Trong khuôn khổ chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025”, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp cùng TikTok Việt Nam tổ chức tọa đàm với chủ đề “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an và sự hỗ trợ truyền thông của Tạp chí An ninh mạng Việt Nam và VCCorp.

Tọa đàm có sự tham gia của các chuyên gia đến từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), đại diện Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cùng các chuyên gia tâm lý, giáo dục. Đặc biệt, sự kiện quy tụ hơn 20 KOL và nhà sáng tạo nội dung nổi bật trên TikTok - những người có sức ảnh hưởng lớn tới cộng đồng, nhất là giới trẻ, nhằm lan tỏa thông điệp sử dụng Internet an toàn, lành mạnh trong dịp Tết.

Toàn cảnh tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake” trong khuôn khổ chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025”.

 Lừa đảo giảm về số lượng, tăng mạnh về mức độ tinh vi  

Nội dung chương trình tập trung làm rõ bản chất của công nghệ deepfake, các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến phổ biến và xu hướng tội phạm mạng mới. Các chuyên gia phân tích nhiều tình huống thực tế như giả mạo khuôn mặt, giọng nói người thân để vay tiền, lừa chuyển khoản; giả danh doanh nghiệp, cơ quan chức năng nhằm chiếm đoạt tài sản; đặc biệt là các chiêu trò lợi dụng tâm lý mua sắm, khuyến mãi, quà tặng và trúng thưởng dịp Tết.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết, khảo sát an ninh mạng năm 2025 khu vực người dùng cá nhân cho thấy tỷ lệ nạn nhân lừa đảo trực tuyến đã giảm so với năm 2024, từ 0,45% xuống còn 0,18%, tương đương cứ khoảng 555 người thì có 1 người là nạn nhân. Tuy nhiên, dù số lượng vụ việc giảm nhưng hình thức lừa đảo lại tăng lên với mức độ tinh vi hơn rất nhiều. Tội phạm mạng hiện nay không còn dùng những thủ thuật đơn giản như gọi điện dụ dỗ thông thường. Chúng đã nâng tầm khi ứng dụng công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) vào các kịch bản lừa đảo.

Những công cụ vốn được tạo ra để phát triển xã hội lại đang bị các đối tượng xấu khai thác triệt để như một "kẽ hở" để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Trong đó, lừa đảo thông qua AI chính là hình thức phổ biến nhất, đứng vị trí số một trong danh sách các phương thức lừa đảo năm 2025.

Ông khẳng định, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia xác định vai trò là "cầu nối" giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và các chuyên gia đầu ngành. Nhiệm vụ của Hiệp hội là tạo ra sự đồng lòng, cùng nhau xây dựng những phương thức phòng vệ hiệu quả, giúp người dân thấu hiểu các thủ đoạn của tội phạm và nâng cao ý thức tự bảo vệ trên không gian mạng.

Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phát biểu tại tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake” ngày 29/1/2026.

Deepfake - Deepvoice là mối đe dọa lớn dịp Tết

Ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, Trung tá Lê Thanh Bình, Phó Trưởng Phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, nhận định tội phạm mạng đã và đang trở thành một vấn nạn toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ. Tại Việt Nam, với hơn 79 triệu người sử dụng Internet, chiếm khoảng 78% dân số, nguy cơ mất an ninh, an toàn trên không gian mạng ngày càng hiện hữu.

Theo thống kê của Bộ Công an, riêng trong năm 2025, lực lượng chức năng đã phát hiện hơn 4.200 vụ việc lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại ước tính khoảng 8.000 tỷ đồng. Cũng theo đại diện Cục A05, trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, bên cạnh 4 thủ đoạn lừa đảo “nổi cộm” gồm giả mạo dịch vụ lữ hành, vé tàu xe; rao bán, thanh lý tour du lịch giá rẻ; phát tán mã độc qua email đặt phòng; và chiêu trò tri ân khách hàng, tặng quà cuối năm, người dân cần đặc biệt cảnh giác với các biến thể lừa đảo kết hợp giữa deepfake và deepvoice.

Tin tặc sau khi chiếm quyền điều khiển tài khoản mạng xã hội sẽ thực hiện các cuộc gọi video giả mạo hình ảnh, giọng nói của người thân, bạn bè để vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp. Thủ đoạn này tạo cảm giác tin cậy tuyệt đối, khiến nhiều nạn nhân mất cảnh giác và dễ dàng sập bẫy chỉ trong thời gian ngắn.

Trung tá Lê Thanh Bình - Phó Trưởng Phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an), cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo sử dụng deepfake, deepvoice dịp cận Tết.

Góc nhìn tâm lý: Vì sao con người dễ “sập bẫy” deepfake?

Bên cạnh những phân tích, cảnh báo ở góc độ kỹ thuật, tọa đàm còn tiếp cận vấn đề từ khía cạnh tâm lý - xã hội, làm rõ lý do vì sao con người dễ “sập bẫy” lừa đảo deepfake, nhất là trong những thời điểm cảm xúc chi phối mạnh như dịp cuối năm.

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia Viện Tâm lý Việt - Pháp, “sống trong một thế giới quá tải về mặt thông tin dễ tạo thành những “điểm mù nhận thức” khiến những người trẻ trở thành mục tiêu lừa đảo trên mạng. Tốc độ và hội chứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) khiến chúng ta thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu cân nhắc rủi ro. Tâm lý bầy đàn, tin thưởng mù quáng vào những bằng chứng giả trên mạng xã hội. Thiếu tư duy phản biện, thiếu tư duy tài chính số, ưu tiên tốc độ hơn kiểm chứng và nhu cầu được công nhận, được chú ý khiến người trẻ dễ sa vào bẫy của các chiêu trò lừa đảo!”.

PGS.TS Trần Thành Nam cho biết 5 mối nguy trên không gian mạng: Thứ nhất, thông tin giả mạo, sai lệch đồi trụy, thư rác. Thứ hai, vấn đề bảo mật thông tin bị theo dõi, thu thập và sử dụng các thông tin cá nhân, bị đánh cắp, bị truy cập các tài khoản với mục đích xấu như lừa đảo. Thứ ba, sử dụng và nghiện Internet, nghiện game. Thứ tư, bị bạo lực, bắt nạt và quấy rối qua mạng bằng nhiều hình thức như đe dọa, tung thông tin bôi xấu danh dự,... Thứ năm, các phần mềm độc hại và virus có thể tấn công, làm mất an toàn dữ liệu cũng như các hệ thống liên quan.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (ĐHQG Hà Nội), chuyên gia Viện Tâm lý Việt - Pháp, phân tích các “điểm mù nhận thức” khiến người dùng dễ trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến.

Giải mã công nghệ lừa đảo deepfake và voice cloning

Tiếp cận vấn đề từ góc độ công nghệ, trong tham luận với chủ đề “Giải mã cuộc gọi lừa đảo qua mạng xã hội: Từ chiêu trò đến công nghệ”, ông Vũ Duy Hưng, đại diện Hưng AI Creative, đã phân tích toàn diện thực trạng và mức độ nguy hiểm của các hình thức lừa đảo sử dụng công nghệ deepfake và voice cloning trên không gian mạng hiện nay.

Theo các thống kê được dẫn, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2025, lừa đảo bằng deepfake đã gây thiệt hại hơn 200 triệu USD trên toàn cầu; trung bình cứ 5 phút lại xảy ra một vụ lừa đảo sử dụng công nghệ AI. Đáng lo ngại, khoảng 68% sản phẩm deepfake hiện nay gần như không thể phân biệt bằng mắt thường.

Chuyên gia cho biết, deepfake không chỉ nhắm vào người nổi tiếng hay chính trị gia mà 34% nạn nhân là người dân bình thường, do thói quen chia sẻ hình ảnh, video, giọng nói cá nhân trên mạng xã hội vô tình tạo “nguồn dữ liệu” cho tội phạm. Các thủ đoạn nguy hiểm nhất hiện nay là cuộc gọi video, thoại giả mạo theo thời gian thực, kết hợp hình ảnh và giọng nói người thân để thao túng tâm lý, thúc ép chuyển tiền khẩn cấp. 

Về giải pháp, ông Hưng khuyến nghị ba nguyên tắc cốt lõi: xác minh đa kênh, thiết lập “mật mã an toàn” trong gia đình và giữ vệ sinh kỹ thuật số, hạn chế chia sẻ dữ liệu cá nhân. Quan trọng nhất, người dùng cần bình tĩnh, kiểm chứng thông tin và bảo vệ dữ liệu riêng tư để tự phòng vệ trước các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi.

Ông Vũ Duy Hưng, đại diện Hưng AI Creative, trình bày tham luận “Giải mã cuộc gọi lừa đảo qua mạng xã hội: Từ chiêu trò đến công nghệ”.

Dấu ấn chiến dịch Chống lừa đảo trực tuyến 2025

Tại buổi tọa đàm, với sự tham gia của các KOL và creator TikTok, sự kiện cũng hướng tới mục tiêu không chỉ “nói cho biết” mà còn “nói để lan tỏa”. Thông qua việc đồng sáng tạo nội dung, chia sẻ câu chuyện thực tế và kinh nghiệm cá nhân, các nhà sáng tạo sẽ góp phần truyền tải thông điệp “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake” tới hàng triệu người dùng, đặc biệt là nhóm đối tượng trẻ, những người thường xuyên sử dụng mạng xã hội và các nền tảng số.

Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển với tốc độ nhanh chóng, việc chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn cho cộng đồng chính là “lá chắn” quan trọng nhất. Đó cũng là mục tiêu mà chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025” hướng tới: Chung tay bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ niềm tin số, để mỗi người dân có thể yên tâm vui Tết, an toàn mua sắm và không trở thành nạn nhân của bất kỳ chiêu trò lừa đảo công nghệ cao nào.

Được biết, tính đến thời điểm này, chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025” đã ghi dấu ấn mạnh mẽ với hơn 160 bài báo và sản phẩm truyền thông, trong đó có 1 tọa đàm phát sóng trên VTV - Đài Truyền hình Quốc gia Việt Nam, góp phần lan tỏa thông điệp nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng, chống lừa đảo trực tuyến. Song song đó, email về chiến dịch và các khuyến nghị giúp người dân tránh bẫy lừa đảo trực tuyến đã tiếp cận hơn 1 triệu người trên toàn quốc.

Trong khuôn khổ chiến dịch, 2 hội thảo hybrid được đồng tổ chức bởi Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05). Đã có khoảng 140 đại diện báo chí tham dự các hoạt động của chiến dịch. Trên không gian mạng xã hội, chiến dịch tạo sức lan tỏa lớn với hashtag #LuaDaoTrucTuyen (#AntiOnlineScam) đạt 3,4 tỷ lượt xem tại Việt Nam, cùng 162.000 video được người dùng sáng tạo và chia sẻ xoay quanh hashtag của chiến dịch. Hơn 30 từ khoá có liên quan đến lừa đảo trực tuyến trên TikTok được đính kèm thông điệp cảnh báo.

Các đại biểu, chuyên gia và nhà sáng tạo nội dung tại tọa đàm “Vui Tết an toàn - không lo Deepfake”, trong khuôn khổ chiến dịch “Chống lừa đảo trực tuyến 2025”.

Thu Uyên - Lệ Thanh