Nền tảng số mở cho sáng kiến từ mọi đối tượng

Cổng sáng kiến Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số được giới thiệu là nền tảng số chính thức tiếp nhận, tổng hợp và lan tỏa các sáng kiến, giải pháp. Hệ thống được xây dựng và vận hành theo nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo Trung ương, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trong thời đại chuyển đổi mạnh mẽ, việc hình thành một cổng sáng kiến tập trung có ý nghĩa quan trọng. Đây là công cụ để hiện thực hóa tinh thần khuyến khích đổi mới sáng tạo toàn dân. Mỗi ý tưởng, nếu được tiếp nhận đúng cách, đánh giá khách quan và kết nối với đơn vị có nhu cầu, đều có thể trở thành một nguồn lực đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Điểm đáng chú ý của cổng là tính mở. Nền tảng này hướng tới việc tiếp nhận sáng kiến từ mọi đối tượng, không giới hạn trong phạm vi nhà khoa học, viện nghiên cứu hay doanh nghiệp công nghệ. Người dân, tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan quản lý, địa phương đều có thể trở thành chủ thể tham gia vào quá trình đề xuất, tiếp nhận hoặc khai thác sáng kiến.

Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay, khi đổi mới sáng tạo không còn là hoạt động khép kín trong phòng thí nghiệm hay trong các đề tài nghiên cứu, mà phải gắn với nhu cầu thực tiễn. Một sáng kiến có thể xuất phát từ vấn đề của địa phương, bài toán quản trị của cơ quan nhà nước, nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp hoặc kinh nghiệm thực tế của người dân.

Cổng sáng kiến cũng được định vị là một “thiết chế mềm” trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia theo NAFOSTED. Cách gọi này cho thấy vai trò của nền tảng không chỉ nằm ở hạ tầng kỹ thuật, mà còn ở cơ chế kết nối, điều phối và lan tỏa tri thức. 

Mô hình vận hành của cổng thể hiện rõ ba nhóm chủ thể chính: người đề xuất sáng kiến, chuyên gia đánh giá và tổ chức tiếp nhận, khai thác. Đây là cấu trúc quan trọng, bởi một ý tưởng muốn đi xa cần nhiều hơn sự ghi nhận ban đầu. Nó cần được phản biện, đánh giá, hoàn thiện và kết nối với đơn vị có khả năng ứng dụng.

Trong thực tế, nhiều sáng kiến có giá trị thường gặp khó ở khâu đưa vào triển khai. Có ý tưởng tốt nhưng thiếu cơ chế đánh giá. Có giải pháp phù hợp nhưng không gặp được đơn vị có nhu cầu. Có sản phẩm tiềm năng nhưng chưa được hỗ trợ về sở hữu trí tuệ hoặc thương mại hóa. Cổng sáng kiến được thiết kế để xử lý chính những điểm nghẽn đó.

Bên cạnh chức năng tiếp nhận, hệ thống đặt mục tiêu đánh giá minh bạch, khách quan. Đây là yêu cầu rất quan trọng trong môi trường đổi mới sáng tạo, bởi nếu thiếu cơ chế đánh giá rõ ràng, các sáng kiến dễ rơi vào tình trạng hình thức, phân tán hoặc không được khai thác đúng giá trị.

Minh bạch trong đánh giá cũng giúp tăng niềm tin của người đề xuất. Khi sáng kiến được xem xét bởi đội ngũ chuyên gia và được đặt trong một quy trình công khai, khả năng phát hiện các giải pháp có giá trị sẽ cao hơn. Đồng thời, các bên tiếp nhận, khai thác cũng có thêm căn cứ để lựa chọn sáng kiến phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Kết nối nghiên cứu, ứng dụng và thị trường để tạo giá trị thực tiễn

Một trong những mục tiêu nổi bật của Cổng sáng kiến KH, CN, ĐMST & CĐS là gắn sáng kiến với thực tiễn, nhất là nhu cầu của doanh nghiệp, địa phương và cơ quan quản lý. Đây là hướng đi cần thiết, bởi đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra tác động trong đời sống, sản xuất, quản trị và phát triển kinh tế - xã hội.

Vai trò cầu nối hiệu quả giữa nghiên cứu, ứng dụng và thị trường. Đây là ba mắt xích thường xuyên cần được liên thông trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nghiên cứu tạo ra tri thức và giải pháp. Ứng dụng biến giải pháp thành công cụ xử lý vấn đề thực tế. Thị trường kiểm chứng giá trị, khả năng mở rộng và tính bền vững của sản phẩm, dịch vụ.

Cổng cũng hướng tới kết nối khu vực công và khu vực tư. Đây là yếu tố có ý nghĩa lớn trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia. Khu vực công có nhu cầu giải quyết các bài toán về quản lý, dịch vụ công, dữ liệu, an toàn thông tin, cải cách thủ tục hành chính và phục vụ người dân. Khu vực tư có năng lực công nghệ, khả năng phát triển sản phẩm, tốc độ triển khai và kinh nghiệm thị trường. Khi hai khu vực này được kết nối thông qua một nền tảng sáng kiến, khả năng hình thành các giải pháp có tính ứng dụng cao sẽ được mở rộng.

Không dừng lại ở phạm vi trong nước, cổng còn đặt mục tiêu kết nối trong nước và quốc tế. Điều này phù hợp với bản chất của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, vốn không bị giới hạn bởi địa giới hành chính. Một sáng kiến trong nước có thể tiếp cận chuẩn mực, chuyên gia, thị trường hoặc đối tác quốc tế. Ngược lại, các kinh nghiệm và mô hình quốc tế cũng có thể được tham chiếu, điều chỉnh và ứng dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Một điểm quan trọng khác là thúc đẩy bảo hộ sở hữu trí tuệ và thương mại hóa. Đây là khâu thường bị xem nhẹ trong nhiều hoạt động sáng kiến. Một giải pháp có giá trị nếu không được bảo hộ phù hợp có thể gặp rủi ro về quyền sở hữu, khó gọi vốn, khó chuyển giao và khó mở rộng thị trường. Vì vậy, việc đưa yếu tố sở hữu trí tuệ vào mục tiêu của cổng cho thấy định hướng không chỉ dừng ở khuyến khích sáng tạo, mà còn bảo vệ và khai thác giá trị từ sáng tạo.

Theo số liệu thống kê trong nội dung giới thiệu, tính đến ngày 26/4/2026, Cổng sáng kiến KH, CN, ĐMST & CĐS ghi nhận 578 sáng kiến đề xuất tài trợ, hỗ trợ kinh phí; 185 sáng kiến đã tiếp nhận; 104 sáng kiến là sản phẩm, giải pháp được công bố; cùng 8.471 chuyên gia về công nghệ chiến lược.

Các con số này cho thấy nền tảng đã hình thành được một lượng dữ liệu ban đầu đáng chú ý về sáng kiến, sản phẩm, giải pháp và mạng lưới chuyên gia. Trong đó, số lượng 578 sáng kiến đề xuất tài trợ, hỗ trợ kinh phí phản ánh nhu cầu rất rõ về nguồn lực để phát triển ý tưởng. 185 sáng kiến đã tiếp nhận cho thấy quy trình xử lý đã được kích hoạt. 104 sản phẩm, giải pháp được công bố là chỉ dấu về khả năng chuyển hóa một phần sáng kiến thành kết quả cụ thể. Đặc biệt, con số 8.471 chuyên gia về công nghệ chiến lược cho thấy nền tảng có định hướng dựa vào tri thức chuyên gia để đánh giá và kết nối.

Một ý tưởng được đề xuất, được đánh giá, được bảo hộ, được kết nối ứng dụng và được thương mại hóa sẽ tạo thành chu trình phát triển hoàn chỉnh. Khi chu trình này được vận hành trên nền tảng số, khả năng mở rộng, theo dõi, minh bạch hóa và lan tỏa sẽ cao hơn so với cách làm phân tán truyền thống.

Với thông điệp “Mỗi ý tưởng là một hạt giống của tương lai - Kết nối trí tuệ, kiến tạo tương lai Việt Nam” cho thấy tinh thần cốt lõi của cổng, khơi dậy trí tuệ, tâm huyết và trách nhiệm của mỗi người dân trong xây dựng Việt Nam hùng cường. Trong bối cảnh cạnh tranh phát triển ngày càng dựa trên tri thức, dữ liệu, công nghệ và năng lực đổi mới, việc có một hạ tầng số để tiếp nhận và phát triển sáng kiến là bước đi cần thiết.

Cổng sáng kiến KH, CN, ĐMST & CĐS đây là một công cụ chính sách, một nền tảng kết nối và một hạ tầng số phục vụ đổi mới sáng tạo quốc gia. Vấn đề còn lại là vận hành nền tảng này đủ minh bạch, thực chất và hiệu quả để các sáng kiến không chỉ được ghi nhận, mà thực sự đi vào đời sống, sản xuất, quản trị và thị trường.

Thu Uyên