Ảnh minh họa. Nguồn Shutterstock

Mối đe dọa an ninh mạng ngày càng nghiêm trọng

Những năm gần đây, tội phạm mạng đã chuyển từ các vụ tấn công nhỏ lẻ sang những chiến dịch có quy mô quốc gia, nhắm thẳng vào cơ quan chính phủ, hạ tầng thiết yếu và chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo khảo sát của Microsoft, chính phủ hiện nằm trong top 3 lĩnh vực bị tấn công nhiều nhất, với thủ đoạn ngày càng tinh vi nhờ sự hỗ trợ của công nghệ AI.

Không chỉ đánh cắp dữ liệu, nhiều nhóm tin tặc còn hướng tới gây rối loạn dịch vụ công, tung tin giả và làm xói mòn niềm tin xã hội. Tại Đức, một báo cáo mới đây ước tính thiệt hại kinh tế do các vụ tấn công mạng trong năm qua đã lên tới 300 tỷ euro, trong đó ransomware chiếm tỷ lệ đáng kể.

Những động thái khẩn cấp từ các quốc gia

Một số nước đã công bố kế hoạch nâng cấp hệ thống phòng thủ mạng khi các mối đe dọa tấn công mạng càng gia tăng.

Tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đại diện bốn nước Nhật Bản, Úc, Ấn Độ và Mỹ vừa họp tại Tokyo để thảo luận về mối đe dọa từ Trung Quốc đối với an ninh mạng và an toàn hàng hải. Ngoại trưởng Nhật Bản Yoko Kamikawa nhấn mạnh: “Để có được sự thịnh vượng trong khu vực, chúng ta phải đảm bảo sự ổn định nền tảng trong các lĩnh vực hàng hải, không gian mạng và không gian. Chúng tôi, các quốc gia Bộ Tứ, đặt mục tiêu bảo vệ nền tảng thịnh vượng ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương khi xây dựng một cộng đồng quốc tế cùng tồn tại và cùng thịnh vượng.”

Tại Anh, Bộ trưởng Khoa học Peter Kyle cảnh báo đất nước đang “vô cùng dễ bị tổn thương” trước các mối đe dọa mạng. Ông chỉ trích chính phủ Bảo thủ tiền nhiệm đã làm suy yếu khả năng chống chịu trước các cuộc tấn công mạng và đại dịch trong tương lai: “Khả năng phục hồi quốc gia đã bị tổn hại nghiêm trọng và thảm khốc.”

Một Dự luật An ninh mạng và Khả năng phục hồi mới sẽ được trình lên Quốc hội Anh, cùng với Dự luật AI trong Bài phát biểu của Nhà vua. Tuy nhiên, Trung tâm An ninh mạng Quốc gia (NCSC) cảnh báo Vương quốc Anh vẫn đang tụt lại so với những quốc gia tiến hành tấn công mạng do nhà nước tài trợ, đặc biệt là nhằm vào hạ tầng trọng yếu.

Luật pháp siết chặt, tăng cường trách nhiệm

Bên cạnh Anh và Nhật Bản, nhiều quốc gia khác cũng hành động quyết liệt:

Nhật Bản đã thông qua Luật Phòng thủ mạng chủ động, cho phép cơ quan chức năng truy vết và vô hiệu hóa nguồn tấn công từ nước ngoài.

Trung Quốc chuẩn bị áp dụng quy định mới, yêu cầu sự cố an ninh mạng nghiêm trọng phải được báo cáo trong vòng 1 giờ.

Anh đang xem xét lệnh cấm trả tiền chuộc trong các vụ ransomware, trước mắt áp dụng cho khu vực công và hạ tầng trọng yếu.

Những động thái này phản ánh xu hướng chung: không chỉ nâng cấp công nghệ mà còn siết chặt trách nhiệm pháp lý của cả khu vực công và tư.

AI - con dao hai lưỡi trong an ninh mạng

AI vừa mở ra khả năng phòng thủ mới, vừa trở thành công cụ trong tay tin tặc. Nhiều chính phủ và doanh nghiệp đang đẩy nhanh ứng dụng AI cho phòng thủ, giám sát và phát hiện bất thường trên không gian mạng theo thời gian thực.

Từ phía tội phạm mạng, những cuộc tấn công giả mạo tinh vi, deepfake và mã độc tự thích ứng nhờ sử dụng AI đang bùng nổ. Một khảo sát của Lenovo với 600 lãnh đạo CNTT cho thấy 65% thừa nhận hệ thống bảo mật hiện nay chưa đủ sức chống lại tấn công có yếu tố AI, cho thấy cấp thiết phải đổi mới công nghệ phòng vệ.

An ninh mạng, tuyến phòng thủ quốc gia mới

Những diễn biến trong không gian mạng cho thấy, không một quốc gia nào đứng ngoài vòng nguy hiểm. Với tốc độ số hóa nền kinh tế - xã hội, mọi chậm trễ trong xây dựng cơ chế phòng thủ mạng đều có thể trả giá bằng những thiệt hại hàng trăm tỷ USD và khủng hoảng niềm tin.

Trong bối cảnh đó, an ninh mạng không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành yếu tố cốt lõi của an ninh quốc gia và ổn định chính trị. Bài học từ Nhật Bản, Anh hay khu vực Bộ Tứ cho thấy, chỉ khi kết hợp luật pháp nghiêm minh, công nghệ hiện đại và hợp tác toàn cầu, các chính phủ mới có thể đối phó hiệu quả với làn sóng tấn công mạng đang leo thang.

An Lâm (Theo TechRada; Reuters)