Một nghiên cứu mới của Đại học Texas tại Austin, Texas A&M và Đại học Purdue chỉ ra rằng AI có thể “mục não” - hay còn gọi là AI brain rot - khi hấp thụ quá nhiều nội dung lan truyền, giật gân và thiếu chiều sâu.

Nhóm nghiên cứu do Junyuan Hong, giảng viên sắp nhận nhiệm vụ tại Đại học Quốc gia Singapore, dẫn dắt đã tiến hành thử nghiệm trên hai mô hình ngôn ngữ mở: Llama của Meta và Qwen của Alibaba. Các mô hình này được cho tiếp nhận hai loại dữ liệu: thông tin trung lập và các bài đăng mạng xã hội “gây nghiện” với từ ngữ phổ biến như “wow”, “look” hay “today only”. Mục tiêu là kiểm chứng tác động khi AI học từ nội dung thu hút lượt xem hơn là giá trị thực sự.

Kết quả cho thấy những mô hình “ăn” dữ liệu mạng xã hội kém chất lượng bắt đầu xuất hiện suy giảm nhận thức: khả năng lập luận yếu đi, trí nhớ ngắn hạn giảm, và thang đo hành vi ghi nhận xu hướng “phi đạo đức” gia tăng. Một số phép đo còn cho thấy các dấu hiệu lệch lạc tâm lý tương tự con người sau khi tiếp xúc lâu với tin xấu, phản ánh chính xác nghiên cứu về doomscrolling, hiện tượng não bộ con người bị bào mòn dần khi lướt mạng không ngừng.

“Huấn luyện bằng những nội dung lan truyền có thể giúp mở rộng quy mô dữ liệu, nhưng đồng thời âm thầm làm xói mòn khả năng lý luận, đạo đức và tập trung của mô hình,” Junyuan Hong cảnh báo. Nguy hiểm hơn, các mô hình này khó phục hồi hoàn toàn dù sau đó được tái huấn luyện bằng dữ liệu “sạch”.

Hiện tượng này càng nghiêm trọng khi AI ngày càng sản xuất nhiều nội dung trên mạng xã hội, tạo vòng luẩn quẩn: những bài viết, hình ảnh hay bình luận do AI tạo ra trở thành dữ liệu huấn luyện cho thế hệ AI tiếp theo, khiến chất lượng dữ liệu càng suy giảm. “Khi nội dung tạp nham do AI tạo lan rộng, nó ô nhiễm chính nguồn dữ liệu tương lai. Một khi ‘mục não’ bắt đầu, dữ liệu sạch cũng không thể chữa hết,” Hong nhấn mạnh.

Nghiên cứu gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh cho giới phát triển AI và người dùng: không phải thiếu thông tin làm AI kém chất lượng, mà là bị bội thực trong những thứ vô nghĩa. Với người dùng, đặc biệt giới trẻ, việc tiếp xúc liên tục với video ngắn, tin giật gân và nội dung mạng xã hội kém chất lượng không chỉ ảnh hưởng đến tư duy mà còn gián tiếp tiếp tay cho vòng luẩn quẩn “mục não” của AI.

Hoàng Phú