Tổng rà soát toàn diện, xử lý dứt điểm điểm nghẽn pháp luật

Ảnh minh họa.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Công điện số 32/CĐ-TTg ngày 19/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Công điện được ban hành trong bối cảnh nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, pháp luật đang được đặt ra với yêu cầu rất cao về chất lượng, tính đồng bộ và tiến độ thực hiện.

Theo chỉ đạo của Thủ tướng, việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng, mang tính chiến lược, nhằm góp phần hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật; khắc phục triệt để những nội dung chồng chéo, vướng mắc, mâu thuẫn, thiếu rõ ràng đang làm phát sinh chi phí xã hội, gây khó cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực thi. 

Thủ tướng yêu cầu bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quán triệt đầy đủ ý nghĩa của đợt tổng rà soát, đồng thời bám sát kế hoạch của Ban Chỉ đạo để khẩn trương xây dựng, ban hành kế hoạch thực hiện tại bộ, ngành, địa phương mình. Tinh thần xuyên suốt là phải xác định rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ sản phẩm đầu ra; tránh làm hình thức, đối phó hoặc triển khai dàn trải, thiếu trọng tâm.

Một yêu cầu đáng chú ý là mỗi bộ, ngành, địa phương phải thành lập tổ công tác do lãnh đạo cơ quan, đơn vị làm tổ trưởng để trực tiếp chỉ đạo, điều phối việc rà soát. Công điện nhấn mạnh việc huy động cán bộ, công chức có năng lực, kinh nghiệm, chuyên môn sâu và sự tham gia của các chuyên gia trong từng lĩnh vực để bảo đảm chất lượng rà soát. Cùng với đó, các cơ quan phải coi trọng việc lấy ý kiến từ đối tượng chịu tác động trực tiếp, nhất là người dân, doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật, chuyên gia, nhà khoa học; qua đó phát hiện kịp thời các bất cập trong quy định hiện hành và có cơ sở thực tiễn cho kiến nghị sửa đổi.

Kết quả rà soát, theo yêu cầu của Thủ tướng, không được dừng ở đánh giá chung chung. Mỗi cơ quan phải chỉ rõ từng văn bản, từng điều khoản, từng nội dung cần xử lý, đồng thời đề xuất phương án cụ thể như sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới; xác định rõ cơ quan chủ trì và thời hạn hoàn thành. 

Đáng chú ý, mục tiêu của đợt tổng rà soát lần này còn rộng hơn việc xử lý những mâu thuẫn trước mắt. Công điện nêu rõ kết quả rà soát phải hướng tới việc kiến nghị hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật theo tinh thần xây dựng hệ thống pháp luật đơn giản, thống nhất, đồng bộ, khả thi, phù hợp yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. 

Đưa AI, công nghệ số vào cuộc "làm sạch" dữ liệu pháp luật 

Một trong những điểm nhấn nổi bật nhất của Công điện số 32/CĐ-TTg là yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quá trình rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật kịp thời, đầy đủ, chính xác thông tin, dữ liệu văn bản trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, đồng thời kết nối chuyên mục về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia với cổng thông tin điện tử của bộ, ngành, địa phương.

Trong phân công cụ thể, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao trách nhiệm triển khai hướng dẫn, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo hỗ trợ thực hiện rà soát văn bản quy phạm pháp luật trước ngày 30/4/2026. Bộ Ngoại giao có trách nhiệm xây dựng, chia sẻ danh mục các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và kết nối cơ sở dữ liệu này với chuyên mục tổng rà soát trên Cổng Pháp luật quốc gia. Bộ Tư pháp với vai trò cơ quan thường trực có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn, tập huấn và tổng hợp tình hình thực hiện để báo cáo Ban Chỉ đạo, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đối với các vấn đề vượt thẩm quyền. Bộ Tài chính được giao hướng dẫn việc lập dự toán bổ sung kinh phí để bảo đảm nguồn lực cho nhiệm vụ này trên phạm vi cả nước.

Công điện cũng mở rộng yêu cầu phối hợp tới nhiều cơ quan trong hệ thống chính trị. Các cơ quan của Đảng được đề nghị phối hợp xây dựng, chia sẻ danh mục văn bản của Đảng đang được áp dụng, các cơ quan của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước và chính quyền địa phương có trách nhiệm triển khai rà soát trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình. Cùng với đó, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hội Luật gia Việt Nam, các hiệp hội, tổ chức liên quan được đề nghị truyền thông, huy động chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư và cộng đồng doanh nghiệp tham gia góp ý chuyên sâu cho kết quả rà soát và các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Nhìn tổng thể, đợt tổng rà soát lần này mang hai lớp mục tiêu song hành. Một là xử lý thực chất những điểm nghẽn, điểm chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đang tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh và hiệu quả quản lý nhà nước. Hai là thúc đẩy một bước chuyển mạnh về phương thức quản trị pháp luật, từ cách làm phân tán, thủ công sang cách làm dựa trên dữ liệu số, liên thông hệ thống và ứng dụng AI. Đây cũng là một dấu hiệu cho thấy chuyển đổi số không còn chỉ dừng ở dịch vụ công hay vận hành hành chính, mà đang đi sâu vào cả lĩnh vực xây dựng, rà soát và hoàn thiện thể chế.

Nếu triển khai đúng tinh thần Công điện, AI và dữ liệu số sẽ không thay con người trong công tác rà soát pháp luật, nhưng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng để tăng tốc độ, nâng chất lượng và giảm sai sót. Phần việc quyết định vẫn nằm ở trách nhiệm của cơ quan chủ trì, ở năng lực của đội ngũ rà soát và ở mức độ dám nhìn thẳng vào các bất cập để xử lý đến nơi đến chốn. 

Thu Uyên