Ông Kim Jin-wook - Ủy viên Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân Hàn Quốc.

Dữ liệu cá nhân ngày càng được thu thập, xử lý và khai thác với quy mô lớn, tần suất cao và mức độ phức tạp ngày càng gia tăng. Nếu thiếu vắng các cơ chế quản lý và bảo vệ phù hợp, dữ liệu cá nhân có thể trở thành nguồn rủi ro nghiêm trọng, dẫn đến xâm phạm quyền riêng tư, lạm dụng thông tin, gia tăng các hành vi gian lận, lừa đảo, đồng thời làm suy giảm niềm tin của người dân đối với môi trường số.

Vì vậy, bảo vệ dữ liệu cá nhân không còn là vấn đề mang tính lựa chọn hay bổ trợ, mà đã trở thành yêu cầu mang tính nền tảng, là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi số được triển khai một cách bền vững, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.

Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam ban hành Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, đồng thời thành lập Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, mang ý nghĩa hết sức sâu sắc. Đây là bước đi kịp thời, thể hiện quyết tâm chính trị và cam kết pháp lý mạnh mẽ của Việt Nam trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cũng như trong việc xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và đáng tin cậy trên hành trình phát triển kinh tế số.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc hoàn thiện hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân

Năm 2011, Hàn Quốc ban hành Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân trong bối cảnh xã hội thông tin và kinh tế số đang phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy việc ban hành luật chỉ là điểm khởi đầu của một quá trình dài và phức tạp.

Trong hơn 10 năm qua, Hàn Quốc đã trải qua nhiều giai đoạn thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện chính sách, song hành với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và mô hình kinh doanh số. Thông qua những va vấp và bài học thực tiễn, Hàn Quốc từng bước củng cố khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý và tăng cường hiệu quả thực thi.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân là trụ cột của chuyển đổi số bền vững.

Kết quả của quá trình này là việc hình thành một hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân mang tính toàn diện, cân bằng hài hòa giữa bảo vệ quyền và lợi ích của cá nhân với việc thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và phát triển kinh tế. Hiện nay, Hàn Quốc được cộng đồng quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia có hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân hoàn thiện và tiên tiến hàng đầu. Để đạt được điều này, phải đảm bảo các nguyên tắc sau: 

Thứ nhất, khung nguyên tắc nền tảng và cơ sở pháp lý rõ ràng. Một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Hàn Quốc là việc thiết lập một khung nguyên tắc pháp lý rõ ràng, nhất quán và có tính khả thi cao. Trọng tâm của khung này là bảo đảm quyền của chủ thể dữ liệu xuyên suốt toàn bộ vòng đời xử lý dữ liệu cá nhân, từ thu thập, sử dụng, lưu trữ, cung cấp cho bên thứ ba cho đến hủy bỏ dữ liệu.

Các quyền cơ bản của chủ thể dữ liệu, bao gồm quyền được thông báo, quyền đồng ý, quyền truy cập, quyền chỉnh sửa, quyền xóa và quyền phản đối việc xử lý dữ liệu, được xác định rõ ràng và bảo đảm bằng các cơ chế thực thi cụ thể. Song song với đó, vai trò và trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp cũng như của từng cá nhân trực tiếp tham gia xử lý dữ liệu được quy định một cách minh bạch.

Cách tiếp cận này góp phần hình thành văn hóa quản lý dữ liệu cá nhân dựa trên nguyên tắc trách nhiệm giải trình, minh bạch và tôn trọng quyền con người trong toàn xã hội.

Thứ hai, chuẩn hóa các biện pháp bảo vệ kỹ thuật và quản lý. Hàn Quốc đặc biệt chú trọng đến việc chuẩn hóa các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân về mặt kỹ thuật và quản lý. Các tiêu chuẩn này được cụ thể hóa thông qua các văn bản dưới luật và tài liệu hướng dẫn, nhằm hỗ trợ các tổ chức áp dụng một cách thống nhất và hiệu quả trong thực tiễn.

Các biện pháp bảo vệ cốt lõi bao gồm kiểm soát quyền truy cập, xác thực người dùng, mã hóa dữ liệu, phi định danh và ẩn danh hóa thông tin cá nhân. Trong số đó, việc ghi nhận và quản lý lịch sử xử lý dữ liệu cá nhân giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Bảo vệ dữ liệu cá nhân cùng nhau kiến tạo không gian an toàn và đáng tin cậy.

Việc ghi nhận đầy đủ và liên tục các hoạt động xử lý dữ liệu không chỉ cho phép phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, mà còn đóng vai trò là cơ sở khách quan để truy vết, điều tra và xác định trách nhiệm trong trường hợp xảy ra sự cố xâm phạm dữ liệu. Đồng thời, các bản ghi này cũng là công cụ quan trọng phục vụ công tác kiểm tra, đánh giá và chứng nhận mức độ tuân thủ của tổ chức.

Thứ ba, củng cố hệ thống quản lý nội bộ và trách nhiệm tổ chức. Hàn Quốc cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của quản trị nội bộ trong bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc bắt buộc chỉ định người phụ trách bảo vệ dữ liệu cá nhân (CPO) giúp xác lập rõ ràng trách nhiệm, thẩm quyền và vai trò điều phối trong tổ chức.

Bên cạnh đó, cơ chế Đánh giá Tác động Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân được áp dụng đối với các hệ thống hoặc dịch vụ mới có nguy cơ cao, nhằm nhận diện và kiểm soát rủi ro ngay từ giai đoạn thiết kế. Cách tiếp cận mang tính phòng ngừa này giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao mức độ an toàn của hệ thống ngay từ đầu.

Thứ tư, cơ chế kiểm chứng và nâng cao mức độ tuân thủ. Hàn Quốc triển khai đồng thời các cơ chế kiểm chứng đối với cả khu vực công và khu vực tư nhân. Các cơ quan nhà nước được đánh giá định kỳ, trong khi doanh nghiệp có thể tham gia các chương trình chứng nhận về quản lý an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Những cơ chế này không chỉ nhằm mục tiêu giám sát tuân thủ pháp luật, mà còn khuyến khích các tổ chức liên tục cải thiện năng lực quản lý, qua đó nâng cao mức độ trưởng thành của toàn bộ hệ sinh thái bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ năm, thực thi pháp luật hiệu quả, cân bằng và có trách nhiệm. Một hệ thống pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi được thực thi một cách hiệu quả. Hàn Quốc đã từng bước hoàn thiện cơ chế xử phạt và chế tài theo hướng hợp lý, bảo đảm tính răn đe, công bằng và tương xứng với mức độ vi phạm. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ, tư vấn và hướng dẫn cũng được triển khai song song, nhằm giúp các tổ chức nâng cao năng lực tuân thủ trên cơ sở tự nguyện và bền vững.

Cùng nhau kiến tạo tương lai số an toàn và đáng tin cậy

Những kinh nghiệm mà Hàn Quốc tích lũy trong hơn một thập kỷ qua có thể trở thành nguồn tham khảo hữu ích cho Việt Nam trong quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn lộ trình phát triển bằng cách tiếp thu có chọn lọc những bài học phù hợp với điều kiện thực tiễn của mình.

Trên tinh thần đó, chúng tôi mong muốn thúc đẩy hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong việc chia sẻ mô hình, cơ chế và kinh nghiệm, từ xây dựng chính sách, triển khai biện pháp bảo vệ kỹ thuật, phát triển hệ thống quản lý cho đến đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu. Bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là vấn đề pháp lý hay chế tài, mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng niềm tin số, thu hút đầu tư và tham gia sâu rộng hơn vào nền kinh tế số toàn cầu.

Trong kỷ nguyên số, với sự hợp tác và tin cậy lẫn nhau, Hàn Quốc và Việt Nam hoàn toàn có thể cùng nhau kiến tạo một tương lai số an toàn, minh bạch và bền vững, đồng thời đóng góp tích cực vào việc nâng cao chuẩn mực bảo vệ dữ liệu cá nhân trong khu vực châu Á.

Kim Jin-wook

Ủy viên Ủy ban Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân Hàn QuốcBảo vệ dữ liệu cá nhân - trụ cột của chuyển đổi số bền vững