Mới đây, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính - Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô đã chủ trì Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo. Tại phiên họp, Thủ tướng yêu cầu trong tháng 2 phải khẩn trương đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành. 

Chỉ đạo này được đánh giá là động thái mạnh mẽ, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện công cụ quản lý thị trường vàng theo hướng hiện đại, minh bạch và gắn chặt với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh mới.

Minh bạch thông tin là nguyên tắc xuyên suốt

Trao đổi về chỉ đạo trên, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng việc đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành từ tháng 2 thể hiện quyết tâm rõ ràng của Chính phủ trong việc hoàn thiện công cụ quản lý thị trường vàng theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn hiện nay. 

Xét ở góc độ quản lý nhà nước, việc hình thành sàn giao dịch vàng đánh dấu bước chuyển quan trọng từ phương thức quản lý phân tán, thiếu liên thông, sang mô hình tập trung, có giám sát chặt chẽ. 

Khi hoạt động mua bán vàng được thực hiện trên một nền tảng thống nhất, các thông tin về giá cả, khối lượng giao dịch và quan hệ cung – cầu sẽ được ghi nhận đầy đủ, liên tục. 

Điều này giúp cơ quan quản lý nâng cao năng lực theo dõi, phân tích và điều tiết thị trường một cách chủ động, kịp thời và hiệu quả hơn, thay vì chỉ phản ứng sau khi biến động đã xảy ra.

Trong bối cảnh thị trường tài chính quốc tế còn nhiều biến động, vàng tiếp tục là tài sản trú ẩn an toàn. Việc sớm vận hành sàn giao dịch vàng vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong việc ổn định tâm lý thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Huy, để sàn giao dịch vàng thực sự phát huy đúng vai trò và mục tiêu đề ra, quá trình xây dựng và vận hành cần được đặt trên một số ưu tiên cốt lõi. 

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng việc đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành từ tháng 2 thể hiện quyết tâm rõ ràng của Chính phủ trong việc hoàn thiện công cụ quản lý thị trường vàng.

Trước hết là khung pháp lý rõ ràng, đồng bộ và ổn định, quy định cụ thể về đối tượng tham gia, tiêu chuẩn vàng giao dịch, cơ chế thanh toán và trách nhiệm giám sát.

Minh bạch thông tin phải được coi là nguyên tắc xuyên suốt trong vận hành sàn giao dịch vàng. Giá vàng trên sàn cần phản ánh sát diễn biến cung – cầu thực tế trong nước, đồng thời có mối liên hệ hợp lý với giá vàng quốc tế. Điều này nhằm hạn chế những biến động bất thường do yếu tố tâm lý hoặc đầu cơ ngắn hạn.

Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ và cơ chế quản trị rủi ro đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Hệ thống giao dịch cần bảo đảm an toàn, ổn định, có khả năng xử lý khối lượng giao dịch lớn, đi kèm với các công cụ giám sát và cảnh báo sớm nhằm phát hiện, ngăn ngừa các hành vi gây méo mó thị trường. Việc triển khai cũng nên được thực hiện theo lộ trình thận trọng, có đánh giá, điều chỉnh phù hợp, đặt mục tiêu ổn định thị trường lên trên sự sôi động về giao dịch.

Đối với người dân và nhà đầu tư, chuyên gia nhấn mạnh việc sàn giao dịch vàng đi vào hoạt động cần được tiếp cận với tâm thế tỉnh táo và dài hạn. Việc tham gia thị trường cần dựa trên hiểu biết đầy đủ về cơ chế giao dịch, chi phí và rủi ro, đồng thời tuân thủ nguyên tắc phân bổ tài sản hợp lý, tránh tập trung quá mức vào một kênh duy nhất.

Đề xuất ứng dụng công nghệ mới như blockchain nhằm bảo đảm an toàn, bảo mật

Đồng quan điểm với ông Huy, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân – Giảng viên cao cấp Trường Đại học Kinh tế TP.HCM – cho rằng việc thiết lập sàn giao dịch vàng sẽ tạo điều kiện quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa giá mua và giá bán vàng trên thị trường. Khi giao dịch được tập trung, công khai và minh bạch, mức chênh lệch giá sẽ giảm dần, phản ánh sát hơn giá trị thực của vàng và hạn chế lợi ích từ các hoạt động đầu cơ, đẩy giá.

Ngoài ra, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, việc phát triển các hình thức giao dịch như vàng tín chỉ hay vàng tài khoản có ý nghĩa đặc biệt trong việc giảm nhu cầu nắm giữ vàng vật chất trong dân. Đây là yếu tố lâu nay gây ra nhiều hệ lụy, từ rủi ro mất an toàn tài sản đến khó khăn trong công tác quản lý thị trường vàng.

Một lợi ích khác được ông Huân nhấn mạnh là yếu tố minh bạch. Sàn giao dịch vàng sẽ giúp công khai diễn biến giá cả, khối lượng giao dịch theo thời gian thực, qua đó hạn chế tình trạng đầu cơ, làm giá và tạo nền tảng cho sự ổn định của thị trường. 

Sàn giao dịch vàng đòi hỏi nền tảng giao dịch trực tuyến hiện đại, kết nối các thành viên tham gia.

Vị chuyên gia chỉ ra, mô hình sàn giao dịch vàng tín chỉ có thể vận hành tương tự như sàn chứng khoán. Mỗi tài khoản giao dịch của người dân sẽ phản ánh chính xác lượng vàng mà họ đang sở hữu.

Người dân có thể thực hiện mua – bán vàng thông qua hệ thống điện tử, và khi có nhu cầu, hoàn toàn có thể quy đổi lượng vàng tín chỉ này thành vàng vật chất. Cách làm này không chỉ thuận tiện, mà còn giúp bảo đảm an toàn tài sản cho người dân, giảm thiểu rủi ro trộm cắp, mất mát và chi phí cất giữ.

Tuy nhiên, việc thành lập sàn giao dịch vàng cần có hành lang pháp lý rõ ràng, trong đó phải định nghĩa cụ thể vàng tín chỉ và cơ chế giao dịch. Sàn cũng đòi hỏi nền tảng giao dịch trực tuyến hiện đại, kết nối các thành viên tham gia. Ông Huân đề xuất ưu tiên ứng dụng công nghệ mới như blockchain nhằm bảo đảm an toàn, bảo mật, minh bạch và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường.

Như vậy, sàn giao dịch vàng không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là bước hoàn thiện thể chế thị trường tài chính. Giá trị cốt lõi của sàn nằm ở việc tăng kỷ luật, minh bạch và tạo nền tảng ổn định lâu dài cho thị trường vàng và kinh tế vĩ mô.

Thu Hương