Ưu tiên phát triển công nghệ chiến lược và đầu tư hạ tầng công nghệ

Luật Công nghệ cao (sửa đổi) gồm 6 Chương, 27 Điều, quy định về hoạt động công nghệ cao, chính sách, biện pháp khuyến khích, thúc đẩy hoạt động công nghệ cao và các hoạt động liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược.

Kết quả Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Công nghệ cao (sửa đổi).

Theo nội dung được thông qua, Luật Công nghệ cao (sửa đổi) nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: Nhà nước xác định phát triển công nghệ cao và công nghệ chiến lược là một trong những đột phá chiến lược quan trọng nhất để bảo đảm tăng trưởng nhanh và bền vững. Việc phát triển công nghệ không chỉ phục vụ mục tiêu kinh tế mà còn đóng vai trò cốt lõi trong bảo vệ an ninh quốc gia, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu của đất nước.

Luật khẳng định Nhà nước sẽ áp dụng các mức ưu đãi cao nhất theo quy định pháp luật về đầu tư, thuế, đất đai và một số chính sách liên quan khác đối với hoạt động nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ cao. Đây là thông điệp mạnh mẽ khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức khoa học mạnh dạn đầu tư vào các công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng mới, vật liệu mới, công nghệ sinh học và các công nghệ có tác động sâu rộng đến kinh tế - xã hội.

Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc ưu tiên bố trí ngân sách dành cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đảm bảo nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm công nghệ chiến lược. Cùng với đó, Nhà nước sẽ tập trung đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và hạ tầng công nghệ nhằm đáp ứng các yêu cầu của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm và dịch vụ trong nước.

Đáng chú ý, Luật nhấn mạnh vai trò liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, coi đây là trụ cột để thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhà nước sẽ áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù để nội địa hóa, làm chủ và ứng dụng công nghệ cao, đồng thời hình thành hệ thống doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược và doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ cao phù hợp với định hướng phát triển quốc gia.

Cơ chế thu hút nhân lực công nghệ cao và quy định chặt chẽ về hành vi bị cấm

Một nội dung quan trọng khác của Luật là chính sách thu hút và phát triển nhân lực công nghệ cao. Theo quy định, nhân lực công nghệ cao bao gồm người Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài có trình độ chuyên môn, kỹ năng cao, có khả năng nghiên cứu, phát triển, làm chủ hoặc chuyển giao công nghệ chiến lược. Bên cạnh đó, các tổng công trình sư, chuyên gia và nhà khoa học có kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển sản phẩm công nghệ cao cũng được xác định là lực lượng quan trọng.

Nhà nước sẽ áp dụng chính sách ưu đãi đặc biệt để thu hút và sử dụng hiệu quả nhân lực công nghệ cao, đồng thời hỗ trợ tổ chức, cá nhân đầu tư đào tạo, thu hút và phát triển nguồn nhân lực này. Việc tạo điều kiện sống và làm việc thuận lợi nhất cho chuyên gia công nghệ cao làm việc tại Việt Nam cũng là một trong những mục tiêu trọng tâm của Luật.

Luật Công nghệ cao (sửa đổi) cũng đặt ra hệ thống quy định nghiêm ngặt đối với các hành vi bị cấm, nhằm bảo vệ môi trường pháp lý minh bạch và an toàn cho phát triển công nghệ. Các hành vi bị nghiêm cấm, 

Luật quy định: Đó là các hành vi lợi dụng hoạt động công nghệ cao, công nghệ chiến lược để xâm phạm lợi ích quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; gây hậu quả xấu đến quốc phòng, an ninh, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Sử dụng công nghệ cao, công nghệ chiến lược hoặc sản phẩm, dịch vụ hình thành từ công nghệ đó để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với công nghệ cao, công nghệ chiến lược, sản phẩm và dịch vụ liên quan.

Giả mạo, gian dối trong việc đáp ứng tiêu chí, điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi về công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Tiết lộ, mua bán, chuyển giao trái pháp luật bí mật công nghệ, dữ liệu, thông tin liên quan đến công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Cản trở, can thiệp trái pháp luật vào hoạt động công nghệ cao, công nghệ chiến lược.Cùng với đó, Luật yêu cầu Nhà nước duy trì cơ chế ban hành và điều chỉnh chính sách một cách kịp thời, minh bạch và ổn định, thúc đẩy hợp tác công - tư và áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để khuyến khích doanh nghiệp triển khai sản phẩm, dịch vụ công nghệ mới. Công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật về công nghệ cao cũng được nhấn mạnh nhằm nâng cao nhận thức và khả năng tiếp cận chính sách của người dân và doanh nghiệp.

Theo quy định, Luật Công nghệ cao (sửa đổi) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong hệ thống pháp luật về khoa học - công nghệ, góp phần đưa công nghệ cao trở thành động lực mạnh mẽ trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Thu Uyên (Tổng hợp)