Tòa nhà của Công ty Sản xuất Bán dẫn Đài Loan (TSMC) tại Khu Công nghệ Trung Đài Loan ở Đài Trung, Đài Loan. Ảnh Bloomberg | Getty Images

Bối cảnh vụ rò rỉ thông tin tại TSMC

Các cuộc điều tra liên quan đến vụ rò rỉ thông tin mật tại TSMC bắt đầu được khởi động từ giữa năm 2024, khi các cơ quan chức năng Đài Loan phát hiện dấu hiệu làm lộ dữ liệu chứa bí mật kinh doanh và công nghệ sản xuất bán dẫn của tập đoàn này.

Theo cơ quan công tố, các dữ liệu bị nghi rò rỉ liên quan đến thông tin kỹ thuật và quy trình sản xuất có tính chiến lược, được xem là “công nghệ lõi” giúp TSMC duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực gia công chip tiên tiến.

Những thông tin này bị cho là đã bị chuyển giao trái phép thông qua cựu nhân sự và các mắt xích trong chuỗi cung ứng, gây rủi ro đối với an ninh kinh tế của Đài Loan.

Trên cơ sở đó, Đài Loan đã lần đầu tiên áp dụng tội danh “gián điệp kinh tế” theo Luật An ninh quốc gia sửa đổi năm 2022, được xây dựng nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp chiến lược, đặc biệt là bán dẫn. Đáng chú ý, các vụ điều tra không chỉ liên quan đến cá nhân, mà còn mở rộng sang doanh nghiệp Nhật Bản trong chuỗi cung ứng của TSMC và một cựu lãnh đạo TSMC hiện làm việc cho Intel (Mỹ).

Diễn biến này thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận, bởi nó có thể phủ bóng lên chiến lược mà chính quyền Đài Loan theo đuổi: xây dựng chuỗi cung ứng bán dẫn “không có Trung Quốc”, dựa trên hợp tác chặt chẽ với Mỹ, Nhật Bản và các đối tác khác.

Động lực tăng trưởng của kinh tế Đài Loan

Nhờ nhu cầu mạnh mẽ từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), doanh thu của TSMC trong năm nay được dự báo sẽ tăng hơn 30% so với cùng kỳ tính theo USD. Quy mô doanh thu của tập đoàn này hiện đã vượt 10% GDP của Đài Loan và được xem là một trong những yếu tố có thể giúp tăng trưởng kinh tế năm 2025 vượt mốc 7%.

Để bảo vệ “công nghệ lõi” của doanh nghiệp giữ vai trò xương sống đối với nền kinh tế, năm 2022, chính quyền Đài Loan đã sửa đổi Luật An ninh quốc gia, bổ sung tội danh “gián điệp kinh tế”, với mục tiêu ban đầu là đối phó nguy cơ gián điệp công nghiệp từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, điều khoản này lần đầu tiên được áp dụng lại liên quan đến một doanh nghiệp Nhật Bản, thay vì các thực thể đến từ Trung Quốc như dự liệu ban đầu.

Vụ án rò rỉ thông tin mật liên quan đến các doanh nghiệp Nhật và Mỹ

Ngày 2/12, Viện kiểm sát Đài Loan thông báo đã truy tố công ty con tại Đài Loan của Tập đoàn Tokyo Electron, nhà sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu Nhật Bản và là nhà cung ứng của TSMC với cáo buộc vi phạm Luật An ninh quốc gia. Công tố viên đề nghị mức phạt 120 triệu Đài tệ (tương đương khoảng 6 tỷ yen).

Trước đó, vào tháng 8, một cựu nhân viên của Tokyo Electron đã bị truy tố vì bị cáo buộc ép buộc các kỹ sư của TSMC cung cấp dữ liệu chứa bí mật kinh doanh với mức án đề nghị lên tới 14 năm tù. Cơ quan công tố cho rằng công ty con tại Đài Loan có nghĩa vụ pháp lý trong việc giám sát nhân sự, nên đã truy cứu trách nhiệm pháp nhân, dù không nêu rõ có hay không sự tham gia mang tính tổ chức của doanh nghiệp.

Không chỉ dừng lại ở doanh nghiệp Nhật Bản, ngày 27/11, cơ quan kiểm sát còn cho biết đã khám xét nhà riêng tại Đài Loan của một cựu lãnh đạo TSMC, hiện đã chuyển sang làm việc cho Intel (Mỹ) với cáo buộc vi phạm Luật An ninh quốc gia. Máy tính cá nhân của người này đã bị thu giữ. Trước đó, TSMC cũng đã đệ đơn kiện lên Tòa án Sở hữu trí tuệ và Thương mại Đài Loan, cho rằng vị cựu lãnh đạo này có hành vi làm lộ bí mật kinh doanh cho đối thủ cạnh tranh Intel.

Nguy cơ ảnh hưởng tới quan hệ Mỹ - Đài Loan

Vụ việc, tùy theo diễn biến điều tra tiếp theo, có thể ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ - Đài Loan.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump, trong nỗ lực khôi phục ngành công nghiệp bán dẫn Mỹ, đang tìm cách hỗ trợ Intel, doanh nghiệp đang gặp khó khăn về kết quả kinh doanh, trong đó có khoản đầu tư lên tới 8,9 tỷ USD nhằm vực dậy tập đoàn này.

“Tăng cường các biện pháp an ninh kinh tế một cách quá quyết liệt có thể khiến Mỹ không hài lòng và làm gia tăng rủi ro địa chính trị”, Financial Times dẫn lời một lãnh đạo quỹ đầu tư Mỹ đang rót vốn vào ngành bán dẫn bày tỏ lo ngại.

Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay, chính quyền của Tổng thống Lai Ching-te (Lại Thanh Đức) đang cần sự hỗ trợ quân sự từ Mỹ, đồng thời mong muốn thắt chặt hợp tác với Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn. Giữa yêu cầu bảo vệ công nghệ lõi và việc duy trì quan hệ mật thiết với các đồng minh thân cận, Đài Loan đang đứng trước bài toán cân bằng hết sức tinh tế.

An Lâm (Theo IT Media News)