Đào tạo cho người làm chính sách để hỗ trợ thanh niên đúng và trúng

Trong bối cảnh hạ tầng số phát triển nhanh, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ phổ cập Internet cao trong khu vực. Gần 96,9% thanh thiếu niên hiện diện trên không gian mạng. Tuy nhiên, mức độ tiếp cận công nghệ cao không đồng nghĩa với năng lực tự bảo vệ tương xứng. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ nâng cao kỹ năng cho người trẻ, mà còn đòi hỏi các cơ quan, đơn vị liên quan phải có chính sách và phương thức hỗ trợ sát thực tế hơn.

Nhiều số liệu cho thấy những nguy cơ trên môi trường số đang tác động trực tiếp tới thanh thiếu niên. Gần 34% học sinh từng tham gia vào các hành vi bắt nạt trên mạng với nhiều vai trò khác nhau; hơn 36,5% từng phải đối mặt với hình ảnh bạo lực trực tuyến. Những con số này cho thấy khoảng cách giữa mức độ sử dụng công nghệ và năng lực nhận diện, ứng phó với rủi ro vẫn còn lớn.

Bà Đỗ Lê Thu Ngọc, Trợ lý Trưởng đại diện Thường trú, Trưởng phòng Tăng trưởng bao trùm, UNDP Việt Nam.

Phát biểu tại buổi thảo luận, bà Đỗ Lê Thu Ngọc, Trợ lý Trưởng đại diện Thường trú, Trưởng phòng Tăng trưởng bao trùm, UNDP Việt Nam, cho rằng thanh niên là nhóm tiếp cận công nghệ sớm nhất, nhanh nhất, nhưng cũng dễ bị tổn thương nếu thiếu công cụ, kỹ năng và cơ chế bảo vệ phù hợp từ gia đình, nhà trường, nơi làm việc và các tổ chức liên quan.

Theo bà, việc xây dựng chương trình đào tạo có tính ứng dụng cao dành cho những người tham gia hoạch định, điều chỉnh và triển khai chính sách sẽ góp phần giúp các đơn vị hiểu rõ hơn về an ninh số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, từ đó xây dựng môi trường số an toàn hơn cho thanh niên trong học tập, lao động và đời sống hằng ngày.

Nội dung đào tạo cần được thiết kế theo hướng thực chất, dễ tiếp cận, bám sát các tình huống mà thanh niên thường gặp trên mạng xã hội và các nền tảng số. Tuy nhiên, đối tượng trọng tâm của chương trình không phải thanh niên nói chung, mà là đội ngũ làm chính sách, quản lý và triển khai tại các đơn vị như nhà trường, doanh nghiệp, tổ chức xã hội.

Mục tiêu của chương trình là giúp các nhóm này nắm được bối cảnh mới của môi trường số, hiểu rõ các rủi ro mà thanh niên đang đối mặt, đồng thời cập nhật các quy định pháp luật liên quan để có căn cứ điều chỉnh chính sách nội bộ, quy trình hỗ trợ, hoạt động truyền thông và cơ chế bảo vệ phù hợp hơn.

Trong bối cảnh rủi ro mạng thay đổi nhanh, độ trễ trong nhận thức và chính sách có thể khiến thanh niên trở thành nhóm chịu tác động trực tiếp. Vì vậy, đào tạo cho đội ngũ xây dựng và thực thi chính sách là bước đi cần thiết để tăng khả năng phòng ngừa từ sớm, thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Rủi ro số đòi hỏi chính sách phải cập nhật liên tục

Ông Ngô Minh Hiếu, CEO dự án Chống lừa đảo.

Ông Ngô Minh Hiếu, CEO dự án Chống lừa đảo, cho biết thanh niên hiện là nhóm sử dụng Internet và mạng xã hội nhiều nhất, nên cũng thường xuyên phải đối mặt với các mối đe dọa như lừa đảo trực tuyến, thông tin sai lệch, đánh cắp dữ liệu, xâm phạm quyền riêng tư và các hình thức thao túng trên không gian mạng.

Theo ông, điều quan trọng không phải là kiểm soát thanh niên, mà là giúp các đơn vị liên quan nhận diện đúng nguy cơ, hiểu đúng hành vi và nhu cầu của người trẻ để xây dựng các chính sách và giải pháp hỗ trợ hiệu quả hơn. Trong đó, việc cập nhật kiến thức pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng chống lừa đảo trực tuyến là yêu cầu cấp thiết.

Thực tế cho thấy, nhiều thanh niên trong quá trình tìm việc làm online đã trở thành mục tiêu của tội phạm mạng. Có trường hợp bị phát tán mã độc qua các đường link tuyển dụng giả mạo, hoặc bị lôi kéo tham gia các hội nhóm “việc nhẹ lương cao” trên mạng xã hội rồi mất quyền kiểm soát thiết bị, tài khoản ngân hàng. Thậm chí, đã có nạn nhân bị lừa hơn 300 triệu đồng thông qua các kịch bản xin việc trực tuyến.

Tiến sĩ Đoàn Trung Sơn - Giám đốc Chương trình An ninh mạng Đại học Phenikaa.

Chia sẻ tại buổi thảo luận, Tiến sĩ Đoàn Trung Sơn - Giám đốc Chương trình An ninh mạng Đại học Phenikaa cho rằng đối với thanh niên dữ liệu được thu thập không chỉ từ mạng xã hội mà còn từ nền tảng học tập trực tuyến, ứng dụng việc làm, thương mại điện tử, dịch vụ tài chính số,... Vì thế, tiến sĩ cho rằng rủi ro dữ liệu gắn chặt với quá trình tham gia kinh tế số.

Từ thực trạng đó, các đại biểu cho rằng việc xây dựng chương trình đào tạo về an ninh số và bảo vệ dữ liệu cá nhân cho nhóm làm chính sách, quản lý và hỗ trợ thanh niên là cần thiết và cấp bách. Đây không chỉ là hoạt động nâng cao nhận thức, mà còn là cơ sở để các cơ quan, trường học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan rà soát, điều chỉnh các chính sách tại đơn vị mình cho phù hợp với bối cảnh pháp luật và môi trường số hiện nay.

Toàn cảnh buổi thảo luận.

Về lâu dài, nếu được thiết kế bài bản và bám sát thực tiễn, chương trình sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái hỗ trợ thanh niên an toàn hơn trên không gian mạng, nơi người trẻ không chỉ được trang bị kỹ năng tự bảo vệ mà còn được đồng hành bởi các chính sách đúng, đủ và kịp thời.

Thu Uyên