Niềm tin số (Digital Trust) là khái niệm thể hiện sự tin tưởng của cá nhân, tổ chức vào khả năng vận hành an toàn, minh bạch và đáng tin cậy của các hệ thống công nghệ số. Đó là khi người dùng tin rằng dữ liệu cá nhân của họ không bị lộ lọt, các giao dịch được bảo mật, hệ thống vận hành ổn định và không bị gián đoạn bởi các cuộc tấn công mạng.

Tuy nhiên, niềm tin số không thể tự sinh ra, càng không thể duy trì nếu thiếu đi một hệ thống an ninh mạng vững chắc. Một nền tảng dịch vụ công trực tuyến dù hiện đại đến đâu nhưng bị tấn công, làm rò rỉ dữ liệu công dân - sẽ khiến người dân mất niềm tin vào toàn bộ quá trình số hóa của bộ máy hành chính. Một doanh nghiệp thương mại điện tử dù có nền tảng tiện lợi, thân thiện đến đâu, nhưng bị hacker tấn công và đánh cắp thông tin thẻ ngân hàng - cũng sẽ bị người tiêu dùng quay lưng.

An ninh mạng: “Từ khóa” chính cho niềm tin số

Khi công nghệ số trở thành hạ tầng cứng và hạ tầng mềm cho các lĩnh vực như thương mại, giáo dục, y tế, hành chính công..., an ninh mạng đóng vai trò “người gác cổng” cho sự vận hành an toàn của toàn hệ sinh thái. Trong nền kinh tế số, nơi mọi hoạt động - từ giao dịch, ký kết hợp đồng đến lưu trữ thông tin - đều diễn ra trên nền tảng số, niềm tin là yếu tố quan trọng hàng đầu để thúc đẩy hành vi số.

Một doanh nghiệp chỉ chấp nhận chuyển đổi số khi tin rằng hệ thống của mình không bị rò rỉ dữ liệu. Một người dân chỉ dám dùng ngân hàng số, ví điện tử nếu biết rằng thông tin cá nhân và tài chính của mình được bảo vệ khỏi hacker và các phần mềm gián điệp.

Do đó, an ninh mạng chính là nhân tố “kích hoạt” lòng tin - từ đó tạo ra sự lan tỏa trong hành vi, tạo động lực cho phát triển kinh tế số và xã hội số. Ở chiều ngược lại, niềm tin số - khi được thiết lập - sẽ thúc đẩy người dân, doanh nghiệp tích cực tham gia các nền tảng, góp phần vào chuyển đổi số quốc gia.

Có 4 “từ khóa” chính cho niềm tin số của người dùng khi sử dụng dịch vụ trực tuyến của một cơ quan, tổ chức, đó là: An ninh mạng, Quyền riêng tư/kiểm soát dữ liệu; Giá trị, lợi ích mang lại; Tính sẵn sàng chịu trách nhiệm, cách ứng phó, giải trình trong trường hợp bị tấn công.

Vì thế, để củng cố và tạo dựng niềm tin số cho người dùng Internet Việt Nam, cần có sự liên kết, đồng hành giữa 3 bên gồm: Nhà nước - Các cơ quan nhà nước trong những lĩnh vực khác nhau; Doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ an toàn thông tin; Doanh nghiệp, đơn vị cung cấp dịch vụ trên môi trường số.

Khi người dùng ngày càng có ý thức hơn về quyền riêng tư và an toàn thông tin cá nhân, kỳ vọng của họ vào các tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước cũng ngày càng cao hơn. Chính điều này đã và đang trở thành áp lực tích cực buộc các tổ chức phải tăng cường năng lực an ninh mạng.

Niềm tin số không chỉ là kết quả, mà còn là động lực để cải thiện hạ tầng kỹ thuật. Sự xuất hiện của các tiêu chuẩn bảo mật mới, các giải pháp mã hóa tiên tiến, ứng dụng AI trong phát hiện mối đe dọa, hay việc tuân thủ các quy định pháp lý như Luật An ninh mạng, Nghị định về bảo vệ dữ liệu cá nhân... đều xuất phát từ áp lực của một xã hội đang đòi hỏi một môi trường số đáng tin cậy hơn.

Trụ cột chiến lược để xây dựng niềm tin số quốc gia

Nhiều quốc gia đã nhìn nhận rõ ràng mối quan hệ giữa an ninh mạng và niềm tin số như một phần không thể tách rời trong chiến lược phát triển số. Việt Nam cũng không ngoại lệ. Với quan điểm, An ninh mạng phải là động lực xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong thời gian qua, đã có nhiều chính sách, chiến lược về an ninh mạng được xây dựng và triển khai, áp dụng như: “Chiến lược an ninh mạng quốc gia”, “Chương trình bảo vệ trẻ em trên không gian mạng”, “Liên minh xây dựng niềm tin số”...

Gần đây nhất, từ ngày 1/3/2025, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) chính thức tiếp nhận và triển khai nhiệm vụ bảo đảm an toàn thông tin, được bàn giao từ Bộ TT&TT, nay là Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo Thượng tá Lê Xuân Thuỷ - Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an là đầu mối duy nhất để tổ chức và người dân có thể tìm tới nếu gặp những vấn đề liên quan đến an ninh mạng.

Phát huy vai trò “lá chắn thép” bảo vệ không gian mạng, A05 cũng tiếp tục tăng cường các hoạt động để sẵn sàng hỗ trợ, ứng phó cho các tổ chức thuộc khối chính phủ cũng như doanh nghiệp, các tổ chức trong xã hội. A05 đã ra mắt hệ thống SOC quốc gia, trọng tâm là nền tảng thông tin cảnh báo hiểm hoạ tấn công mạng TIP kết nối và sẵn sàng chia sẻ những cảnh báo về các hoạt động tấn công mạng cũng như chiến dịch tấn công mạng vào Việt Nam và các tổ chức.

Ngoài ra, Cục An ninh mạng cũng đã thành lập Liên minh ứng phó, khắc phục sự cố An ninh mạng quốc gia, trên cơ sở đó tập hợp các lực lượng, các đội ngũ chuyên gia, cá nhân cũng như các tổ chức làm về an ninh mạng trong xã hội. Với vai trò đứng đầu trong Liên minh, VNCERT sẽ điều phối các lực lượng này để tham gia hỗ trợ, ứng cứu xử lý sự cố cho các tổ chức theo quy định của pháp luật.

Có thể nói, một nền tảng số quốc gia, nếu không có niềm tin từ người dân, thì sẽ chỉ là hệ thống kỹ thuật “tốt trên giấy tờ”. Nhưng để có được niềm tin đó, mọi tầng lớp - từ Chính phủ, doanh nghiệp đến cá nhân - đều phải tham gia vào “hệ sinh thái an ninh mạng”. Bởi an ninh mạng không thể là cuộc chiến đơn độc của một cá nhân hay một tổ chức.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2025 của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) diễn ra ngày 15/7/2025, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã nhận định, không gian mạng trở thành mặt trận chiến lược mới, nơi các hình thức tấn công mạng có tổ chức, quy mô lớn, mục tiêu là nhằm vào chuỗi cung ứng công nghệ, hạ tầng dữ liệu, hệ thống truyền thông trọng yếu.

Tuy nhiên, những thách thức lớn về bảo đảm an toàn, an ninh mạng, công tác đảm bảo an ninh, an ninh mạng là một yêu cầu mới về hạ tầng số, về hệ thống điều hành điện tử, về an ninh dữ liệu công… sẽ không là trở ngại, mà trở thành động lực để đội ngũ làm an ninh mạng Việt Nam tiếp tục nỗ lực hơn nữa, chủ động xây dựng các giải pháp “nội lực”, làm chủ công nghệ, từng bước hình thành hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia.

Bởi, bảo vệ an ninh mạng không chỉ là bảo vệ thiết bị, dữ liệu hay hệ thống - đó còn là bảo vệ niềm tin số, bảo vệ nền tảng cho sự phát triển của chính phủ số, kinh tế số và xã hội số Việt Nam. Khi an ninh mạng được đảm bảo, niềm tin số được vun đắp, hành trình chuyển đổi số quốc gia sẽ ngày càng vững vàng và toàn diện hơn.

Phạm Lê