 |
Tại hội thảo Hội thảo “Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026” do Dân Việt tổ chức ngày 31/3, các chuyên gia cho rằng động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới không thể tiếp tục dựa vào mở rộng vốn hay lao động, mà phải chuyển sang dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính Tiền tệ quốc gia nhận định, mục tiêu tăng trưởng hai con số không đơn thuần là một chỉ tiêu kinh tế, mà là bài toán tổng hợp của mô hình tăng trưởng, năng suất, công nghệ, phân bổ nguồn lực và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh, câu hỏi đặt ra không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn bằng cách nào, mà còn là làm sao duy trì ổn định vĩ mô trong quá trình đó.
Nâng cao nền tảng công nghệ cho khu vực nông thôn là mục tiêu trọng tâm
PGS.TS Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính (Đại học Đại Nam) cho rằng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ 4.0, có vai trò quan trọng trong việc nâng cao đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), từ đó cải thiện chất lượng tăng trưởng.
Tuy nhiên, theo ông, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế triển khai tại Việt Nam vẫn còn khá lớn. Một trong những hạn chế rõ nhất nằm ở nguồn nhân lực. Trong lĩnh vực Công nghệ tài chính, có những chuyên gia rất giỏi về công nghệ lại chưa giỏi về tài chính, dẫn đến việc phát triển các sản phẩm ứng dụng còn gặp nhiều khó khăn.
 |
| PGS.TS Đặng Ngọc Đức - Viện trưởng Viện Công nghệ Tài chính (Đại học Đại Nam) phát biểu tại Hội thảo. |
Ông cũng đề cập đến thực tế Việt Nam không thiếu nguồn lực tài chính, nhưng việc tiếp cận và khai thác hiệu quả vẫn còn hạn chế, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Người dân chưa thực sự sẵn sàng tiếp nhận các giải pháp công nghệ, trong khi kỹ năng số còn thiếu, khiến các mô hình tài chính số khó phát huy hiệu quả.
Theo ông Đức, việc nâng cao nền tảng công nghệ cho khu vực nông thôn và bà con nông dân là một mục tiêu trọng tâm. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa việc tiếp cận các nguồn vốn tài chính mà còn là chìa khóa để giải quyết bài toán xuất khẩu.
Thực tế, quy trình đưa nông sản Việt ra thị trường quốc tế hiện nay thường kéo dài từ 5 - 8 năm do chúng ta chưa có hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, dẫn đến sự thiếu hụt niềm tin từ đối tác. Việc nâng cấp hạ tầng công nghệ sẽ giải quyết triệt để điểm nghẽn này, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đưa sản phẩm tiếp cận các thị trường mục tiêu.
Một vấn đề đáng chú ý khác là cơ cấu đầu tư cho khoa học công nghệ chưa cân đối khi phần lớn nguồn lực vẫn tập trung vào hạ tầng, trong khi đầu tư cho con người còn hạn chế.
“Đảng và Nhà nước đã có tới 25.000 tỷ để ưu tiên cho phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhưng trên thực tế thì 80% số tiền đó lại
PGS.TS Đặng Ngọc Đức cũng lưu ý rằng nhiều chương trình đào tạo công nghệ hiện nay mang tính ngắn hạn, thiên về ứng dụng đơn giản, chưa giải quyết được các bài toán cốt lõi như quản trị rủi ro hay tài chính toàn diện thông qua công nghệ. Theo ông, việc đào tạo cần được tiếp cận theo hướng thực chất hơn, gắn với khả năng ứng dụng vào sản xuất và đời sống.
Mục tiêu lớn nhất của khoa học công nghệ nông nghiệp chính là sự tự chủ
TS. Trần Công Thắng - Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, khi bàn về sức mạnh nội sinh của ngành nông nghiệp, khoa học công nghệ luôn là trụ cột quyết định.
Tuy nhiên, góc nhìn của đại chúng hiện nay thường chỉ tập trung vào "bề nổi" như việc cơ giới hóa máy móc, ứng dụng thiết bị bay không người lái (drone) hay các công nghệ 4.0 hào nhoáng. Trong khi đó, nền tảng sinh tử thực sự của nông nghiệp lại nằm ở những nghiên cứu khoa học cơ bản và chuyên sâu.
Để nông nghiệp phát triển bền vững, nền kinh tế cần sự đầu tư mạnh mẽ vào các nghiên cứu chuyên sâu về di truyền học, lai tạo giống và công nghệ sản xuất vaccine để phòng chống kiểm soát dịch bệnh trên diện rộng. Đồng thời, hệ thống công nghệ phục vụ dự báo, cảnh báo rủi ro biến đổi khí hậu cũng đóng vai trò then chốt.
 |
| TS. Trần Công Thắng - Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phá biểu tại Hội thảo. |
Thậm chí, ngay cả những lĩnh vực khoa học tưởng chừng rất truyền thống như khoa học về đất, khoa học tài nguyên nước hay công nghệ phân bón vẫn ngày càng trở nên cấp thiết và đòi hỏi sự nâng cấp, chuyển đổi không ngừng theo từng giai đoạn. Mọi nỗ lực nghiên cứu khoa học cuối cùng phải quay về phục vụ nhu cầu thiết thực của người nông dân.
Nông dân cần được tiếp cận với những bộ giống tốt nhất, những công cụ máy móc cơ bản nhất và có ngay các giải pháp tư vấn, chữa trị kịp thời khi cây trồng, vật nuôi gặp dịch bệnh.
“Đặc biệt, mục tiêu lớn nhất và quan trọng nhất của khoa học công nghệ nông nghiệp chính là sự tự chủ. Nền nông nghiệp Việt Nam phải tự chủ được các nền tảng công nghệ lõi ngay trong nước, từng bước thoát khỏi sự phụ thuộc vào các nguồn cung từ bên ngoài. Đây không chỉ là khát vọng mà còn là nhiệm vụ chiến lược mang tính quyết định, cần được ưu tiên giải quyết triệt để trong thời gian tới”, ông Thắng nhấn mạnh.
Có thể thấy rằng, để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số, công nghệ và chuyển đổi số cần được triển khai một cách thực chất, gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực làm chủ công nghệ lõi. Đây là nền tảng quan trọng để tạo ra sự bứt phá bền vững cho nền kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực có dư địa lớn như nông nghiệp và nông thôn.
Thu Hương
Bình luận