KOL dắt mũi dư luận bằng quảng cáo sữa thần kỳ

Trong bối cảnh thị trường quảng cáo trực tuyến bùng nổ, các KOL (Key Opinion Leader) và người nổi tiếng đang dần trở thành những người dẫn dắt xu hướng, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến quyết định mua sắm và niềm tin của công chúng. 

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển này là những hệ lụy đáng báo động khi một số KOL lạm dụng sức ảnh hưởng, bất chấp đạo đức nghề nghiệp để quảng cáo sản phẩm sai sự thật.

Nhiều người ảnh hưởng đã và đang quảng cáo sữa với những thông tin sai sự thật, thậm chí là hàng giả, hàng kém chất lượng. Ảnh Internet.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, một trong những vấn đề nhức nhối hiện nay đó là các KOL đang quảng cáo sản phẩm sữa với những lời lẽ 'thần kỳ' như uống từ 3 đến 5 tháng có thể cao thêm 3 đến 6cm. Đây là quảng cáo sai sự thật, bởi không có bất kỳ tài liệu nào chứng minh công dụng tăng chiều cao nhanh chóng như vậy của sản phẩm.

Thực tế, nhiều nhãn hàng sẵn sàng cung cấp kịch bản quảng cáo với những nội dung 'thổi phồng' công dụng sản phẩm, ví dụ hỗ trợ cải thiện tiêu hóa, tiểu đường mà không hề có căn cứ khoa học hay tài liệu chứng minh. 

Điều đáng lo ngại hơn, các KOL, nghệ sĩ, người nổi tiếng lại thiếu sự tỉnh táo, tin tưởng tuyệt đối vào kịch bản do nhãn hàng đưa ra mà không hề đối chiếu với thông tin công bố chính thức về sản phẩm.

Điều này dẫn đến tình trạng người tiêu dùng, đặc biệt là các bậc phụ huynh, vì tin tưởng vào những gương mặt mà họ ngưỡng mộ, sẵn sàng mua sản phẩm mà không cần đọc kỹ nhãn mác, tính năng hay công dụng.

“Thậm chí những KOL còn sẵn sàng lôi cả con vào làm người quảng cáo cho chính sản phẩm của họ quảng cáo. Dẫn đến công chúng mua một cách mà không cần quan tâm, không cần phải đọc về các cái nhãn các cái tính năng công dụng nó có phù hợp hay không. Người tiêu dùng tin tưởng tuyệt đối vào các KOL quảng cáo đấy chính là điều sẽ phá vỡ niềm tin của công chúng”, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, những vụ việc xảy ra gần đây, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử đã phải triệu tập, xử lý nghiêm các KOL vi phạm và làm rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Dư luận đã bày tỏ sự bức xúc tột độ khi niềm tin của họ vào những người nổi tiếng, lẽ ra phải là hình mẫu, lại bị lợi dụng một cách trắng trợn để quảng cáo sai sự thật. Dư luận vô cùng bức xúc khi niềm tin của họ vào người nổi tiếng đã bị lợi dụng để quảng cáo sai sự thật.

Siết chặt quản lý, bảo vệ người tiêu dùng

Nhằm giải quyết những bất cập này, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo sẽ có hiệu lực từ 01/01/2026 đã bổ sung nhiều quy định chặt chẽ, đặc biệt đối với hoạt động quảng cáo trên mạng và vai trò của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo.

Về trách nhiệm nâng cao của KOL những người có ảnh hưởng, theo Điều 15a của Luật sửa đổi, người chuyển tải sản phẩm quảng cáo nói chung có quyền yêu cầu người quảng cáo cung cấp thông tin chính xác, trung thực. Đồng thời, họ phải tuân thủ quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cung cấp thông tin liên quan và chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo. 

Đặc biệt, đối với KOL, người có ảnh hưởng, trách nhiệm phải được nâng cao hơn rất nhiều:

Thứ nhất phải xác minh độ tin cậy của sản phẩm quảng cáo và các tài liệu liên quan đến sản phẩm.

Thứ hai hiểu rõ sản phẩm, không được giới thiệu sản phẩm nếu chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ về sản phẩm đó. Đây là điểm mấu chốt nhằm ngăn chặn việc quảng cáo lố, thiếu căn cứ, sai sự thật.

Thứ ba, công khai nội dung quảng cáo và có trách nhiệm thông báo rõ ràng bằng ký hiệu "QC"hoặc "Được tài trợ", lời nói hoặc chữ chạy ngay trước màn hình và trong khi quảng cáo để người xem nhận biết đó là nội dung quảng cáo, tránh nhầm lẫn với nhận xét, đánh giá và review cá nhân.

Bà Huyền nhấn mạnh, các nghệ sĩ và người nổi tiếng cần hết sức lưu ý: “Đừng chỉ dựa vào cái kịch bản mà bên doanh nghiệp cung cấp, các KOL phải có trách nhiệm kiểm chứng thông tin về sản phẩm và tỉnh táo trước những nội dung quảng cáo. Không nên quảng cáo các sản phẩm chưa được kiểm chứng rõ ràng bởi rất dễ bị vướng vào hình thức quảng cáo sai sự thật”.

Trách nhiệm quản lý quảng cáo trên mạng tại Điều 23 của Luật Quảng cáo sửa đổi đã mở rộng phạm vi điều chỉnh sang toàn bộ hoạt động quảng cáo trên mạng, bao gồm báo điện tử, trang thông tin điện tử, mạng xã hội, ứng dụng trực tuyến và nền tảng số có kết nối Internet. Các quy định các đơn vị doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ quảng cáo, cần chú ý bao gồm:

Mọi quảng cáo trên mạng phải có dấu hiệu nhận diện rõ ràng như chữ, số, ký hiệu, hình ảnh, âm thanh để phân biệt với nội dung thông thường. Các nền tảng mạng xã hội cũng phải cung cấp tính năng để người dùng dễ dàng gắn nhãn quảng cáo.

Quảng cáo không ở vùng cố định phải có biểu tượng tắt rõ ràng, dễ thao tác, không có quảng cáo bật lên ngay sau khi tắt. Quảng cáo video có thời gian chờ 5 giây để người dùng nhận diện và tắt nếu không phù hợp.

Kiểm soát đường dẫn và vị trí quảng cáo: Nhà cung cấp dịch vụ phải kiểm tra, giám sát nội dung đường dẫn từ quảng cáo và đảm bảo không đặt quảng cáo cạnh hoặc trong các nội dung vi phạm pháp luật.

Các agency và nhãn hàng có trách nhiệm lọc, không quảng cáo trên các trang, nền tảng vi phạm pháp luật. Ví dụ như các trang cờ bạc trực tuyến, website có nội dung độc hại. Cục PTTH&TTĐT đã công khai danh sách blacklist, các trang, kênh vi phạm trên cổng thông tin chính thức của Cục.

Quy định rõ ràng về việc ngăn chặn, gỡ bỏ quảng cáo vi phạm chậm nhất 24 giờ kể từ khi có yêu cầu. Đối với các trường hợp đặc biệt liên quan an ninh quốc gia, phải chặn ngay lập tức.

Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ quảng cáo trên mạng phải thông báo thông tin liên hệ với Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch để lưu trữ hồ sơ quảng cáo trong 1 năm, và thực hiện báo cáo định kỳ hoặc đột xuất. Hoạt động quảng cáo cũng cần minh bạch thông tin về người quảng cáo, cho phép truy cập công cụ đo lường hiệu suất.

Những quy định mới này cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc xây dựng một môi trường quảng cáo trực tuyến lành mạnh, minh bạch và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, đồng thời nâng cao trách nhiệm của tất cả các chủ thể tham gia, đặc biệt là những người có sức ảnh hưởng trên nền tảng số.

Thu Uyên