 |
Theo Financial Times, xu hướng này tăng mạnh trong vài tháng gần đây, trùng với thời điểm các tập đoàn công nghệ lớn như OpenAI và Google tung ra các mô hình tạo hình ảnh AI thế hệ mới. Những công cụ này có thể tạo ra hình ảnh có độ chân thực cao đến mức gần như không thể phân biệt thật – giả, từ nếp gấp trên giấy, con dấu, chữ ký, cho đến từng chi tiết nhỏ trong logo hay danh mục hàng hóa.
AppZen, công ty chuyên về an ninh tài chính, cho biết 14% tài liệu gian lận mà họ phát hiện trong tháng 9 vừa qua là hóa đơn do AI tạo ra, trong khi cùng kỳ năm ngoái con số này hoàn toàn bằng 0. Còn theo công ty Fintech Lamps, chỉ trong 90 ngày, hệ thống phát hiện gian lận của họ đã ghi nhận hơn 1 triệu USD yêu cầu hoàn chi phí sai lệch – phần lớn có dấu hiệu bị tạo ra bằng công nghệ AI.
Giới chuyên gia cho rằng, kể từ khi OpenAI ra mắt phiên bản GPT-4o vào tháng 3, tình trạng làm giả hóa đơn bằng AI đã tăng vọt. Trang Maeil Business Newspaper trích nhận định của Financial Times cho biết: “Những hóa đơn này tinh vi đến mức hệ thống kế toán hoặc kiểm toán viên con người gần như không thể phát hiện bằng mắt thường”.
Trước đây, việc làm giả hóa đơn đòi hỏi thuê dịch vụ chỉnh sửa ảnh hoặc đơn vị làm giả tài liệu trực tuyến. Nay, chỉ với vài dòng mô tả, AI có thể tạo ra hóa đơn hoàn chỉnh trong vài giây. Điều này khiến nguy cơ gian lận tài chính lan rộng không chỉ ở các tập đoàn lớn mà cả trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Để đối phó, nhiều công ty đang triển khai các hệ thống phát hiện gian lận dựa trên AI, có khả năng quét hình ảnh hóa đơn, phân tích siêu dữ liệu, truy vết nguồn gốc file, xác định thời điểm chụp ảnh hoặc đối chiếu thông tin chuyến công tác của nhân viên để phát hiện bất thường. Một số hệ thống còn kết hợp học máy (machine learning) để nhận diện mẫu hành vi chi tiêu đáng ngờ, giúp phát hiện sớm gian lận trước khi thiệt hại xảy ra.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng “cuộc đua giữa kẻ gian và công nghệ phát hiện” đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. AI giúp doanh nghiệp tự động hóa và tăng năng suất, nhưng đồng thời cũng trao công cụ mạnh mẽ vào tay những người có ý đồ xấu.
“AI tạo ra cơ hội lớn, nhưng nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp, nó cũng mở ra cánh cửa cho gian lận tài chính tinh vi hơn bao giờ hết,” một chuyên gia an ninh mạng được Financial Times dẫn lời cảnh báo. “Các doanh nghiệp cần đầu tư song song vào công nghệ nhận diện gian lận và đào tạo nhân sự kiểm toán nội bộ – nếu không, họ sẽ trả giá bằng uy tín và tổn thất tài chính nặng nề.”
Hiện tượng này được ví như “mặt trái” của làn sóng AI trong doanh nghiệp – khi công nghệ được thiết kế để hỗ trợ hiệu quả lại đang bị lợi dụng để tạo ra các hành vi gian lận gần như không thể phát hiện. Và nếu không hành động kịp thời, chính các doanh nghiệp sẽ trở thành nạn nhân của công nghệ mà họ đang sử dụng để tối ưu hóa hoạt động của mình.
An Lâm
Bình luận