Trong lĩnh vực công nghệ, vệ sinh mạng (cyber hygiene) là thuật ngữ chỉ các hoạt động và thói quen tốt mà người dùng và tổ chức thực hiện để bảo vệ hệ thống, dữ liệu và sự an toàn của họ trong môi trường trực tuyến. Mục tiêu của vệ sinh mạng là giảm thiểu rủi ro tấn công mạng, bảo vệ thông tin cá nhân và nhạy cảm, ngăn chặn truy cập trái phép, và đảm bảo an ninh tổng thể cho không gian số của người dùng và doanh nghiệp.

Ảnh minh họa

Trong năm 2024–2025, CERT-In đã tiến hành hơn 9.700 cuộc kiểm toán an ninh mạng, phát hiện nhiều lỗ hổng trong các lĩnh vực trọng yếu như điện lực, giao thông và ngân hàng của Ấn Độ.

Để nâng cao nhận thức cộng đồng, các trường học ở Ấn Độ đã đưa an toàn số vào chương trình giảng dạy, trong khi cảnh sát tổ chức tập huấn cho người cao tuổi – nhóm thường xuyên trở thành mục tiêu của tội phạm mạng.

Tấn công mạng vào hệ thống chính phủ Ấn Độ

Từ năm 2019 đến 2023, các vụ tấn công mạng nhắm vào hệ thống chính phủ Ấn Độ đã tăng 138%. Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) ghi nhận nhiều vụ rò rỉ dữ liệu, trong khi cá nhân bị mất hàng tỷ USD qua các vụ gian lận UPI, cuộc gọi giả mạo và lừa đảo trực tuyến – tất cả đều khai thác thói quen vệ sinh mạng kém.

Những sai lầm thường gặp

Các lỗi phổ biến gồm: dùng mật khẩu yếu, nhấp vào liên kết lạ, chia sẻ mã ngân hàng, và kết nối WiFi công cộng không an toàn. Chỉ một cú nhấp chuột sai lầm có thể khiến tài khoản bị chiếm đoạt hoàn toàn, kẻ gian có thể rút sạch tiền trong vài phút.

Kiểm toán an ninh mạng

Kiểm toán an ninh mạng là quá trình đánh giá có hệ thống các biện pháp, chính sách và quy trình bảo mật của một tổ chức. Nó giúp bạn xác định các lỗ hổng và ngăn chặn các vi phạm dữ liệu tiềm ẩn. Nó hỗ trợ bạn bảo vệ cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin của tổ chức khỏi các mối đe dọa mạng , cả bên ngoài lẫn bên trong.

Trong năm 2024–2025, Đội ứng phó khẩn cấp máy tính Ấn Độ (CERT-IN) đã thực hiện hơn 9.700 cuộc kiểm toán an ninh mạng tại các lĩnh vực trọng yếu như điện lực, giao thông, và ngân hàng của Ấn Độ. Kết quả cho thấy còn nhiều lỗ hổng có thể phòng tránh nhờ các thói quen vệ sinh mạng cơ bản và đào tạo nhận thức an ninh định kỳ.

An toàn số trong cộng đồng

Các trường học ở Ấn Độ hiện tại đã đưa an toàn số vào chương trình giảng dạy thường xuyên, trong khi cảnh sát tổ chức các buổi tập huấn cho người cao tuổi – nhóm thường xuyên bị tội phạm mạng nhắm tới. Nội dung tập huấn bao gồm: cách nhận diện website giả, xác minh danh tính người gọi, và sử dụng các phương thức xác thực an toàn khi giao dịch trực tuyến.

Xác thực hai lớp

Xác thực hai lớp (2FA) và xác minh nhiều bước là biện pháp bảo vệ quan trọng cho tài khoản số. Dù các công ty công nghệ tích cực quảng bá các tính năng an toàn này, tỷ lệ người dùng áp dụng vẫn thấp vì ngại thêm bước, dù lợi ích bảo mật rất lớn.

Ngày Cyber Jaagrukta

Ấn Độ tổ chức Cyber Jaagrukta Diwas vào thứ Tư đầu tiên của mỗi tháng nhằm nâng cao nhận thức an ninh mạng cho nhân viên và người dân. Các buổi tập huấn định kỳ giúp cộng đồng nhận diện mối đe dọa và phản ứng phù hợp trước hoạt động trực tuyến đáng ngờ.

Thực hành vệ sinh mạng

Thực hành vệ sinh mạng đòi hỏi nỗ lực và giáo dục liên tục vì các mối đe dọa luôn tiến hóa. Những thói quen đơn giản như thay đổi mật khẩu thường xuyên, cập nhật phần mềm, và cẩn trọng trước khi nhấp vào liên kết có thể ngăn chặn phần lớn các cuộc tấn công mạng. Trong thời đại số, trình độ hiểu biết kỹ thuật số quan trọng không kém gì kỹ năng đọc viết truyền thống.

Nguyễn Yến (theo WION)