Hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu tài chính quốc gia

Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính và các định hướng lớn được nêu trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Đảng ủy Bộ Tài chính đã ban hành kế hoạch triển khai Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Bộ Tài chính triển khai chương trình công tác 2026 về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Ảnh minh họa

Theo kế hoạch, Bộ Tài chính đặt trọng tâm vào việc xây dựng hệ sinh thái số toàn diện cho ngành Tài chính, bao gồm hạ tầng công nghệ thông tin, nền tảng dữ liệu số và các hệ thống quản trị tài chính điện tử. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy cải cách hành chính và phát triển kinh tế số.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm hệ thống công nghệ thông tin và thống kê của ngành Tài chính vận hành ổn định, liên tục và thông suốt. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đầu tư các dự án hạ tầng công nghệ thông tin trọng điểm nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn mới, trong đó tập trung vào việc nâng cao năng lực xử lý dữ liệu, tăng cường khả năng kết nối liên thông giữa các hệ thống và bảo đảm tính an toàn, bảo mật cho toàn bộ hạ tầng số.

Cùng với việc phát triển hạ tầng công nghệ, Bộ Tài chính cũng đẩy mạnh xây dựng kho dữ liệu tài chính số. Kho dữ liệu này được định hướng trở thành nền tảng dữ liệu tập trung, tích hợp và đồng bộ thông tin từ các lĩnh vực quản lý của ngành như thuế, hải quan, ngân sách nhà nước, chứng khoán, giá cả và tài sản công.

Việc hình thành kho dữ liệu tài chính số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, phân tích và dự báo chính sách tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, phục vụ quá trình hoạch định và điều hành chính sách kinh tế - xã hội.

Trong lộ trình chuyển đổi số của ngành, nhiều hệ thống công nghệ thông tin quan trọng sẽ tiếp tục được phát triển và nâng cấp. Trong đó có thể kể đến các hệ thống như Hải quan số, hệ thống ngân sách và kế toán nhà nước số, hệ thống giám sát thị trường chứng khoán, cũng như các nền tảng quản lý và điều hành nội bộ.

Song song với đó, hệ thống Văn phòng số của Bộ Tài chính sẽ được triển khai nhằm hiện đại hóa hoạt động quản lý, điều hành trong toàn ngành. Việc áp dụng các công cụ quản trị số sẽ giúp tối ưu hóa quy trình xử lý công việc, giảm thời gian giải quyết thủ tục và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị trong Bộ.

Theo các chuyên gia, việc phát triển đồng bộ hạ tầng số và dữ liệu số trong lĩnh vực tài chính không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch trong quản lý ngân sách, thuế và thị trường tài chính mà còn tạo nền tảng cho việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và tự động hóa trong quản trị tài chính công.

Tăng cường kỷ luật thực thi và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin

Bên cạnh việc xây dựng hạ tầng và dữ liệu số, kế hoạch của Bộ Tài chính cũng đặt ra yêu cầu siết chặt kỷ luật trong quá trình triển khai chuyển đổi số, bảo đảm các nhiệm vụ được thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả thực chất.

Theo đó, lãnh đạo Bộ Tài chính sẽ trực tiếp chỉ đạo, đôn đốc các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ triển khai đầy đủ các nhiệm vụ được giao. Các đơn vị phải chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể, đồng thời thường xuyên báo cáo tiến độ triển khai theo quy định.

Đặc biệt, kết quả thực hiện kế hoạch chuyển đổi số sẽ được gắn với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể và cá nhân trong toàn ngành. Những đơn vị, cá nhân có thành tích xuất sắc trong triển khai chuyển đổi số sẽ được khen thưởng kịp thời, trong khi các trường hợp thiếu trách nhiệm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Trong lĩnh vực phục vụ người dân và doanh nghiệp, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong cung cấp dịch vụ công. Các hệ thống dịch vụ công trực tuyến trong lĩnh vực tài chính sẽ được hoàn thiện và nâng cấp, cho phép người dân và doanh nghiệp thực hiện nhiều thủ tục hành chính hoàn toàn trên môi trường số.

Việc mở rộng dịch vụ công trực tuyến không chỉ giúp giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu các khâu trung gian trong quá trình xử lý thủ tục hành chính.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng sẽ phát triển thêm nhiều nền tảng số phục vụ quản lý và điều hành như hệ thống báo cáo điện tử, hệ thống định danh điện tử và các nền tảng quản lý cán bộ, công chức. Những nền tảng này giúp tăng cường khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị, qua đó nâng cao hiệu quả quản trị và điều hành trong toàn ngành.

Một nội dung đặc biệt quan trọng trong kế hoạch chuyển đổi số của ngành Tài chính là bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Trong bối cảnh các hệ thống tài chính ngày càng được số hóa, nguy cơ tấn công mạng và rò rỉ dữ liệu cũng gia tăng, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải triển khai các biện pháp bảo vệ hệ thống ở mức cao.

Bộ Tài chính cho biết sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin của ngành. Các hệ thống dữ liệu và nền tảng dịch vụ số sẽ được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm an toàn vận hành và phòng ngừa rủi ro về an ninh mạng.

Đồng thời, công tác giám sát, kiểm tra và đánh giá an toàn thông tin sẽ được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các nguy cơ mất an toàn trong hệ thống công nghệ thông tin của ngành.

Việc đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong ngành Tài chính được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý tài chính công, góp phần nâng cao năng lực điều hành kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế số tại Việt Nam.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số sâu rộng, việc xây dựng một hệ thống tài chính số hiện đại, minh bạch và an toàn không chỉ là yêu cầu cấp thiết đối với ngành Tài chính mà còn là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Thu Uyên