Bộ Công an mới đây công bố dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân để lấy ý kiến đóng góp trong thời gian từ ngày 16/3 đến 26/3/2026. Hiện nay, tình hình vi phạm pháp luật trên không gian mạng thời gian qua tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều hành vi lợi dụng môi trường số để trục lợi, phát tán thông tin vi phạm, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo Bộ Công an, mạng xã hội và các nền tảng số hiện vẫn là nơi thường xuyên xảy ra tình trạng đăng tải thông tin xấu độc, sai sự thật, cũng như nhiều hành vi vi phạm pháp luật khác. Trong bối cảnh đó, việc ban hành nghị định mới được cho là cần thiết nhằm triển khai hiệu quả Luật An ninh mạng, đồng thời xác định rõ trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đáng chú ý, tại Điều 14 của dự thảo, Bộ Công an đề xuất các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về phòng, chống việc sử dụng không gian mạng, công nghệ thông tin, phương tiện điện tử để xâm phạm trật tự xã hội nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong số đó, hành vi kinh doanh các loại tài khoản dùng chung, còn gọi là shared accounts, của các dịch vụ nội dung số như Netflix, Spotify, YouTube Premium trái quy định của nhà cung cấp có thể bị xử phạt từ 25 đến 50 triệu đồng.

Ảnh minh họa.

Thực tế, Netflix, Spotify và YouTube Premium đều là những dịch vụ nội dung số thu phí theo gói, có chính sách sử dụng riêng do nhà cung cấp ban hành. Tuy nhiên, trên môi trường mạng tại Việt Nam thời gian qua, hoạt động mua bán tài khoản dùng chung diễn ra khá phổ biến. Không khó để bắt gặp các lời rao như “tài khoản Premium giá rẻ”, “slot gia đình giá thấp”, “dùng chung tiết kiệm” trên mạng xã hội, các hội nhóm trực tuyến hoặc nền tảng thương mại điện tử không chính thức. Phổ biến nhất là việc một cá nhân đứng ra mua gói dịch vụ trả phí, sau đó chia nhỏ thành nhiều suất rồi bán lại cho người khác để thu lợi.

Mua bán tài khoản dùng chung giá rẻ có thể bị siết xử phạt

Việc mua bán tài khoản dùng chung lâu nay thường bị xem là hành vi nhỏ lẻ, mang tính “tiện đâu làm đó” trong cộng đồng người dùng Internet. Tuy nhiên, nếu chiếu theo dự thảo mới, đây không còn là câu chuyện đơn thuần giữa người mua và người bán, mà có thể bị xem là hành vi vi phạm nếu trái với quy định của nhà cung cấp dịch vụ.

Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ nhắm tới các hành vi xâm phạm nghiêm trọng như tổ chức đánh bạc, phát tán nội dung đồi trụy hay buôn bán chất cấm trên mạng, mà còn mở rộng sang những hoạt động tưởng như phổ biến, quen thuộc nhưng có yếu tố vi phạm điều khoản sử dụng nền tảng số. Điều đó cho thấy xu hướng siết quản lý không gian mạng bao gồm cả các mô hình khai thác dịch vụ số trái phép để trục lợi.

Trong thực tế, mô hình bán lại tài khoản dùng chung tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thứ nhất, đây có thể là hành vi vi phạm quy định sử dụng dịch vụ của nhà cung cấp. Thứ hai, người mua tài khoản giá rẻ thường không có quyền kiểm soát thực sự đối với tài khoản, dễ bị đổi mật khẩu, thu hồi quyền truy cập hoặc mất tiền khi bên bán biến mất. Thứ ba, việc chia sẻ tài khoản qua nhiều bên còn kéo theo nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân, lịch sử truy cập, dữ liệu thanh toán hoặc phát sinh tranh chấp khi có hành vi chiếm đoạt tài khoản.

Đề xuất mức phạt từ 25 đến 50 triệu đồng cho thấy cơ quan quản lý đang đặt vấn đề nghiêm túc với các hành vi kinh doanh tài khoản số trái quy định. Đây không chỉ là câu chuyện quản lý giao dịch trên mạng, mà còn liên quan đến việc bảo vệ trật tự pháp luật trong môi trường số, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, cũng như cảnh báo người dùng về ranh giới pháp lý trong quá trình sử dụng và chia sẻ tài nguyên số.

Nhiều hành vi khác trên không gian mạng cũng bị đề xuất xử phạt cùng khung

Bên cạnh hành vi kinh doanh tài khoản dùng chung trái quy định của nhà cung cấp, Bộ Công an cũng đề xuất áp dụng khung phạt từ 25 đến 50 triệu đồng với nhiều hành vi khác được cho là xâm phạm trật tự xã hội trên không gian mạng nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo nội dung dự thảo, nhóm hành vi này bao gồm việc thiết lập và vận hành các trang mạng xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan để thu lợi nhuận từ việc hiển thị quảng cáo. Đây là vấn đề đã tồn tại trong thời gian dài, khi nhiều website hoặc nền tảng số đăng tải nội dung vi phạm bản quyền, thu hút lượng truy cập rồi kiếm tiền từ quảng cáo, gây thiệt hại cho chủ thể quyền và làm méo mó môi trường kinh doanh nội dung số.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề xuất xử phạt đối với hành vi thiết lập các trang thông tin điện tử, mạng xã hội, chuyên trang trên mạng xã hội, hệ thống thông tin, ứng dụng để tổ chức đánh bạc trái phép trên không gian mạng. Cùng nhóm này còn có hành vi thiết lập nền tảng có nội dung quảng cáo mại dâm, khiêu dâm, đồi trụy; cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin, phần cứng, phần mềm hoặc các dịch vụ khác để hỗ trợ hoạt động quay phim, phát hình ảnh trực tuyến nội dung khiêu dâm, đồi trụy.

Một số hành vi nghiêm trọng khác cũng nằm trong diện bị đề xuất xử phạt ở cùng mức này như đăng tải thông tin mua bán trái phép chất ma túy, chất cấm trên không gian mạng; cung cấp dịch vụ máy chủ, tên miền cho các trang web có nội dung khiêu dâm, đồi trụy, mại dâm nhưng không thực hiện kiểm tra nội dung định kỳ. Có thể thấy, phạm vi điều chỉnh của dự thảo khá rộng, bao phủ từ hành vi trục lợi bằng tài khoản số, vi phạm bản quyền đến hoạt động tiếp tay cho nội dung và dịch vụ trái pháp luật trên môi trường mạng.

Việc đưa các hành vi này vào cùng khung xử phạt phản ánh quan điểm quản lý chặt hơn đối với không gian mạng, nơi các hành vi vi phạm ngày càng có xu hướng ẩn mình dưới lớp vỏ công nghệ, dịch vụ số hoặc mô hình kinh doanh trực tuyến.

Người dân cần làm gì để tuân thủ pháp luật và tránh rủi ro?

Trước những đề xuất siết xử phạt nêu trên, điều quan trọng với người dân không chỉ là nắm thông tin mà còn phải điều chỉnh hành vi sử dụng dịch vụ số theo hướng đúng quy định, an toàn và minh bạch.

Trước hết, người dùng không nên mua bán, sang nhượng hoặc chia nhỏ các tài khoản dịch vụ số để kinh doanh lại nếu việc này trái quy định của nhà cung cấp. Với các dịch vụ như Netflix, Spotify, YouTube Premium hay các nền tảng thu phí khác, cần đọc kỹ điều khoản sử dụng, đặc biệt là các quy định về chia sẻ tài khoản, phạm vi người dùng, gói gia đình và điều kiện thanh toán. Không nên vì ham rẻ mà tham gia vào các giao dịch “slot dùng chung”, “tài khoản giá thấp” không rõ nguồn gốc.

Thứ hai, người dân nên chủ động đăng ký và sử dụng tài khoản chính chủ, thanh toán qua kênh hợp pháp, hóa đơn rõ ràng và nền tảng chính thức. Việc sử dụng dịch vụ qua con đường minh bạch không chỉ giúp tránh rủi ro bị khóa tài khoản, mất tiền, mà còn giảm nguy cơ tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật hoặc tham gia vào mô hình kinh doanh trái phép mà bản thân không lường hết hậu quả.

Thứ ba, cần cảnh giác với các lời mời chào trên mạng xã hội về tài khoản Premium giá rẻ, mở chung tài khoản, share gói gia đình hoặc thuê tài khoản theo tháng. Nhiều trường hợp không chỉ vi phạm điều khoản dịch vụ mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị đánh cắp thông tin đăng nhập, chiếm đoạt dữ liệu thanh toán, hoặc bị lợi dụng để thực hiện hành vi gian lận.

Thứ tư, đối với cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng, cần rà soát lại mô hình hoạt động của mình để bảo đảm không cung cấp, quảng bá hoặc tiếp tay cho các dịch vụ trái quy định. Không nên cho rằng những giao dịch nhỏ, diễn ra qua hội nhóm kín hoặc tài khoản cá nhân thì sẽ không bị phát hiện. Môi trường số hiện nay có khả năng lưu vết rất cao, và khi quy định được ban hành, các hành vi trục lợi từ tài khoản số trái phép hoàn toàn có thể trở thành đối tượng bị xử lý.

Cuối cùng, người dân cần nâng cao nhận thức pháp lý khi tham gia không gian mạng. Không gian số không còn là vùng hoạt động tự phát, mà đang ngày càng được quản lý bằng khung pháp lý cụ thể, với trách nhiệm rõ ràng cho từng chủ thể. Tuân thủ điều khoản sử dụng dịch vụ, tôn trọng bản quyền, không tiếp tay cho nội dung vi phạm và sử dụng nền tảng số đúng mục đích là cách tốt nhất để tự bảo vệ mình trước rủi ro pháp lý.

Có thể thấy, đề xuất xử phạt hành vi kinh doanh tài khoản dùng chung trái quy định của nhà cung cấp là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang theo sát những biến tướng mới trong môi trường số. Với người dùng, bài học đặt ra là không nên xem nhẹ những hành vi tưởng như nhỏ lẻ trên Internet. Trong nhiều trường hợp, một giao dịch “giá rẻ”, “tiện lợi” hay “chia sẻ cho tiết kiệm” có thể kéo theo hệ quả pháp lý không nhỏ nếu vượt qua ranh giới cho phép của pháp luật và quy định nhà cung cấp dịch vụ.

Thu Uyên