An ninh mạng là nền tảng của kinh tế số.

Kinh tế số - động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam

Kinh tế số là tổng thể các hoạt động kinh tế được hình thành, vận hành và phát triển dựa trên công nghệ số, dữ liệu số và không gian mạng, trong đó các yếu tố số trở thành đầu vào, phương tiện và động lực chủ yếu của quá trình tạo ra giá trị kinh tế. Theo cách tiếp cận hiện đại, kinh tế số không chỉ bao gồm các ngành công nghệ thông tin, truyền thông, mà còn bao trùm quá trình số hóa toàn diện các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế - xã hội.

Công nghiệp an ninh mạng là tập hợp các hoạt động nghiên cứu, phát triển, sản xuất, cung cấp sản phẩm, dịch vụ và giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh, an toàn cho không gian mạng, hệ thống thông tin, dữ liệu và hạ tầng số, phục vụ đồng thời mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc gia.

Theo cách tiếp cận hiện đại, công nghiệp an ninh mạng không chỉ là một lĩnh vực kỹ thuật, mà là một phân ngành công nghiệp công nghệ cao, có vai trò nền tảng trong hệ sinh thái công nghệ số và kinh tế số. Công nghiệp an ninh mạng là bộ phận cấu thành của kinh tế số, giữ vai trò nền tảng và điều kiện, bảo đảm sự an toàn, tin cậy và phát triển bền vững của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế số.

Trung tướng, GS.TS Nguyễn Minh Đức Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội.

Kinh tế số đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam, hoạt động sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ, quản trị xã hội và đời sống người dân ngày càng phụ thuộc sâu sắc vào hạ tầng số, dữ liệu và các nền tảng trực tuyến. Cùng với đó, các mối đe dọa an ninh mạng gia tăng cả về quy mô, cường độ và mức độ tinh vi, tác động trực tiếp đến ổn định kinh tế – xã hội, an ninh quốc gia và niềm tin của thị trường.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và phù hợp với sự phát triển của công nghệ số, vừa bảo đảm an ninh mạng, vừa tạo điều kiện cho kinh tế số phát triển bền vững. Luật An ninh mạng 2025 được ban hành trong bối cảnh đó, thể hiện tư duy tiếp cận mới của Đảng và Nhà nước Việt Nam coi an ninh mạng không chỉ là vấn đề bảo vệ, phòng ngừa rủi ro, mà còn là một yếu tố cấu thành của năng lực cạnh tranh quốc gia và động lực phát triển công nghiệp công nghệ cao.

Luật An ninh mạng là bước hoàn thiện quan trọng của hành lang pháp lý cho công nghiệp an ninh mạng trong bối cảnh phát triển kinh tế số

An ninh mạng và công nghiệp an ninh mạng không tồn tại tách rời, mà hình thành một mối quan hệ biện sinh, đặc biệt rõ nét trong bối cảnh kinh tế số. Trong nền kinh tế số, mối quan hệ giữa an ninh mạng và công nghiệp an ninh mạng không dừng lại ở quan hệ một chiều, mà diễn ra quá trình chuyển hóa lẫn nhau, cụ thể:

An ninh mạng là nền tảng của kinh tế số: Kinh tế số chỉ có thể phát triển khi môi trường mạng đủ an toàn, tin cậy; các giao dịch điện tử, thanh toán số, thương mại điện tử, dịch vụ công trực tuyến hay nền kinh tế dữ liệu đều phụ thuộc vào khả năng bảo đảm an ninh, an toàn thông tin.

Một sự cố an ninh mạng nghiêm trọng có thể gây gián đoạn chuỗi cung ứng, làm tê liệt hoạt động doanh nghiệp và gây tổn thất lớn về kinh tế; do đó, an ninh mạng ngày càng được khẳng định như một loại “hạ tầng mềm” của nền kinh tế số, có vai trò tương tự hạ tầng giao thông hay năng lượng trong nền kinh tế truyền thống.

Dịch vụ giám sát an ninh ATTT CMC SOC của công ty CMC Cyber Security.

Công nghiệp an ninh mạng là trụ cột mới của công nghiệp công nghệ cao: Đây là lĩnh vực có hàm lượng khoa học, công nghệ cao, tốc độ đổi mới nhanh và tính lưỡng dụng rõ nét, vừa phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia vừa tham gia trực tiếp vào thị trường dân sự; việc phát triển công nghiệp an ninh mạng nội địa không chỉ giúp tăng cường năng lực tự chủ về công nghệ, mà còn mở ra một thị trường mới, tạo việc làm chất lượng cao và đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế số.

Luật An ninh mạng 2025 được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng trước đây và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, khẳng định vai trò của việc bảo đảm an ninh mạng như một yếu tố nền tảng trong kinh tế số, đặt mối quan hệ giữa an ninh mạng - công nghiệp an ninh mạng - kinh tế số vào hệ thống pháp luật, cụ thể: 

Hoàn thiện khung pháp lý thống nhất về an ninh mạng: Luật quy định theo hướng toàn diện hơn, bao quát từ bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng, bảo vệ dữ liệu, phòng ngừa và xử lý sự cố an ninh mạng, đến trách nhiệm của các chủ thể tham gia không gian mạng. Việc hình thành một đạo luật có tính thống nhất, rõ ràng và ổn định là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ và an ninh mạng có cơ sở pháp lý yên tâm đầu tư dài hạn.

Tạo lập nhu cầu và tiêu chuẩn cho thị trường an ninh mạng: Đây là nội dung quan trọng của Luật bằng việc xác lập các yêu cầu, tiêu chuẩn bắt buộc về bảo đảm an ninh mạng đối với nhiều loại hệ thống thông tin, nền tảng số và dịch vụ trực tuyến; các quy định này không chỉ mang tính quản lý nhà nước, mà còn tạo ra nhu cầu thị trường ổn định và lâu dài cho các sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng. Chính nhu cầu đó là “đầu ra” quan trọng để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các giải pháp an ninh mạng, qua đó hình thành và mở rộng ngành công nghiệp an ninh mạng trong nước. 

Định hướng khuyến khích nghiên cứu, phát triển và sử dụng các sản phẩm, giải pháp an ninh mạng do doanh nghiệp trong nước làm chủ; đây là cơ sở pháp lý quan trọng để giảm dần sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ, tự cường về an ninh mạng. Định hướng này phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao, trong đó an ninh mạng được coi là một lĩnh vực ưu tiên.

Vai trò, ý nghĩa đối với phát triển công nghiệp an ninh mạng và kinh tế số

Luật An ninh mạng 2025 với nhiều nội dung mới được bổ sung và sửa đổi, cùng với các luật khác có liên quan đóng vai trò quan trọng đối với công nghiệp an ninh mạng, tạo: 

Cơ sở pháp lý cho hình thành hệ sinh thái công nghiệp an ninh mạng: Thông qua việc xác lập rõ các yêu cầu, tiêu chuẩn và cơ chế quản lý an ninh mạng, Luật An ninh mạng 2025 cùng với các quy định pháp luật có liên quan góp phần hình thành một hệ sinh thái công nghiệp an ninh mạng bao gồm: cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu - đào tạo và người sử dụng. Sự gắn kết giữa các chủ thể này trên nền tảng pháp lý thống nhất sẽ tạo điều kiện thuận lợi để chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp an ninh mạng Việt Nam. 

Trung tướng Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nhấn mạnh không để khoảng trống pháp lý về an ninh mạng, an toàn thông tin trên không gian mạng.

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ lõi: Một ngành công nghiệp an ninh mạng phát triển không thể chỉ dựa vào nhập khẩu công nghệ, cùng với các chính sách và quy định của pháp luật liên quan, các quy định của Luật đã tạo cơ sở để Nhà nước ưu tiên đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực an ninh mạng; việc làm chủ các công nghệ lõi như phát hiện tấn công, phân tích mã độc, bảo vệ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) trong an ninh mạng sẽ quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế số. 

Phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao: Gián tiếp thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng thông qua việc mở rộng nhu cầu xã hội đối với các dịch vụ, giải pháp an ninh mạng; nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để công nghiệp an ninh mạng phát triển bền vững và có khả năng hội nhập quốc tế; công nghiệp an ninh mạng là lĩnh vực có cường độ tri thức cao, việc mở rộng thị trường an ninh mạng dưới tác động của Luật tạo động lực mạnh mẽ cho đổi mới sáng tạo, tất yếu kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, sẽ có tác động tích cực đến toàn bộ hệ sinh thái khoa học, công nghệ và giáo dục, đào tạo.

Luật An ninh mạng 2025 có ý nghĩa kinh tế quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế số của Việt Nam, đó là:

Tăng cường niềm tin và an toàn cho thị trường số: Một môi trường pháp lý rõ ràng, minh bạch về an ninh mạng sẽ giúp doanh nghiệp và người dân yên tâm hơn khi tham gia các hoạt động kinh tế số; niềm tin số là yếu tố nền tảng để thương mại điện tử, tài chính số, dịch vụ công trực tuyến và kinh tế dữ liệu phát triển. 

Giảm thiểu rủi ro và chi phí kinh tế do sự cố an ninh mạng: Các sự cố an ninh mạng gây ra thiệt hại kinh tế lớn, cả trực tiếp và gián tiếp; việc nâng cao mức độ an toàn, chủ động phòng ngừa và ứng phó sự cố thông qua khung pháp lý hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu chi phí xã hội, bảo đảm sự ổn định của nền kinh tế số. 

Hình thành ngành kinh tế mới có giá trị gia tăng cao: Công nghiệp an ninh mạng được bảo vệ bởi Luật An ninh mạng cùng với các luật có liên quan sẽ hỗ trợ trở thành một ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng GDP, tạo việc làm chất lượng cao và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Một số vấn đề đặt ra và kiến nghị

Để Luật An ninh mạng 2025 thực sự phát huy vai trò là cơ sở pháp lý cho phát triển công nghiệp an ninh mạng và phát triển kinh tế số hiện nay và thời gian tới, cần chú trọng một số vấn đề sau:

Thứ nhất, các cơ quan chức năng, cần khẩn trương hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng; cơ chế đánh giá, kiểm định, chứng nhận sản phẩm và dịch vụ an ninh mạng; cơ chế phối hợp giữa Nhà nước với doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu trong phát triển sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng; trách nhiệm pháp lý của các chủ thể trong nền kinh tế số..

Thứ hai, triển khai đồng bộ các quy định của Luật với các chính sách phát triển công nghiệp an ninh mạng, công nghiệp nghệ số với công nghiệp quốc phòng, an ninh; phát triển thị trường và hệ sinh thái công nghiệp an ninh mạng nhằm ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng trong nước; hình thành chuỗi giá trị công nghiệp an ninh mạng nội địa, từ nghiên cứu, sản xuất đến cung cấp dịch vụ; tạo thị trường đầu ra ổn định cho doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất công nghiệp an ninh mạng. 

An ninh mạng phải là nền tảng trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia.

Thứ ba, cụ thể hoá chính sách nghiên cứu, phát triển và tự chủ công nghệ an ninh mạng, gắn với phát triển nguồn nhân lực an ninh mạng chất lượng cao; nâng cao nhận thức và tuân thủ pháp luật về an ninh mạng; tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực an ninh mạng; tăng cường đầu tư cho nghiên cứu – phát triển (R&D) trong lĩnh vực an ninh mạng; thúc đẩy chuyển giao công nghệ và hợp tác đối tác công – tư; quy định rõ chính sách ưu đãi cụ thể về đầu tư, thuế, nghiên cứu – phát triển đối với doanh nghiệp an ninh mạng trong nước; doanh nghiệp làm chủ công nghệ lõi, sản phẩm chiến lược để phục vụ bảo đảm an ninh quốc gia, nâng cao giá trị gia tăng và vị thế của công nghiệp an ninh mạng trong nền kinh tế số.

Tóm lại, Luật An ninh mạng 2025 không chỉ là công cụ pháp lý bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng, mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng và phát triển ngành công nghiệp an ninh mạng ở Việt Nam; thông qua việc tạo lập hành lang pháp lý rõ ràng, ổn định và định hướng phát triển, Luật góp phần thúc đẩy chiến lược phát triển kinh tế số Việt Nam an toàn, bền vững, bảo đảm an ninh quốc gia và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Trung tướng, GS.TS Nguyễn Minh Đức

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội