 |
| Đại diện các cơ quan, tổ chức tại buổi tham vấn xây dựng Sổ tay an ninh số cho thanh niên |
Trước những rủi ro ngày càng gia tăng đối với thanh niên trên không gian mạng, UNDP Việt Nam, phối hợp cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) và Dự án Chống lừa đảo, đã tổ chức các phiên tham vấn đa bên nhằm xây dựng sổ tay an ninh số cho thanh niên.
Khoảng trống chính sách trong bảo vệ thanh niên trên không gian mạng
Thanh niên hiện là nhóm sử dụng internet và các nền tảng số với tần suất cao nhất, tham gia sâu vào các hoạt động học tập, lao động, giao tiếp xã hội và sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là hàng loạt rủi ro về an ninh mạng, quyền riêng tư và an toàn thông tin, trong khi các khung chính sách bảo vệ nhóm đối tượng này vẫn chưa theo kịp thực tiễn.
Theo ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), một trong những thách thức lớn hiện nay là thiếu các công cụ tham chiếu thống nhất để nhà hoạch định chính sách hiểu rõ những nguy cơ mà thanh niên đang phải đối mặt trên không gian số. Nhiều chính sách liên quan đến an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu hay chuyển đổi số vẫn mang tính chung, chưa thực sự “chạm” tới nhu cầu và hành vi cụ thể của người trẻ.
Ông Vũ Duy Hiền cho rằng, việc xây dựng sổ tay an ninh số cho thanh niên có thể trở thành một bước đi quan trọng để lấp đầy khoảng trống này. Không chỉ là tài liệu hướng dẫn cho người dùng trẻ, sổ tay còn có thể đóng vai trò là cơ sở tham khảo cho các cơ quan quản lý khi xây dựng chuẩn kỹ năng, chương trình giáo dục và các chính sách liên quan đến an toàn không gian mạng.
 |
| Ông Vũ Duy Hiền phát biểu tại sự kiện |
Từ góc nhìn thực tiễn, bà Nguyễn Như Quỳnh, COO dự án Chống lừa đảo, cho biết các rủi ro trên không gian mạng hiện nay đã vượt xa mức cảnh báo, trở thành những tổn hại cụ thể đối với thanh thiếu niên. Các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, kết hợp công nghệ cao và yếu tố tâm lý, khiến nhiều người trẻ dễ rơi vào bẫy dù có kiến thức công nghệ cơ bản.
Theo bà Nguyễn Như Quỳnh, thanh niên thường tự tin vào khả năng sử dụng công nghệ nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện rủi ro và ứng phó khi sự cố xảy ra. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những tài liệu hướng dẫn được thiết kế riêng cho nhóm đối tượng này, đồng thời giúp nhà hoạch định chính sách có cái nhìn sát thực hơn về mức độ tổn thương của thanh niên trong môi trường số.
 |
| Bà Nguyễn Như Quỳnh, COO Dự án chống lừa đảo tại buổi tham vấn |
Sổ tay an ninh số: Từ giáo dục kỹ năng đến nền tảng chính sách
Ở góc độ học thuật và đào tạo, TS Đoàn Trung Sơn, Giám đốc chương trình An toàn thông tin, Đại học Phenikaa, nhấn mạnh rằng sổ tay an ninh số cho thanh niên không nên dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức kỹ thuật. Theo ông, an ninh số cần được tiếp cận như một năng lực sống trong kỷ nguyên số, gắn với hành vi, đạo đức và trách nhiệm xã hội của người trẻ.
TS Đoàn Trung Sơn cho rằng, sổ tay nên được xây dựng theo dạng các mô-đun tình huống, phản ánh những rủi ro mà thanh niên thường gặp trong đời sống số hằng ngày. Cách tiếp cận này không chỉ giúp nội dung dễ hiểu, dễ áp dụng, mà còn tạo điều kiện để các nhà quản lý và nhà giáo dục sử dụng sổ tay như một tài liệu đầu vào cho việc thiết kế chương trình đào tạo và chính sách dài hạn.
Theo chuyên gia Đặng Hoa Nam, đại diện Hiệp hội Bảo vệ trẻ em Việt Nam, các rủi ro trên không gian mạng không chỉ gây thiệt hại cho cá nhân, mà còn tác động đến quyền lợi của nhóm trẻ em, thanh niên và lợi ích chung của xã hội.
Ông Đặng Hoa Nam cho rằng, sổ tay an ninh số cần được đặt trong khung bảo vệ quyền trẻ em và thanh niên, giúp nhà hoạch định chính sách cân bằng giữa yêu cầu bảo vệ và việc trao quyền cho người trẻ. Thay vì tiếp cận theo hướng kiểm soát, sổ tay nên góp phần nâng cao năng lực tự bảo vệ và ý thức trách nhiệm của thanh niên trong môi trường số.
 |
| Ông Đặng Hoa Nam nêu ý kiến về sổ tay an ninh số |
Từ góc độ phát triển quốc tế, bà Đỗ Lê Thu Ngọc, Trợ lý Trưởng đại diện thường trú, Trưởng phòng Tăng trưởng bao trùm, UNDP Việt Nam, nhấn mạnh rằng an ninh số là điều kiện nền tảng để bảo đảm chuyển đổi số bao trùm và bền vững.
Theo bà Thu Ngọc, sẽ rất khó để thiết kế các chính sách chuyển đổi số hiệu quả nếu thiếu đi các cơ chế bảo vệ phù hợp cho thanh niên. Sổ tay an ninh số, do đó, có thể trở thành công cụ hỗ trợ nhà hoạch định chính sách lồng ghép yếu tố an toàn, quyền riêng tư và bình đẳng vào các chiến lược phát triển số quốc gia.
 |
| Các chuyên gia của NCA tham dự sự kiện |
Hướng tới một thế hệ thanh niên an toàn và chủ động trong kỷ nguyên số
Xây dựng sổ tay an ninh số cho thanh niên không chỉ nhằm giảm thiểu rủi ro, mà còn hướng tới mục tiêu dài hạn là hình thành một thế hệ công dân số an toàn, có trách nhiệm và chủ động. Với nhà hoạch định chính sách, sổ tay là cầu nối giữa thực tiễn đời sống số của thanh niên và các quyết sách mang tính chiến lược.
Khi được đặt đúng vị trí trong hệ thống chính sách, sổ tay an ninh số có thể trở thành nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số an toàn, bao trùm và bền vững cho Việt Nam trong những năm tới.
Xem thêm:
Đăng Khoa