Meta đang đối mặt với phán quyết bồi thường 375 triệu USD trong vụ án liên quan đến bóc lột trẻ em. Ảnh minh hoạ.

Chiến thắng "mang tính lịch sử" trước gã khổng lồ công nghệ

Hôm thứ Ba vừa qua, bồi thẩm đoàn tại bang New Mexico đã yêu cầu Meta (công ty mẹ của Facebook và Instagram) phải nộp 375 triệu USD tiền phạt dân sự. Phán quyết được đưa ra sau khi bồi thẩm đoàn kết luận tập đoàn này đã gây hiểu lầm cho người tiêu dùng về mức độ an toàn và tạo điều kiện cho các hành vi gây hại, bao gồm bóc lột tình dục trẻ em.

Đây là phiên tòa không có bồi thẩm đoàn đầu tiên xác định Meta phải chịu trách nhiệm cho những hành vi sai trái xảy ra ngay trên nền tảng của mình. Tổng chưởng lý bang New Mexico, ông Raúl Torrez, khẳng định: “Phán quyết này là một chiến thắng lịch sử cho mọi trẻ em và gia đình đã phải trả giá cho việc Meta đặt lợi nhuận lên trên sự an toàn.”

Vụ kiện được văn phòng Tổng chưởng lý khởi xướng từ tháng 12/2023, dựa trên kết quả điều tra kéo dài hai năm của tờ Guardian. Cuộc điều tra này vạch trần việc Facebook và Instagram đã vô tình trở thành một loại "chợ" cho hoạt động buôn bán tình dục trẻ em.

Tại phiên tòa, hàng loạt bằng chứng đắt giá đã được trình diện nhằm bóc trần những lỗ hổng trong hệ thống quản lý của Meta, nổi bật là kết quả từ chiến dịch mang mật danh "Operation MetaPhile". Đây là cuộc điều tra "gài bẫy" do các đặc vụ chìm thực hiện, dẫn đến việc bắt giữ ba người đàn ông vào năm 2024 với cáo buộc lợi dụng chính các nền tảng của tập đoàn để tiếp cận và xâm hại tình dục trẻ em.

Không dừng lại ở đó, các tài liệu nội bộ và lời khai cho thấy một thực trạng đáng báo động khi cả nhân viên tập đoàn lẫn các chuyên gia bảo vệ trẻ em bên ngoài đã nhiều lần đưa ra cảnh báo về những rủi ro hiện hữu, nhưng các lãnh đạo cấp cao bị cáo buộc đã phớt lờ và đưa ra những thông tin sai lệch nhằm trấn an công chúng.

Đáng chú ý, các điều tra viên cùng Trung tâm Quốc gia về Trẻ em Mất tích và Bị bóc lột (NCMEC) còn chỉ ra rằng việc Meta phụ thuộc quá mức vào trí tuệ nhân tạo đã tạo ra một khối lượng khổng lồ các báo cáo "rác" không có giá trị thực tiễn, gây cản trở nghiêm trọng đến tiến độ xác minh và công tác phá án của lực lượng thực thi pháp luật.

Tranh cãi về quyền riêng tư và tương lai của cuộc chiến pháp lý

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn nhất tại phiên tòa là quyết định mã hóa Facebook Messenger vào năm 2023. Các cơ quan hành pháp cho rằng việc mã hóa này đã trực tiếp cản trở việc tiếp cận bằng chứng quan trọng chống lại những đối tượng dụ dỗ trẻ vị thành niên và trao đổi hình ảnh lạm dụng (CSAM).

Phản hồi trước phán quyết, đại diện Meta tuyên bố sẽ kháng cáo và cáo buộc Tổng chưởng lý Torrez đưa ra những lập luận "giật gân, chọn lọc tài liệu thiên lệch". Phía Meta khẳng định luôn nỗ lực bảo vệ người dùng và đã đầu tư hàng tỷ USD vào công nghệ, bao gồm cả việc ra mắt tính năng tài khoản dành cho thanh thiếu niên vào năm 2024.

Trước đây, các mạng xã hội thường dựa vào Điều 230 của Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông để miễn trừ trách nhiệm đối với nội dung do người dùng tạo ra. Tuy nhiên, tòa án New Mexico đã bác bỏ nỗ lực viện dẫn đạo luật này của Meta vào tháng 6/2024. Lý do là vụ kiện tập trung vào thiết kế sản phẩm và các quyết định quản trị nội bộ của Meta, chứ không chỉ đơn thuần là ngôn luận của người dùng.

Phán quyết bồi thường 375 triệu USD, tương ứng với mức phạt dân sự tối đa 5.000 USD cho mỗi hành vi vi phạm theo Đạo luật Thực hành Không công bằng của bang New Mexico, thực tế mới chỉ là hồi chuông cảnh báo đầu tiên đối với Meta. Bước sang giai đoạn tiếp theo của quá trình tố tụng dự kiến bắt đầu từ ngày 4/5, văn phòng Tổng chưởng lý sẽ quyết liệt yêu cầu áp dụng thêm các hình phạt tài chính bổ sung, đồng thời buộc tập đoàn này phải thực hiện những thay đổi cốt lõi về thiết kế nền tảng nhằm thiết lập một "lá chắn" bảo vệ trẻ em hiệu quả hơn. 

Các yêu cầu cụ thể bao gồm việc triển khai quy trình xác minh độ tuổi thực chất, thiết lập cơ chế loại bỏ triệt để các đối tượng săn mồi khỏi hệ thống, và đặc biệt là phải có giải pháp bảo vệ trẻ vị thành niên trước các hình thức liên lạc mã hóa vốn đang bị lợi dụng để che giấu các hành vi phạm tội nghiêm trọng.

Hiện tại, Meta vẫn đang đối mặt với các vụ kiện tương tự tại Los Angeles cùng với các "ông lớn" khác như YouTube. Sự kiện tại New Mexico được dự báo sẽ mở ra một làn sóng kiện tụng và cải cách pháp lý mạnh mẽ, buộc các tập đoàn công nghệ phải chịu trách nhiệm thực sự cho sự an toàn của thế hệ tương lai trên không gian mạng.

Lệ Thanh