Niềm tin số - tài sản vô hình dễ bi đánh mất

Trong 10 năm qua, thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng bùng nổ với tốc độ trung bình 18-25%/năm. Những con số ấy khẳng định đây là lĩnh vực có tiềm năng khổng lồ, góp phần thúc đẩy kinh tế số trở thành trụ cột mới của nền kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, đi cùng sự phát triển mạnh mẽ là thách thức không nhỏ là niềm tin của người tiêu dùng.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), chia sẻ tại Hội nghị "KOL với kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), nhận định: “Niềm tin số là yếu tố rất quan trọng trong thương mại điện tử. Nếu được vun đắp, nó sẽ giúp thị trường phát triển bền vững. Nhưng nếu bị xói mòn, hậu quả sẽ lan tỏa ra toàn xã hội”.

Trong thương mại điện tử, niềm tin đến từ ba trụ cột. Thứ nhất, doanh nghiệp minh bạch và giữ đúng cam kết. Thứ hai, KOL – những người có sức ảnh hưởng – phải đặt uy tín và trách nhiệm xã hội lên hàng đầu. Thứ ba, cơ quan quản lý nhà nước cần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, xử lý nghiêm các hành vi gian lận.

Đặc biệt, KOL đang trở thành cầu nối quan trọng giữa sản phẩm và khách hàng. Khi một nghệ sĩ hay người nổi tiếng giới thiệu sản phẩm, người tiêu dùng có xu hướng tin tưởng và sẵn sàng “rút ví”. Nhưng chính vì sức ảnh hưởng quá lớn ấy, một số KOL đã biến niềm tin thành công cụ trục lợi cá nhân. Thực tế đã có trường hợp lợi dụng uy tín cá nhân để bán hàng giả, quảng cáo sai sự thật, hoặc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hệ quả không chỉ dừng lại ở việc người tiêu dùng mất tiền, mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tạo ra làn sóng hoài nghi, cảnh giác thái quá. Niềm tin số vốn mong manh trở thành mục tiêu dễ tổn thương nhất. Ông Hoàng Ninh cảnh báo: “Nếu niềm tin không được giữ vững, thương mại điện tử không thể phát triển lành mạnh. Chúng ta cần có sự đồng hành của Bộ Công Thương, Bộ Công an, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch, cũng như các hiệp hội để xây dựng môi trường minh bạch, giảm thiểu rủi ro từ niềm tin sai lệch gây ra”.

Khi niềm tin mất đi, xã hội đối mặt nguy cơ lớn hơn

Không chỉ riêng thương mại điện tử, khủng hoảng niềm tin đang trở thành thách thức của cả xã hội. Câu chuyện của Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Xuân Bắc trong một chương trình livestream quay số trúng thưởng là minh chứng rõ ràng.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Xuân Bắc, chia sẻ tại Hội nghị "KOL với kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Chương trình này do Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam phối hợp cùng Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam và nhiều cơ quan uy tín tổ chức. Phần thưởng cao nhất trị giá 50 triệu đồng, được kỳ vọng vừa quảng bá hàng chính hãng, vừa lan tỏa thông điệp bảo vệ người tiêu dùng.

Khi Xuân Bắc trực tiếp gọi điện thông báo cho người trúng giải, anh nhận lại phản ứng bất ngờ của người dùng: “Cho mày tất, tôi có biết Xuân Bắc là ai đâu”, hoặc “Thôi nhé, lừa đảo, Campuchia nhé”. Dù Xuân Bắc kiên nhẫn giải thích, thậm chí tự nhận diện bản thân, người nghe vẫn một mực nghi ngờ. Cuối cùng, ban tổ chức buộc phải quay lại giải thưởng.

Câu chuyện tưởng chừng hài hước nhưng lại phơi bày một thực tế đáng lo ngại: niềm tin của công chúng đã bị xói mòn nặng nề bởi quá nhiều vụ lừa đảo trước đó. Người dân vì cảnh giác nên đánh mất cơ hội thực sự. Nguy hiểm hơn, họ dần không còn tin vào những điều tốt đẹp, coi ngay cả giá trị thật cũng có thể là cái bẫy.

Xuân Bắc thẳng thắn chia sẻ: “Khủng hoảng niềm tin không chỉ đến với thương hiệu, mà còn đến với mỗi người. Khi mất niềm tin, chúng ta dễ sống ích kỷ, và điều đó góp phần băng hoại đạo đức xã hội”.

Từ thương mại điện tử đến đời sống hàng ngày, niềm tin đang trở thành một “tài sản vô hình” quý giá nhưng rất mong manh. Niềm tin chỉ có thể xây dựng bằng minh bạch, trách nhiệm và trải nghiệm tích cực, nhưng lại rất dễ bị phá vỡ bởi những hành vi gian dối. Một lần mất niềm tin, có thể mất nhiều năm mới lấy lại được.

Vậy nên, xây dựng lại niềm tin phải là nhiệm vụ cấp thiết. Doanh nghiệp cần coi niềm tin là tài sản lớn nhất, không thể đánh đổi lấy lợi nhuận ngắn hạn. KOL phải hiểu rằng mỗi lời giới thiệu sản phẩm đều là cam kết với người hâm mộ. Người tiêu dùng cần tỉnh táo, chọn sản phẩm từ nguồn uy tín, đồng thời lên tiếng khi quyền lợi bị xâm phạm. Và hơn hết, cơ quan quản lý phải siết chặt giám sát, xử lý nghiêm minh để củng cố lại niềm tin chung.

Niềm tin đến từ sự minh bạch và trách nhiệm, nhưng dễ bị lung lay trước gian lận, giả mạo và thiếu kiểm soát. Câu chuyện từ thương mại điện tử đến trường hợp Xuân Bắc cho thấy: nếu niềm tin không được bảo vệ, chúng ta sẽ đánh mất không chỉ thị trường bền vững mà còn cả nền tảng đạo đức xã hội.

Khôi phục và giữ vững niềm tin vì thế phải là ưu tiên hàng đầu. Bởi chỉ khi có niềm tin, thương mại điện tử mới tiếp tục phát triển, xã hội mới duy trì những giá trị tốt đẹp, và kinh tế số mới thật sự trở thành động lực cho tương lai.

Thu Uyên