Đồng Bitcoin và chân dung Zhimin Qian. Ảnh: Reuters/Weixin

Qian Zhimin, còn được biết đến với tên Zhang Yadi, 47 tuổi, bị cáo buộc cầm đầu vụ lừa đảo đầu tư Bitcoin tại Trung Quốc, đã nhận tội tại tòa án London vào cuối tháng 9 vừa qua với hai tội danh liên quan đến rửa tiền bằng tiền số.

Từ 2014 đến 2017, Qian huy động hơn 43 tỷ nhân dân tệ (khoảng 6 tỷ USD) bằng cách kêu gọi đầu tư vào một loại tiền số riêng với lời hứa lợi nhuận từ 100% đến 300% cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ, dưới danh nghĩa công ty Tianjin Lantian Gerui Electronic Technology. Qian còn quảng bá Bitcoin và một số đồng tiền số khác là "vàng kỹ thuật số", thu hút lượng lớn vốn và khiến bà ta được mệnh danh là “Nữ hoàng Bitcoin” ở Trung Quốc.

Đến năm 2017, Qian bỏ trốn sang Anh mang theo số tiền đầu tư và chuyển đổi chúng thành Bitcoin với sự giúp đỡ của Wen Jian, một lao động giao hàng người Trung Quốc sống tại London. Wen Jian bị kết án rửa tiền và lĩnh án 6 năm 8 tháng tù vào tháng 5/2024.

Thông tin Qian nhận tội từng mang lại hy vọng cho các nhà đầu tư Trung Quốc, nhưng niềm hy vọng nhanh chóng tan biến khi chính phủ Anh có thể giữ lại phần lớn số Bitcoin bị tịch thu, hiện có giá trị hơn 7 tỷ USD. Các luật sư đại diện cho nạn nhân đang cố gắng cung cấp bằng chứng chứng minh rằng số tiền bị chiếm đoạt liên quan trực tiếp đến lượng Bitcoin này.

Ông Jack Ding, phó giám đốc điều hành công ty luật Duan & Duan (Bắc Kinh), cho biết: “Chúng tôi đã yêu cầu khách hàng chuẩn bị tài liệu chứng minh, nhưng nhiều tài liệu không đủ để thiết lập mối liên hệ rõ ràng. Rất khó để chứng minh rằng các khoản tiền được chuyển giữa các tài khoản nạn nhân thực sự nằm dưới sự kiểm soát của Tianjin Lantian Gerui và truy dấu số tiền này đến Bitcoin bị tịch thu tại Anh cũng không dễ dàng”. Hãng luật này đang đại diện cho khoảng 10.000 nạn nhân Trung Quốc.

Cảnh sát London tịch thu 61.000 Bitcoin từ thiết bị của Qian trong cuộc đột kích năm 2018 tại một biệt thự ở Hampstead. Đây là vụ tịch thu tiền số lớn nhất trong lịch sử, trị giá hơn 5,5 tỷ bảng Anh (7,4 tỷ USD).

Các nạn nhân Trung Quốc hiện theo đuổi vụ kiện dân sự riêng tại Anh, khởi xướng tháng 9/2024, nhằm đòi lại tài sản, với phiên tòa dự kiến mở vào tháng 1/2026. Luật sư Yang Yuhua của Thornhill Legal, đại diện cho một số nạn nhân khác, cho rằng việc Qian nhận tội ở Anh “cũng gián tiếp xác nhận cáo buộc lừa đảo tại Trung Quốc”.

Vụ việc càng phức tạp do Trung Quốc cấm giao dịch Bitcoin. “Việc thanh lý số Bitcoin bị tịch thu sẽ phải qua các tổ chức trung gian được cấp phép, và việc bảo toàn giá trị cho lượng Bitcoin khổng lồ như vậy không hề đơn giản, có thể kéo dài nhiều năm”, ông Yang nói.

Các quan chức Trung Quốc ước tính khoảng 130.000 nạn nhân trên toàn quốc bị lừa, hầu hết là nhà đầu tư cá nhân không quen dùng máy tính hoặc hoàn thiện các biểu mẫu pháp lý. “Liên lạc hiệu quả rất khó, vì nhiều nạn nhân chưa từng được giáo dục chính quy”, ông Ding chia sẻ.

Phiên tòa xét xử Qian dự kiến kéo dài 12 tuần, nhưng kết thúc sớm do bị cáo nhận tội. Đây là cột mốc hợp tác quan trọng giữa cơ quan thực thi pháp luật Trung Quốc và Anh. Tuy nhiên, việc phân chia số Bitcoin bị tịch thu - hiện đã tăng giá trị nhiều lần - sẽ do Tòa án Tối cao Anh quyết định.

Ông Ding nhấn mạnh: “Kết quả sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình xét xử tại Anh, không loại trừ khả năng chính phủ Anh giữ lại phần lớn số Bitcoin”. Giá trị ban đầu mà các nạn nhân đầu tư khoảng 640 triệu bảng Anh, chỉ là một phần nhỏ so với giá trị hiện tại của Bitcoin bị tịch thu.

Theo luật sư Yang, các nạn nhân có thể yêu cầu bồi thường cả phần gốc lẫn phần giá trị gia tăng, nhưng khó về mặt pháp lý. Nếu khoản đầu tư ban đầu bị xác định là lừa đảo, tòa án sẽ chỉ tập trung bồi hoàn số tiền gốc và lãi hợp lý, không tính lợi nhuận đầu cơ.

Qian và cộng sự Hok Seng Ling, người cũng nhận tội chuyển tài sản phạm pháp, dự kiến bị tuyên án vào ngày 10-11/11 tới.

An Lâm (Theo Nikkei, Reuters)