẩy phối hợp Nhà nước - doanh nghiệp - người dân trong phòng, chống tội phạm mạng, thông qua truyền thông, đào tạo và phổ biến kỹ năng an toàn số một cách bền bỉ, thực chất.

Thứ hai, huy động nguồn lực doanh nghiệp hội viên, đội ngũ chuyên gia và hạ tầng kỹ thuật để tăng cường năng lực phòng thủ, dự báo, ứng cứu và phục hồi trước các mối đe dọa mạng ngày càng tinh vi.

Thứ ba, tham gia tổ chức các hoạt động, diễn đàn bên lề, tạo không gian đối thoại công - tư, kết nối nguồn lực xã hội và đưa Công ước vào đời sống.

Lễ mở ký Công ước Hà Nội là điểm khởi đầu, còn thành công phụ thuộc vào triển khai sau ký kết, với trọng tâm là hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực kỹ thuật, phát triển nhân lực và xây dựng văn hóa an toàn số.

Với vai trò chủ trì của Bộ Công an, sự phối hợp của Bộ Ngoại giao và sự vào cuộc của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cùng doanh nghiệp, Việt Nam có thể biến dấu mốc này thành lợi thế chiến lược, củng cố niềm tin số và thúc đẩy kinh tế số bền vững.

Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia làm việc với các đối tác Hà Lan về an ninh chuỗi khối và tài sản số.

Trung tướng Nguyễn Minh Chính

Phó Chủ tịch, Tổ trưởng Tổ cố vấn công nghệ, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia