Thị phần chip AI của NVIDIA tại Trung Quốc đã rơi từ 95% xuống còn 0%.

Trong gần một thập kỷ, Nvidia gần như độc tôn tại thị trường Trung Quốc với các dòng chip như A100, H100 hay V100 – những "bộ não" vận hành hệ thống AI của các gã khổng lồ công nghệ như Alibaba, Tencent, Baidu và ByteDance. Trước năm 2023, theo Reuters, tới 95% GPU phục vụ huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo lớn tại Trung Quốc đều đến từ Nvidia, khiến logo của hãng trở thành biểu tượng không thể thay thế trong các trung tâm dữ liệu và phòng thí nghiệm.

Tuy nhiên, mọi thứ đảo lộn kể từ cuối năm 2022, khi Mỹ bắt đầu siết chặt quy định xuất khẩu chip AI tiên tiến với lý do an ninh quốc gia. Các sản phẩm chủ lực như H100, A100 bị cấm bán sang Trung Quốc; đến năm 2024, ngay cả các phiên bản H800 và A800 được Nvidia thiết kế riêng để tuân thủ giới hạn của Mỹ cũng không thoát khỏi lệnh cấm.

Chỉ trong vòng chưa đầy hai năm, thị phần chip AI cao cấp của Nvidia tại Trung Quốc "rơi từ 95% xuống 0%", theo South China Morning Post. Cái tên từng thống trị tuyệt đối giờ chỉ còn là kỷ niệm trong những trung tâm dữ liệu từng rực sáng biểu tượng "Nvidia Inside".

Jensen Huang không giấu được sự cay đắng khi nhận xét: "Việc trục xuất công nghệ Mỹ khỏi Trung Quốc không có lợi cho ai cả. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc với chính phủ để tìm đường trở lại". Đó không chỉ là tiếng nói của một doanh nhân mất thị phần mà còn là lời cảnh tỉnh về cái giá của sự chia cắt công nghệ. Trung Quốc từng chiếm khoảng 20% doanh thu toàn cầu của Nvidia, tương đương hàng chục tỷ USD mỗi năm, song phần lớn giờ đã biến mất.

Chính các lệnh cấm của Mỹ lại thúc đẩy sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngành bán dẫn Trung Quốc

Trớ trêu thay, chính các lệnh cấm của Mỹ lại thúc đẩy sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngành bán dẫn Trung Quốc. Chỉ trong 18 tháng, Huawei đã cho ra mắt chip Ascend 910B với hiệu năng tiệm cận H100 trong nhiều tác vụ huấn luyện AI. Các công ty như Biren, Moore Threads, Cambricon nhận được hàng tỷ USD đầu tư để phát triển chip nội địa. Theo TrendForce, thị phần chip tăng tốc AI của các hãng Trung Quốc đã tăng từ 5% năm 2022 lên gần 40% vào giữa năm 2025.

Một kỹ sư AI ở Thâm Quyến chia sẻ: "Trước đây 90% trung tâm dữ liệu của chúng tôi dùng Nvidia. Giờ 90% chuyển sang nội địa – hoặc nhập lậu".

Nvidia đã cố gắng xoay chuyển tình thế bằng cách tung ra các dòng chip mới như H20 hay L20, được "cắt giảm" sức mạnh để đáp ứng quy định xuất khẩu. Tuy nhiên, những sản phẩm này bị đánh giá kém hấp dẫn so với các lựa chọn trong nước. Doanh thu của hãng tại khu vực Trung Quốc (bao gồm Hồng Kông) giảm hơn 70% chỉ trong hai quý liên tiếp, theo báo cáo tài chính giữa năm 2025.

Trong mắt Jensen Huang, điều đáng lo ngại hơn không phải là mất thị trường, mà là nguy cơ chia rẽ tri thức. "Nếu bạn chia tách hệ sinh thái AI, bạn chia tách tiến bộ nhân loại," ông phát biểu tại một hội nghị công nghệ ở California. "Trung Quốc là một phần không thể thiếu của chuỗi đổi mới. Loại bỏ họ khỏi sân chơi đồng nghĩa với việc thế giới sẽ phát triển chậm lại".

Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn giữ vững lập trường. Lo ngại công nghệ AI có thể bị quân sự hóa khiến các nhà lập pháp Mỹ tiếp tục ủng hộ chính sách "tách rời công nghệ".

Sự kiện Nvidia mất thị phần tại Trung Quốc trở thành tấm gương phản chiếu cho kỷ nguyên địa chính trị công nghệ. Dù là công ty nghìn tỷ đô sở hữu công nghệ tiên phong, Nvidia vẫn không thể đứng ngoài cơn bão chính trị. Trong thế giới mà chip và dữ liệu được xem như "dầu mỏ mới", quyền lực không còn nằm hoàn toàn trong tay doanh nghiệp mà bị chi phối bởi chiến lược quốc gia.

Giới phân tích nhận định, nếu xu hướng này tiếp diễn, đến năm 2027 các hãng Trung Quốc có thể chiếm hơn 60% thị phần chip AI trong nước - một kịch bản từng bị coi là phi lý chỉ vài năm trước. Với Trung Quốc, đây là cú hích tăng tốc tự chủ công nghệ; còn với Mỹ, đó là bài học đắt giá về "hiệu ứng ngược" của chính sách kiểm soát.

Khôi Nguyên (Theo SCMP, Reuters)