Từ chuyện quảng cáo lừa đảo muối hồng

Trong khuyến cáo của mình, FBI và ABA thậm chí còn nhắc đến vụ lừa đảo quảng cáo về "chế độ ăn muối hồng" giúp giảm cân với sự chứng thực hào nhoáng từ những người nổi tiếng và bác sĩ. Theo đó, phóng viên Lisa Rozner của CBS News tại New York đã phát hiện ra rằng, một số quảng cáo đó được tạo ra bởi AI, được gọi là deepfake và những kẻ xấu đang sử dụng hình ảnh của Tiến sĩ Rachel Goldman để tạo ra sự chứng thực giả mạo.

Trước đó, Tiến sĩ Rachel Goldman đến từ Trường Y Grossman thuộc Đại học New York thường xuyên xuất hiện trên các chương trình tuyên truyền, giáo dục công chúng về bệnh béo phì và đạt đến đỉnh cao trong sự nghiệp khi trò chuyện cùng người dẫn chương trình nổi tiếng Oprah Winfrey trên chương trình "Oprah Daily" từ năm 2023. Nhưng việc xuất hiện trên toàn thế giới cũng khiến bà trở thành mục tiêu của các video deepfake được tạo ra bằng AI, bị thao túng kỹ thuật số để đưa ra lời khuyên y tế có hại nhằm phục vụ mục đích của những kẻ lừa đảo. Tiến sĩ Rachel Goldman cho biết, việc gỡ bỏ các video lừa đảo nói trên rất khó khăn, vì vậy bà buộc phải liên tục đưa ra lời cảnh báo tới công chúng.

Hình ảnh Tiến sĩ Rachel Goldman trong một video deepfake do AI tạo ra

Chẳng hạn, trong một chương trình trò chuyện với Oprah Winfrey vào năm 2023, Tiến sĩ Rachel Goldman đã chia sẻ về việc trò chuyện với những người đang phải vật lộn với bệnh béo phì và một phiên bản AI của bà đã được những kẻ lừa đảo tạo ra và cắt ghép vào các đoạn video của chương trình này rồi phát tát trên Facebook và YouTube. Đáng chú ý là câu nói của bà trong cuộc trò chuyện đã bị thay đổi bằng hình ảnh AI rằng “dùng muối hồng 100% tự nhiên để hỗ trợ giảm cân là giải pháp tối ưu và không có tác dụng phụ”.

"Nó trông giống tôi. Nó giống như tôi đang nói, nhưng đồng thời cũng không phải là tôi. Nó rất kỳ lạ và đáng sợ”, Tiến sĩ Rachel Goldman nói. Bà cho biết rất nhiều người đang bị lừa. Một số người thậm chí còn chia sẻ tiền sử bệnh án của họ với bà qua email hoặc điện thoại, hỏi xem liệu việc đó có an toàn cho họ không; thậm chí một người họ hàng còn nhắn tin hỏi: "Nó có hiệu quả không? Gửi cho tôi công thức nhé”.

"Ngày nào tôi cũng nhận được tin nhắn. Tôi muốn họ biết sự thật và đừng mua thứ này. Tôi không quảng cáo thứ này, nó là giả mạo. Tôi đang cố gắng liên lạc lại với càng nhiều người càng tốt và chia sẻ thêm kiến ​​thức trước khi nhiều người mua hoặc thử thứ gì đó có khả năng gây nguy hiểm. Đó là thực phẩm chức năng không được FDA quản lý”, Tiến sĩ Rachel Goldman nói.

Deepfake nhắm vào Oprah Winfrey

Oprah Winfrey đã cảnh báo những người theo dõi mình về các video có hình ảnh bà gắn với nội dung quảng cáo

Điều đáng nói là việc gỡ bỏ thật nhanh deepfake là điều bất khả thi, ngay cả đối với bà trùm truyền thông như Oprah Winfrey. Đại diện của Oprah Winfrey cho hay bà có một đội an ninh kỹ thuật số làm việc để gỡ bỏ các quảng cáo và kênh sai sự thật mỗi ngày nhưng giờ họ cũng đang gặp nhiều khó khăn trong việc gỡ bỏ các video sai sự thật kia. Phóng viên CBS News đã xem các quảng cáo do AI tạo ra khi đang xem YouTube. Trong một video, những lời nói của Oprah Winfrey đã bị chỉnh sửa thành: "Sáng nay tôi mới nhìn vào đúng chỗ tôi cất công thức muối hồng của mình".

Tháng 8/2025, Oprah Winfrey đã viết trên OprahDaily.com như sau: "Để tôi nói rõ điều này: Nếu bạn thấy quảng cáo có hình ảnh tôi trên 'SẢN PHẨM', thì đó là quảng cáo giả mạo”. Một tháng sau, Meta và YouTube mới trả lời CBS News rằng họ đã xóa các tài khoản và quảng cáo liên quan đến Tiến sĩ Rachel Goldman và Oprah Winfrey.

Nói thêm về vấn đề này, Gayle King, người đồng dẫn chương trình CBS Mornings của đài CBCS cho hay, năm 2023, cô đã phát hiện một video AI deepfake mô tả sai sự thật về việc cô quảng cáo một sản phẩm giảm cân. "Tôi thậm chí còn không biết về nó. Mọi người bắt đầu gọi điện cho tôi, hỏi tôi có thể mua nó ở đâu? Sau đó tôi xem nó và nghĩ: 'Ồ, đó là bộ trang phục tôi đang mặc’. Tức là, nó nghe giống giọng tôi. Nó trông giống tôi. Nhưng nếu nhìn kỹ, phải nhìn thật kỹ mới thấy môi tôi hơi lệch và cách tôi nói không phải là cách tôi sẽ dùng. Nhưng điều đó khiến tôi rất lo lắng. Tôi rất ghét việc mọi người mua thứ gì đó chỉ vì họ nghĩ tôi đã quảng cáo cho nó trong khi tôi chẳng liên quan gì đến nó và tôi không biết liệu thứ đó có an toàn không, thành phần của nó là gì? Tôi chẳng biết gì về nó cả", Gayle King nhớ lại.

Đạo luật trách nhiệm giải trình deepfake và những khuyến cáo mới

Người đồng dẫn chương trình Gayle King của CBS Mornings đã bị cuốn vào một video deepfake và buộc phải lên án trên mạng xã hội

Nghị sĩ Yvette Clarke thuộc Đảng Dân chủ và là thành viên cấp cao của Ủy ban Năng lượng và Thương mại cho hay, từ năm 2019, bà đã giới thiệu và đang tái giới thiệu "Đạo luật trách nhiệm giải trình deepfake". “Chúng ta chưa bảo vệ người dân Mỹ đúng cách. Điều mà dự luật của tôi sẽ làm đơn giản là yêu cầu phải có hình mờ kỹ thuật số trên bất kỳ deepfake nào được tạo ra để mọi người biết và có thể phân biệt ngay lập tức rằng chúng được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo”.

Trong khi đó, luật sư Susan Jacobsen chuyên về các vụ kiện phỉ báng và quyền riêng tư dữ liệu tại Công ty luật Brennan Manna Diamond nhận xét: “Đạo luật này sẽ yêu cầu các nền tảng được đề cập, bao gồm các trang web và các ứng dụng di động như Facebook, Instagram, Twitter… phải thiết lập quy trình thông báo và gỡ bỏ”. Đồng thời, luật sư Susan Jacobsen cũng khuyên các nạn nhân nên chụp ảnh màn hình hoặc quay video bất kỳ video deepfake nào và ghi lại tác hại mà nó gây ra. Bà cho biết các nạn nhân có thể kiện đòi bồi thường thiệt hại và xin lệnh của tòa án để gỡ bỏ video nếu họ có thể xác định được thủ phạm.

Trong khi đó, FBI cho hay, Trung tâm khiếu nại tội phạm Internet của họ đã nhận được số lượng khiếu nại về video AI deepfake nhiều gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Cơ quan này cũng có số liệu thống kê cho thấy thiệt hại tài chính đã tăng gần gấp ba lần. Vì vậy, FBI và ABA đã ngay lập tức ban hành một khuyến cáo chung, cảnh báo về mối đe dọa ngày càng gia tăng do các vụ lừa đảo deepfake.

Khuyến cáo chỉ rõ những dấu hiệu cảnh báo sau đây liên quan đến hình ảnh và video deepfake: Các đặc điểm trên khuôn mặt bị mờ hoặc biến dạng; nhấp nháy hoặc cử động khuôn mặt không tự nhiên; âm thanh-video không khớp; giọng nói đều đều hoặc cứng nhắc; ánh sáng hoặc bóng mờ kỳ lạ.

Tuy nhiên, chuyên gia của FBI và ABA cũng lưu ý rằng, một số deepfake sẽ không có bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, vì vậy người dùng nên cảnh giác với các trường hợp liên quan đến các yêu cầu đáng ngờ. “Hãy dừng lại và suy nghĩ trước khi phản hồi các yêu cầu khẩn cấp hoặc mang tính cảm xúc; xác minh danh tính bằng các nguồn đáng tin cậy và công cụ tìm kiếm ngược; tạo mật mã với những người thân để xác nhận tính xác thực; hạn chế dấu vết kỹ thuật số cá nhân để giảm thiểu nguy cơ bị lộ”, khuyến cáo viết.

Huyền Chi